35 shlokas
- 1
उत्तङ्क उवाच
अभिजानामि जगतः कर्तारं त्वां जनार्दन
नूनं भवत्प्रसादो ऽयम् इति मे नास्ति संशयः
uttaṅka uvāca
abhijānāmi jagataḥ kartāraṃ tvāṃ janārdana
nūnaṃ bhavatprasādo 'yam iti me nāsti saṃśayaḥ
- 2
चित्तं च सुप्रसन्नं मे त्वद्भावगतम् अच्युत
विनिवृत्तश्च मे कोप इति विद्धि परंतप
cittaṃ ca suprasannaṃ me tvadbhāvagatam acyuta
vinivṛttaśca me kopa iti viddhi paraṃtapa
- 3
यदि त्वनुग्रहं कंचित्त्वत्तो ऽर्हो ऽहं जनार्दन
द्रष्टुम् इच्छामि ते रूपम् ऐश्वरं तन्निदर्शय
yadi tvanugrahaṃ kaṃcittvatto 'rho 'haṃ janārdana
draṣṭum icchāmi te rūpam aiśvaraṃ tannidarśaya
- 4
वैशंपायन उवाच
ततः स तस्मै प्रीतात्मा दर्शयामास तद्वपुः
शाश्वतं वैष्णवं धीमान्ददृशे यद्धनंजयः
vaiśaṃpāyana uvāca
tataḥ sa tasmai prītātmā darśayāmāsa tadvapuḥ
śāśvataṃ vaiṣṇavaṃ dhīmāndadṛśe yaddhanaṃjayaḥ
- 5
स ददर्श महात्मानं विश्वरूपं महाभुजम्
विस्मयं च ययौ विप्रस्तद्दृष्ट्वा रूपम् ऐश्वरम्
sa dadarśa mahātmānaṃ viśvarūpaṃ mahābhujam
vismayaṃ ca yayau viprastaddṛṣṭvā rūpam aiśvaram
- 6
उत्तङ्क उवाच
विश्वकर्मन्नमस्ते ऽस्तु यस्य ते रूपम् ईदृशम्
पद्भ्यां ते पृथिवी व्याप्ता शिरसा चावृतं नभः
uttaṅka uvāca
viśvakarmannamaste 'stu yasya te rūpam īdṛśam
padbhyāṃ te pṛthivī vyāptā śirasā cāvṛtaṃ nabhaḥ
- 7
द्यावापृथिव्योर्यन्मध्यं जठरेण तद् आवृतम्
भुजाभ्याम् आवृताश्चाशास्त्वम् इदं सर्वम् अच्युत
dyāvāpṛthivyoryanmadhyaṃ jaṭhareṇa tad āvṛtam
bhujābhyām āvṛtāścāśāstvam idaṃ sarvam acyuta
- 8
संहरस्व पुनर्देव रूपम् अक्षय्यम् उत्तमम्
पुनस्त्वां स्वेन रूपेण द्रष्टुम् इच्छामि शाश्वतम्
saṃharasva punardeva rūpam akṣayyam uttamam
punastvāṃ svena rūpeṇa draṣṭum icchāmi śāśvatam
- 9
वैशंपायन उवाच
तम् उवाच प्रसन्नात्मा गोविन्दो जनमेजय
वरं वृणीष्वेति तदा तम् उत्तङ्को ऽब्रवीद् इदम्
vaiśaṃpāyana uvāca
tam uvāca prasannātmā govindo janamejaya
varaṃ vṛṇīṣveti tadā tam uttaṅko 'bravīd idam
- 10
पर्याप्त एष एवाद्य वरस्त्वत्तो महाद्युते
यत्ते रूपम् इदं कृष्ण पश्यामि प्रभवाप्ययम्
paryāpta eṣa evādya varastvatto mahādyute
yatte rūpam idaṃ kṛṣṇa paśyāmi prabhavāpyayam
- 11
तम् अब्रवीत्पुनः कृष्णो मा त्वम् अत्र विचारय
अवश्यम् एतत्कर्तव्यम् अमोघं दर्शनं मम
tam abravītpunaḥ kṛṣṇo mā tvam atra vicāraya
avaśyam etatkartavyam amoghaṃ darśanaṃ mama
- 12
उत्तङ्क उवाच
अवश्यकरणीयं वै यद्येतन्मन्यसे विभो
तोयम् इच्छामि यत्रेष्टं मरुष्वेतद्धि दुर्लभम्
uttaṅka uvāca
avaśyakaraṇīyaṃ vai yadyetanmanyase vibho
toyam icchāmi yatreṣṭaṃ maruṣvetaddhi durlabham
- 13
वैशंपायन उवाच
ततः संहृत्य तत्तेजः प्रोवाचोत्तङ्कम् ईश्वरः
एष्टव्ये सति चिन्त्यो ऽहम् इत्युक्त्वा द्वारकां ययौ
vaiśaṃpāyana uvāca
tataḥ saṃhṛtya tattejaḥ provācottaṅkam īśvaraḥ
eṣṭavye sati cintyo 'ham ityuktvā dvārakāṃ yayau
- 14
ततः कदाचिद्भगवान् उत्तङ्कस्तोयकाङ्क्षया
तृषितः परिचक्राम मरौ सस्मार चाच्युतम्
tataḥ kadācidbhagavān uttaṅkastoyakāṅkṣayā
tṛṣitaḥ paricakrāma marau sasmāra cācyutam
- 15
ततो दिग्वाससं धीमान्मातङ्गं मलपङ्किनम्
अपश्यत मरौ तस्मिञ्श्वयूथपरिवारितम्
tato digvāsasaṃ dhīmānmātaṅgaṃ malapaṅkinam
apaśyata marau tasmiñśvayūthaparivāritam
