18 shlokas
- 1
ब्राह्मण उवाच
एकः शास्ता न द्वितीयो ऽस्ति शास्ता यथा नियुक्तो ऽस्मि तथा चरामि
हृद्येष तिष्ठन्पुरुषः शास्ति शास्ता तेनैव युक्तः प्रवणाद् इवोदकम्
brāhmaṇa uvāca
ekaḥ śāstā na dvitīyo 'sti śāstā yathā niyukto 'smi tathā carāmi
hṛdyeṣa tiṣṭhanpuruṣaḥ śāsti śāstā tenaiva yuktaḥ pravaṇād ivodakam
- 2
एको गुरुर्नास्ति ततो द्वितीयो यो हृच्छयस्तम् अहम् अनुब्रवीमि
तेनानुशिष्टा गुरुणा सदैव पराभूता दानवाः सर्व एव
eko gururnāsti tato dvitīyo yo hṛcchayastam aham anubravīmi
tenānuśiṣṭā guruṇā sadaiva parābhūtā dānavāḥ sarva eva
- 3
एको बन्धुर्नास्ति ततो द्वितीयो यो हृच्छयस्तम् अहम् अनुब्रवीमि
तेनानुशिष्टा बान्धवा बन्धुमन्तः सप्तर्षयः सप्त दिवि प्रभान्ति
eko bandhurnāsti tato dvitīyo yo hṛcchayastam aham anubravīmi
tenānuśiṣṭā bāndhavā bandhumantaḥ saptarṣayaḥ sapta divi prabhānti
- 4
एकः श्रोता नास्ति ततो द्वितीयो यो हृच्छयस्तम् अहम् अनुब्रवीमि
तस्मिन्गुरौ गुरुवासं निरुष्य शक्रो गतः सर्वलोकामरत्वम्
ekaḥ śrotā nāsti tato dvitīyo yo hṛcchayastam aham anubravīmi
tasmingurau guruvāsaṃ niruṣya śakro gataḥ sarvalokāmaratvam
- 5
एको द्वेष्टा नास्ति ततो द्वितीयो यो हृच्छयस्तम् अहम् अनुब्रवीमि
तेनानुशिष्टा गुरुणा सदैव लोकद्विष्टाः पन्नगाः सर्व एव
eko dveṣṭā nāsti tato dvitīyo yo hṛcchayastam aham anubravīmi
tenānuśiṣṭā guruṇā sadaiva lokadviṣṭāḥ pannagāḥ sarva eva
- 6
अत्राप्युदाहरन्तीमम् इतिहासं पुरातनम्
प्रजापतौ पन्नगानां देवर्षीणां च संविदम्
atrāpyudāharantīmam itihāsaṃ purātanam
prajāpatau pannagānāṃ devarṣīṇāṃ ca saṃvidam
- 7
देवर्षयश्च नागाश्च असुराश्च प्रजापतिम्
पर्यपृच्छन्न् उपासीनाः श्रेयो नः प्रोच्यताम् इति
devarṣayaśca nāgāśca asurāśca prajāpatim
paryapṛcchann upāsīnāḥ śreyo naḥ procyatām iti
- 8
तेषां प्रोवाच भगवाञ्श्रेयः समनुपृच्छताम्
ओम् इत्येकाक्षरं ब्रह्म ते श्रुत्वा प्राद्रवन्दिशः
teṣāṃ provāca bhagavāñśreyaḥ samanupṛcchatām
om ityekākṣaraṃ brahma te śrutvā prādravandiśaḥ
- 9
तेषां प्राद्रवमाणानाम् उपदेशार्थम् आत्मनः
सर्पाणां दशने भावः प्रवृत्तः पूर्वम् एव तु
teṣāṃ prādravamāṇānām upadeśārtham ātmanaḥ
sarpāṇāṃ daśane bhāvaḥ pravṛttaḥ pūrvam eva tu
- 10
असुराणां प्रवृत्तस्तु दम्भभावः स्वभावजः
दानं देवा व्यवसिता दमम् एव महर्षयः
asurāṇāṃ pravṛttastu dambhabhāvaḥ svabhāvajaḥ
dānaṃ devā vyavasitā damam eva maharṣayaḥ
- 11
एकं शास्तारम् आसाद्य शब्देनैकेन संस्कृताः
नाना व्यवसिताः सर्वे सर्पदेवर्षिदानवाः
ekaṃ śāstāram āsādya śabdenaikena saṃskṛtāḥ
nānā vyavasitāḥ sarve sarpadevarṣidānavāḥ
- 12
शृणोत्ययं प्रोच्यमानं गृह्णाति च यथातथम्
पृच्छतस्तावतो भूयो गुरुर् अन्यो ऽनुमन्यते
śṛṇotyayaṃ procyamānaṃ gṛhṇāti ca yathātatham
pṛcchatastāvato bhūyo gurur anyo 'numanyate
- 13
तस्य चानुमते कर्म ततः पश्चात्प्रवर्तते
गुरुर्बोद्धा च शत्रुश्च द्वेष्टा च हृदि संश्रितः
tasya cānumate karma tataḥ paścātpravartate
gururboddhā ca śatruśca dveṣṭā ca hṛdi saṃśritaḥ
- 14
पापेन विचरंल्लोके पापचारी भवत्ययम्
शुभेन विचरंल्लोके शुभचारी भवत्युत
pāpena vicaraṃlloke pāpacārī bhavatyayam
śubhena vicaraṃlloke śubhacārī bhavatyuta
- 15
कामचारी तु कामेन य इन्द्रियसुखे रतः
व्रतचारी सदैवैष य इन्द्रियजये रतः
kāmacārī tu kāmena ya indriyasukhe rataḥ
vratacārī sadaivaiṣa ya indriyajaye rataḥ
- 16
अपेतव्रतकर्मा तु केवलं ब्रह्मणि श्रितः
ब्रह्मभूतश्चरंल्लोके ब्रह्मचारी भवत्ययम्
apetavratakarmā tu kevalaṃ brahmaṇi śritaḥ
brahmabhūtaścaraṃlloke brahmacārī bhavatyayam
- 17
ब्रह्मैव समिधस्तस्य ब्रह्माग्निर्ब्रह्म संस्तरः
आपो ब्रह्म गुरुर्ब्रह्म स ब्रह्मणि समाहितः
brahmaiva samidhastasya brahmāgnirbrahma saṃstaraḥ
āpo brahma gururbrahma sa brahmaṇi samāhitaḥ
- 18
एतद् एतादृशं सूक्ष्मं ब्रह्मचर्यं विदुर्बुधाः
विदित्वा चान्वपद्यन्त क्षेत्रज्ञेनानुदर्शिनः
etad etādṛśaṃ sūkṣmaṃ brahmacaryaṃ vidurbudhāḥ
viditvā cānvapadyanta kṣetrajñenānudarśinaḥ

