26 shlokas
- 1
युधिष्ठिर उवाच
श्रुतं प्रियम् इदं कृष्ण यत्त्वम् अर्हसि भाषितुम्
तन्मे ऽमृतरसप्रख्यं मनो ह्लादयते विभो
yudhiṣṭhira uvāca
śrutaṃ priyam idaṃ kṛṣṇa yattvam arhasi bhāṣitum
tanme 'mṛtarasaprakhyaṃ mano hlādayate vibho
- 2
बहूनि किल युद्धानि विजयस्य नराधिपैः
पुनर् आसन्हृषीकेश तत्र तत्रेति मे श्रुतम्
bahūni kila yuddhāni vijayasya narādhipaiḥ
punar āsanhṛṣīkeśa tatra tatreti me śrutam
- 3
मन्निमित्तं हि स सदा पार्थः सुखविवर्जितः
अतीव विजयो धीमान् इति मे दूयते मनः
mannimittaṃ hi sa sadā pārthaḥ sukhavivarjitaḥ
atīva vijayo dhīmān iti me dūyate manaḥ
- 4
संचिन्तयामि वार्ष्णेय सदा कुन्तीसुतं रहः
किं नु तस्य शरीरे ऽस्ति सर्वलक्षणपूजिते
अनिष्टं लक्षणं कृष्ण येन दुःखान्युपाश्नुते
saṃcintayāmi vārṣṇeya sadā kuntīsutaṃ rahaḥ
kiṃ nu tasya śarīre 'sti sarvalakṣaṇapūjite
aniṣṭaṃ lakṣaṇaṃ kṛṣṇa yena duḥkhānyupāśnute
- 5
अतीव दुःखभागी स सततं कुन्तिनन्दनः
न च पश्यामि बीभत्सोर्निन्द्यं गात्रेषु किंचन
श्रोतव्यं चेन्मयैतद्वै तन्मे व्याख्यातुम् अर्हसि
atīva duḥkhabhāgī sa satataṃ kuntinandanaḥ
na ca paśyāmi bībhatsornindyaṃ gātreṣu kiṃcana
śrotavyaṃ cenmayaitadvai tanme vyākhyātum arhasi
- 6
इत्युक्तः स हृषीकेशो ध्यात्वा सुमहद् अन्तरम्
राजानं भोजराजन्यवर्धनो विष्णुर् अब्रवीत्
ityuktaḥ sa hṛṣīkeśo dhyātvā sumahad antaram
rājānaṃ bhojarājanyavardhano viṣṇur abravīt
- 7
न ह्यस्य नृपते किंचिद् अनिष्टम् उपलक्षये
ऋते पुरुषसिंहस्य पिण्डिके ऽस्यातिकायतः
na hyasya nṛpate kiṃcid aniṣṭam upalakṣaye
ṛte puruṣasiṃhasya piṇḍike 'syātikāyataḥ
- 8
ताभ्यां स पुरुषव्याघ्रो नित्यम् अध्वसु युज्यते
न ह्यन्यद् अनुपश्यामि येनासौ दुःखभाग्जयः
tābhyāṃ sa puruṣavyāghro nityam adhvasu yujyate
na hyanyad anupaśyāmi yenāsau duḥkhabhāgjayaḥ
- 9
इत्युक्तः स कुरुश्रेष्ठस्तथ्यं कृष्णेन धीमता
प्रोवाच वृष्णिशार्दूलम् एवम् एतद् इति प्रभो
ityuktaḥ sa kuruśreṣṭhastathyaṃ kṛṣṇena dhīmatā
provāca vṛṣṇiśārdūlam evam etad iti prabho
- 10
कृष्णा तु द्रौपदी कृष्णं तिर्यक्सासूयम् ऐक्षत
प्रतिजग्राह तस्यास्तं प्रणयं चापि केशिहा
सख्युः सखा हृषीकेशः साक्षाद् इव धनंजयः
kṛṣṇā tu draupadī kṛṣṇaṃ tiryaksāsūyam aikṣata
pratijagrāha tasyāstaṃ praṇayaṃ cāpi keśihā
sakhyuḥ sakhā hṛṣīkeśaḥ sākṣād iva dhanaṃjayaḥ
- 11
तत्र भीमादयस्ते तु कुरवो यादवास्तथा
रेमुः श्रुत्वा विचित्रार्था धनंजयकथा विभो
tatra bhīmādayaste tu kuravo yādavāstathā
remuḥ śrutvā vicitrārthā dhanaṃjayakathā vibho
- 12
तथा कथयताम् एव तेषाम् अर्जुनसंकथाः
उपायाद्वचनान्मर्त्यो विजयस्य महात्मनः
tathā kathayatām eva teṣām arjunasaṃkathāḥ
upāyādvacanānmartyo vijayasya mahātmanaḥ
- 13
सो ऽभिगम्य कुरुश्रेष्ठं नमस्कृत्य च बुद्धिमान्