- 16
भीषणं बद्धनिस्त्रिंशं बाणकार्मुकधारिणम्
तस्याधः स्रोतसो ऽपश्यद्वारि भूरि द्विजोत्तमः
bhīṣaṇaṃ baddhanistriṃśaṃ bāṇakārmukadhāriṇam
tasyādhaḥ srotaso 'paśyadvāri bhūri dvijottamaḥ
- 17
स्मरन्न् एव च तं प्राह मातङ्गः प्रहसन्न् इव
एह्युत्तङ्क प्रतीच्छस्व मत्तो वारि भृगूद्वह
कृपा हि मे सुमहती त्वां दृष्ट्वा तृट्समाहतम्
smarann eva ca taṃ prāha mātaṅgaḥ prahasann iva
ehyuttaṅka pratīcchasva matto vāri bhṛgūdvaha
kṛpā hi me sumahatī tvāṃ dṛṣṭvā tṛṭsamāhatam
- 18
इत्युक्तस्तेन स मुनिस्तत्तोयं नाभ्यनन्दत
चिक्षेप च स तं धीमान्वाग्भिर् उग्राभिर् अच्युतम्
ityuktastena sa munistattoyaṃ nābhyanandata
cikṣepa ca sa taṃ dhīmānvāgbhir ugrābhir acyutam
- 19
पुनः पुनश्च मातङ्गः पिबस्वेति तम् अब्रवीत्
न चापिबत्स सक्रोधः क्षुभितेनान्तरात्मना
punaḥ punaśca mātaṅgaḥ pibasveti tam abravīt
na cāpibatsa sakrodhaḥ kṣubhitenāntarātmanā
- 20
स तथा निश्चयात्तेन प्रत्याख्यातो महात्मना
श्वभिः सह महाराज तत्रैवान्तरधीयत
sa tathā niścayāttena pratyākhyāto mahātmanā
śvabhiḥ saha mahārāja tatraivāntaradhīyata
- 21
उत्तङ्कस्तं तथा दृष्ट्वा ततो व्रीडितमानसः
मेने प्रलब्धम् आत्मानं कृष्णेनामित्रघातिना
uttaṅkastaṃ tathā dṛṣṭvā tato vrīḍitamānasaḥ
mene pralabdham ātmānaṃ kṛṣṇenāmitraghātinā
- 22
अथ तेनैव मार्गेण शङ्खचक्रगदाधरः
आजगाम महाबाहुर् उत्तङ्कश्चैनम् अब्रवीत्
atha tenaiva mārgeṇa śaṅkhacakragadādharaḥ
ājagāma mahābāhur uttaṅkaścainam abravīt
- 23
न युक्तं तादृशं दातुं त्वया पुरुषसत्तम
सलिलं विप्रमुख्येभ्यो मातङ्गस्रोतसा विभो
na yuktaṃ tādṛśaṃ dātuṃ tvayā puruṣasattama
salilaṃ vipramukhyebhyo mātaṅgasrotasā vibho
- 24
इत्युक्तवचनं धीमान्महाबुद्धिर्जनार्दनः
उत्तङ्कं श्लक्ष्णया वाचा सान्त्वयन्न् इदम् अब्रवीत्
ityuktavacanaṃ dhīmānmahābuddhirjanārdanaḥ
uttaṅkaṃ ślakṣṇayā vācā sāntvayann idam abravīt
- 25
यादृशेनेह रूपेण योग्यं दातुं वृतेन वै
तादृशं खलु मे दत्तं त्वं तु तन्नावबुध्यसे
yādṛśeneha rūpeṇa yogyaṃ dātuṃ vṛtena vai
tādṛśaṃ khalu me dattaṃ tvaṃ tu tannāvabudhyase
- 26
मया त्वदर्थम् उक्तो हि वज्रपाणिः पुरंदरः
उत्तङ्कायामृतं देहि तोयरूपम् इति प्रभुः
mayā tvadartham ukto hi vajrapāṇiḥ puraṃdaraḥ
uttaṅkāyāmṛtaṃ dehi toyarūpam iti prabhuḥ
- 27
स माम् उवाच देवेन्द्रो न मर्त्यो ऽमर्त्यतां व्रजेत्
अन्यम् अस्मै वरं देहीत्यसकृद्भृगुनन्दन
sa mām uvāca devendro na martyo 'martyatāṃ vrajet
anyam asmai varaṃ dehītyasakṛdbhṛgunandana
- 28
अमृतं देयम् इत्येव मयोक्तः स शचीपतिः
स मां प्रसाद्य देवेन्द्रः पुनर् एवेदम् अब्रवीत्
amṛtaṃ deyam ityeva mayoktaḥ sa śacīpatiḥ
sa māṃ prasādya devendraḥ punar evedam abravīt
- 29
यदि देयम् अवश्यं वै मातङ्गो ऽहं महाद्युते
भूत्वामृतं प्रदास्यामि भार्गवाय महात्मने
yadi deyam avaśyaṃ vai mātaṅgo 'haṃ mahādyute
bhūtvāmṛtaṃ pradāsyāmi bhārgavāya mahātmane
- 30
यद्येवं प्रतिगृह्णाति भार्गवो ऽमृतम् अद्य वै
प्रदातुम् एष गच्छामि भार्गवायामृतं प्रभो
प्रत्याख्यातस्त्वहं तेन न दद्याम् इति भार्गव
yadyevaṃ pratigṛhṇāti bhārgavo 'mṛtam adya vai
pradātum eṣa gacchāmi bhārgavāyāmṛtaṃ prabho
pratyākhyātastvahaṃ tena na dadyām iti bhārgava

