39 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
स प्रविश्य यथान्यायं पाण्डवानां निवेशनम्
पितामहीम् अभ्यवदत्साम्ना परमवल्गुना
vaiśaṃpāyana uvāca
sa praviśya yathānyāyaṃ pāṇḍavānāṃ niveśanam
pitāmahīm abhyavadatsāmnā paramavalgunā
- 2
तथा चित्राङ्गदा देवी कौरव्यस्यात्मजापि च
पृथां कृष्णां च सहिते विनयेनाभिजग्मतुः
सुभद्रां च यथान्यायं याश्चान्याः कुरुयोषितः
tathā citrāṅgadā devī kauravyasyātmajāpi ca
pṛthāṃ kṛṣṇāṃ ca sahite vinayenābhijagmatuḥ
subhadrāṃ ca yathānyāyaṃ yāścānyāḥ kuruyoṣitaḥ
- 3
ददौ कुन्ती ततस्ताभ्यां रत्नानि विविधानि च
द्रौपदी च सुभद्रा च याश्चाप्यन्या ददुः स्त्रियः
dadau kuntī tatastābhyāṃ ratnāni vividhāni ca
draupadī ca subhadrā ca yāścāpyanyā daduḥ striyaḥ
- 4
ऊषतुस्तत्र ते देव्यौ महार्हशयनासने
सुपूजिते स्वयं कुन्त्या पार्थस्य प्रियकाम्यया
ūṣatustatra te devyau mahārhaśayanāsane
supūjite svayaṃ kuntyā pārthasya priyakāmyayā
- 5
स च राजा महावीर्यः पूजितो बभ्रुवाहनः
धृतराष्ट्रं महीपालम् उपतस्थे यथाविधि
sa ca rājā mahāvīryaḥ pūjito babhruvāhanaḥ
dhṛtarāṣṭraṃ mahīpālam upatasthe yathāvidhi
- 6
युधिष्ठिरं च राजानं भीमादींश्चापि पाण्डवान्
उपगम्य महातेजा विनयेनाभ्यवादयत्
yudhiṣṭhiraṃ ca rājānaṃ bhīmādīṃścāpi pāṇḍavān
upagamya mahātejā vinayenābhyavādayat
- 7
स तैः प्रेम्णा परिष्वक्तः पूजितश्च यथाविधि
धनं चास्मै ददुर्भूरि प्रीयमाणा महारथाः
sa taiḥ premṇā pariṣvaktaḥ pūjitaśca yathāvidhi
dhanaṃ cāsmai dadurbhūri prīyamāṇā mahārathāḥ
- 8
तथैव स महीपालः कृष्णं चक्रगदाधरम्
प्रद्युम्न इव गोविन्दं विनयेनोपतस्थिवान्
tathaiva sa mahīpālaḥ kṛṣṇaṃ cakragadādharam
pradyumna iva govindaṃ vinayenopatasthivān
- 9
तस्मै कृष्णो ददौ राज्ञे महार्हम् अभिपूजितम्
रथं हेमपरिष्कारं दिव्याश्वयुजम् उत्तमम्
tasmai kṛṣṇo dadau rājñe mahārham abhipūjitam
rathaṃ hemapariṣkāraṃ divyāśvayujam uttamam
- 10
धर्मराजश्च भीमश्च यमजौ फल्गुनस्तथा
पृथक्पृथग् अतीवैनं मानार्हं समपूजयन्
dharmarājaśca bhīmaśca yamajau phalgunastathā
pṛthakpṛthag atīvainaṃ mānārhaṃ samapūjayan
- 11
ततस्तृतीये दिवसे सत्यवत्याः सुतो मुनिः
युधिष्ठिरं समभ्येत्य वाग्मी वचनम् अब्रवीत्
tatastṛtīye divase satyavatyāḥ suto muniḥ
yudhiṣṭhiraṃ samabhyetya vāgmī vacanam abravīt
- 12
अद्य प्रभृति कौन्तेय यजस्व समयो हि ते
मुहूर्तो यज्ञियः प्राप्तश्चोदयन्ति च याजकाः
adya prabhṛti kaunteya yajasva samayo hi te
muhūrto yajñiyaḥ prāptaścodayanti ca yājakāḥ
- 13
अहीनो नाम राजेन्द्र क्रतुस्ते ऽयं विकल्पवान्
बहुत्वात्काञ्चनस्यास्य ख्यातो बहुसुवर्णकः
ahīno nāma rājendra kratuste 'yaṃ vikalpavān
bahutvātkāñcanasyāsya khyāto bahusuvarṇakaḥ
- 14
एवम् एव महाराज दक्षिणां त्रिगुणां कुरु
त्रित्वं व्रजतु ते राजन्ब्राह्मणा ह्यत्र कारणम्
evam eva mahārāja dakṣiṇāṃ triguṇāṃ kuru
tritvaṃ vrajatu te rājanbrāhmaṇā hyatra kāraṇam
- 15
त्रीन् अश्वमेधान् अत्र त्वं सम्प्राप्य बहुदक्षिणान्
ज्ञातिवध्याकृतं पापं प्रहास्यसि नराधिप
trīn aśvamedhān atra tvaṃ samprāpya bahudakṣiṇān