उपायातं नरव्याघ्रम् अर्जुनं प्रत्यवेदयत्
so 'bhigamya kuruśreṣṭhaṃ namaskṛtya ca buddhimān
upāyātaṃ naravyāghram arjunaṃ pratyavedayat
- 14
तच्छ्रुत्वा नृपतिस्तस्य हर्षबाष्पाकुलेक्षणः
प्रियाख्याननिमित्तं वै ददौ बहु धनं तदा
tacchrutvā nṛpatistasya harṣabāṣpākulekṣaṇaḥ
priyākhyānanimittaṃ vai dadau bahu dhanaṃ tadā
- 15
ततो द्वितीये दिवसे महाञ्शब्दो व्यवर्धत
आयाति पुरुषव्याघ्रे पाण्डवानां धुरंधरे
tato dvitīye divase mahāñśabdo vyavardhata
āyāti puruṣavyāghre pāṇḍavānāṃ dhuraṃdhare
- 16
ततो रेणुः समुद्भूतो विबभौ तस्य वाजिनः
अभितो वर्तमानस्य यथोच्चैःश्रवसस्तथा
tato reṇuḥ samudbhūto vibabhau tasya vājinaḥ
abhito vartamānasya yathoccaiḥśravasastathā
- 17
तत्र हर्षकला वाचो नराणां शुश्रुवे ऽर्जुनः
दिष्ट्यासि पार्थ कुशली धन्यो राजा युधिष्ठिरः
tatra harṣakalā vāco narāṇāṃ śuśruve 'rjunaḥ
diṣṭyāsi pārtha kuśalī dhanyo rājā yudhiṣṭhiraḥ
- 18
को ऽन्यो हि पृथिवीं कृत्स्नाम् अवजित्य सपार्थिवाम्
चारयित्वा हयश्रेष्ठम् उपायायाद् ऋते ऽर्जुनम्
ko 'nyo hi pṛthivīṃ kṛtsnām avajitya sapārthivām
cārayitvā hayaśreṣṭham upāyāyād ṛte 'rjunam
- 19
ये व्यतीता महात्मानो राजानः सगरादयः
तेषाम् अपीदृशं कर्म न किंचिद् अनुशुश्रुम
ye vyatītā mahātmāno rājānaḥ sagarādayaḥ
teṣām apīdṛśaṃ karma na kiṃcid anuśuśruma
- 20
नैतद् अन्ये करिष्यन्ति भविष्याः पृथिवीक्षितः
यत्त्वं कुरुकुलश्रेष्ठ दुष्करं कृतवान् इह
naitad anye kariṣyanti bhaviṣyāḥ pṛthivīkṣitaḥ
yattvaṃ kurukulaśreṣṭha duṣkaraṃ kṛtavān iha
- 21
इत्येवं वदतां तेषां नॄणां श्रुतिसुखा गिरः
शृण्वन्विवेश धर्मात्मा फल्गुनो यज्ञसंस्तरम्
ityevaṃ vadatāṃ teṣāṃ nṝṇāṃ śrutisukhā giraḥ
śṛṇvanviveśa dharmātmā phalguno yajñasaṃstaram
- 22
ततो राजा सहामात्यः कृष्णश्च यदुनन्दनः
धृतराष्ट्रं पुरस्कृत्य ते तं प्रत्युद्ययुस्तदा
tato rājā sahāmātyaḥ kṛṣṇaśca yadunandanaḥ
dhṛtarāṣṭraṃ puraskṛtya te taṃ pratyudyayustadā
- 23
सो ऽभिवाद्य पितुः पादौ धर्मराजस्य धीमतः
भीमादींश्चापि सम्पूज्य पर्यष्वजत केशवम्
so 'bhivādya pituḥ pādau dharmarājasya dhīmataḥ
bhīmādīṃścāpi sampūjya paryaṣvajata keśavam
- 24
तैः समेत्यार्चितस्तान्स प्रत्यर्च्य च यथाविधि
विशश्रामाथ धर्मात्मा तीरं लब्ध्वेव पारगः
taiḥ sametyārcitastānsa pratyarcya ca yathāvidhi
viśaśrāmātha dharmātmā tīraṃ labdhveva pāragaḥ
- 25
एतस्मिन्न् एव काले तु स राजा बभ्रुवाहनः
मातृभ्यां सहितो धीमान्कुरून् अभ्याजगाम ह
etasminn eva kāle tu sa rājā babhruvāhanaḥ
mātṛbhyāṃ sahito dhīmānkurūn abhyājagāma ha
- 26
स समेत्य कुरून्सर्वान्सर्वैस्तैर् अभिनन्दितः
प्रविवेश पितामह्याः कुन्त्या भवनम् उत्तमम्
sa sametya kurūnsarvānsarvaistair abhinanditaḥ
praviveśa pitāmahyāḥ kuntyā bhavanam uttamam

