15 shlokas
- 1
ब्रह्मोवाच
अतः परं प्रवक्ष्यामि तृतीयं गुणम् उत्तमम्
सर्वभूतहितं लोके सतां धर्मम् अनिन्दितम्
brahmovāca
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi tṛtīyaṃ guṇam uttamam
sarvabhūtahitaṃ loke satāṃ dharmam aninditam
- 2
आनन्दः प्रीतिर् उद्रेकः प्राकाश्यं सुखम् एव च
अकार्पण्यम् असंरम्भः संतोषः श्रद्दधानता
ānandaḥ prītir udrekaḥ prākāśyaṃ sukham eva ca
akārpaṇyam asaṃrambhaḥ saṃtoṣaḥ śraddadhānatā
- 3
क्षमा धृतिर् अहिंसा च समता सत्यम् आर्जवम्
अक्रोधश्चानसूया च शौचं दाक्ष्यं पराक्रमः
kṣamā dhṛtir ahiṃsā ca samatā satyam ārjavam
akrodhaścānasūyā ca śaucaṃ dākṣyaṃ parākramaḥ
- 4
मुधा ज्ञानं मुधा वृत्तं मुधा सेवा मुधा श्रमः
एवं यो युक्तधर्मः स्यात्सो ऽमुत्रानन्त्यम् अश्नुते
mudhā jñānaṃ mudhā vṛttaṃ mudhā sevā mudhā śramaḥ
evaṃ yo yuktadharmaḥ syātso 'mutrānantyam aśnute
- 5
निर्ममो निरहंकारो निराशीः सर्वतः समः
अकामहत इत्येष सतां धर्मः सनातनः
nirmamo nirahaṃkāro nirāśīḥ sarvataḥ samaḥ
akāmahata ityeṣa satāṃ dharmaḥ sanātanaḥ
- 6
विश्रम्भो ह्रीस्तितिक्षा च त्यागः शौचम् अतन्द्रिता
आनृशंस्यम् असंमोहो दया भूतेष्व् अपैशुनम्
viśrambho hrīstitikṣā ca tyāgaḥ śaucam atandritā
ānṛśaṃsyam asaṃmoho dayā bhūteṣv apaiśunam
- 7
हर्षस्तुष्टिर्विस्मयश्च विनयः साधुवृत्तता
शान्तिकर्म विशुद्धिश्च शुभा बुद्धिर्विमोचनम्
harṣastuṣṭirvismayaśca vinayaḥ sādhuvṛttatā
śāntikarma viśuddhiśca śubhā buddhirvimocanam
- 8
उपेक्षा ब्रह्मचर्यं च परित्यागश्च सर्वशः
निर्ममत्वम् अनाशीस्त्वम् अपरिक्रीतधर्मता
upekṣā brahmacaryaṃ ca parityāgaśca sarvaśaḥ
nirmamatvam anāśīstvam aparikrītadharmatā
- 9
मुधा दानं मुधा यज्ञो मुधाधीतं मुधा व्रतम्
मुधा प्रतिग्रहश्चैव मुधा धर्मो मुधा तपः
mudhā dānaṃ mudhā yajño mudhādhītaṃ mudhā vratam
mudhā pratigrahaścaiva mudhā dharmo mudhā tapaḥ
- 10
एवंवृत्तास्तु ये केचिल्लोके ऽस्मिन्सत्त्वसंश्रयाः
ब्राह्मणा ब्रह्मयोनिस्थास्ते धीराः साधुदर्शिनः
evaṃvṛttāstu ye kecilloke 'sminsattvasaṃśrayāḥ
brāhmaṇā brahmayonisthāste dhīrāḥ sādhudarśinaḥ
- 11
हित्वा सर्वाणि पापानि निःशोका ह्यजरामराः
दिवं प्राप्य तु ते धीराः कुर्वते वै ततस्ततः
hitvā sarvāṇi pāpāni niḥśokā hyajarāmarāḥ
divaṃ prāpya tu te dhīrāḥ kurvate vai tatastataḥ
- 12
ईशित्वं च वशित्वं च लघुत्वं मनसश्च ते
विकुर्वते महात्मानो देवास्त्रिदिवगा इव
īśitvaṃ ca vaśitvaṃ ca laghutvaṃ manasaśca te
vikurvate mahātmāno devāstridivagā iva
- 13
ऊर्ध्वस्रोतस इत्येते देवा वैकारिकाः स्मृताः
विकुर्वते प्रकृत्या वै दिवं प्राप्तास्ततस्ततः
यद्यद् इच्छन्ति तत्सर्वं भजन्ते विभजन्ति च
ūrdhvasrotasa ityete devā vaikārikāḥ smṛtāḥ
vikurvate prakṛtyā vai divaṃ prāptāstatastataḥ
yadyad icchanti tatsarvaṃ bhajante vibhajanti ca
- 14
इत्येतत्सात्त्विकं वृत्तं कथितं वो द्विजर्षभाः
एतद्विज्ञाय विधिवल्लभते यद्यद् इच्छति
ityetatsāttvikaṃ vṛttaṃ kathitaṃ vo dvijarṣabhāḥ
etadvijñāya vidhivallabhate yadyad icchati
- 15
प्रकीर्तिताः सत्त्वगुणा विशेषतो यथावद् उक्तं गुणवृत्तम् एव च
नरस्तु यो वेद गुणान् इमान्सदा गुणान्स भुङ्क्ते न गुणैः स भुज्यते
prakīrtitāḥ sattvaguṇā viśeṣato yathāvad uktaṃ guṇavṛttam eva ca
narastu yo veda guṇān imānsadā guṇānsa bhuṅkte na guṇaiḥ sa bhujyate