jñātivadhyākṛtaṃ pāpaṃ prahāsyasi narādhipa
- 16
पवित्रं परमं ह्येतत्पावनानां च पावनम्
यद् अश्वमेधावभृथं प्राप्स्यसे कुरुनन्दन
pavitraṃ paramaṃ hyetatpāvanānāṃ ca pāvanam
yad aśvamedhāvabhṛthaṃ prāpsyase kurunandana
- 17
इत्युक्तः स तु तेजस्वी व्यासेनामिततेजसा
दीक्षां विवेश धर्मात्मा वाजिमेधाप्तये तदा
नराधिपः प्रायजत वाजिमेधं महाक्रतुम्
ityuktaḥ sa tu tejasvī vyāsenāmitatejasā
dīkṣāṃ viveśa dharmātmā vājimedhāptaye tadā
narādhipaḥ prāyajata vājimedhaṃ mahākratum
- 18
तत्र वेदविदो राजंश्चक्रुः कर्माणि याजकाः
परिक्रमन्तः शास्त्रज्ञा विधिवत्साधुशिक्षिताः
tatra vedavido rājaṃścakruḥ karmāṇi yājakāḥ
parikramantaḥ śāstrajñā vidhivatsādhuśikṣitāḥ
- 19
न तेषां स्खलितं तत्र नासीद् अपहुतं तथा
क्रमयुक्तं च युक्तं च चक्रुस्तत्र द्विजर्षभाः
na teṣāṃ skhalitaṃ tatra nāsīd apahutaṃ tathā
kramayuktaṃ ca yuktaṃ ca cakrustatra dvijarṣabhāḥ
- 20
कृत्वा प्रवर्ग्यं धर्मज्ञा यथावद्द्विजसत्तमाः
चक्रुस्ते विधिवद्राजंस्तथैवाभिषवं द्विजाः
kṛtvā pravargyaṃ dharmajñā yathāvaddvijasattamāḥ
cakruste vidhivadrājaṃstathaivābhiṣavaṃ dvijāḥ
- 21
अभिषूय ततो राजन्सोमं सोमपसत्तमाः
सवनान्यानुपूर्व्येण चक्रुः शास्त्रानुसारिणः
abhiṣūya tato rājansomaṃ somapasattamāḥ
savanānyānupūrvyeṇa cakruḥ śāstrānusāriṇaḥ
- 22
न तत्र कृपणः कश्चिन्न दरिद्रो बभूव ह
क्षुधितो दुःखितो वापि प्राकृतो वापि मानवः
na tatra kṛpaṇaḥ kaścinna daridro babhūva ha
kṣudhito duḥkhito vāpi prākṛto vāpi mānavaḥ
- 23
भोजनं भोजनार्थिभ्यो दापयामास नित्यदा
भीमसेनो महातेजाः सततं राजशासनात्
bhojanaṃ bhojanārthibhyo dāpayāmāsa nityadā
bhīmaseno mahātejāḥ satataṃ rājaśāsanāt
- 24
संस्तरे कुशलाश्चापि सर्वकर्माणि याजकाः
दिवसे दिवसे चक्रुर्यथाशास्त्रार्थचक्षुषः
saṃstare kuśalāścāpi sarvakarmāṇi yājakāḥ
divase divase cakruryathāśāstrārthacakṣuṣaḥ
- 25
नाषडङ्गविद् अत्रासीत्सदस्यस्तस्य धीमतः
नाव्रतो नानुपाध्यायो न च वादाक्षमो द्विजः
nāṣaḍaṅgavid atrāsītsadasyastasya dhīmataḥ
nāvrato nānupādhyāyo na ca vādākṣamo dvijaḥ
- 26
ततो यूपोच्छ्रये प्राप्ते षड्बैल्वान्भरतर्षभ
खादिरान्बिल्वसमितांस्तावतः सर्ववर्णिनः
tato yūpocchraye prāpte ṣaḍbailvānbharatarṣabha
khādirānbilvasamitāṃstāvataḥ sarvavarṇinaḥ
- 27
देवदारुमयौ द्वौ तु यूपौ कुरुपतेः क्रतौ
श्लेष्मातकमयं चैकं याजकाः समकारयन्
devadārumayau dvau tu yūpau kurupateḥ kratau
śleṣmātakamayaṃ caikaṃ yājakāḥ samakārayan
- 28
शोभार्थं चापरान्यूपान्काञ्चनान्पुरुषर्षभ
स भीमः कारयामास धर्मराजस्य शासनात्
śobhārthaṃ cāparānyūpānkāñcanānpuruṣarṣabha
sa bhīmaḥ kārayāmāsa dharmarājasya śāsanāt
- 29
ते व्यराजन्त राजर्षे वासोभिर् उपशोभिताः
नरेन्द्राभिगता देवान्यथा सप्तर्षयो दिवि
te vyarājanta rājarṣe vāsobhir upaśobhitāḥ
narendrābhigatā devānyathā saptarṣayo divi
- 30
इष्टकाः काञ्चनीश्चात्र चयनार्थं कृताभवन्
शुशुभे चयनं तत्र दक्षस्येव प्रजापतेः
iṣṭakāḥ kāñcanīścātra cayanārthaṃ kṛtābhavan
śuśubhe cayanaṃ tatra dakṣasyeva prajāpateḥ

