41 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
शमयित्वा पशून् अन्यान्विधिवद्द्विजसत्तमाः
तुरगं तं यथाशास्त्रम् आलभन्त द्विजातयः
vaiśaṃpāyana uvāca
śamayitvā paśūn anyānvidhivaddvijasattamāḥ
turagaṃ taṃ yathāśāstram ālabhanta dvijātayaḥ
- 2
ततः संज्ञाप्य तुरगं विधिवद्याजकर्षभाः
उपसंवेशयन्राजंस्ततस्तां द्रुपदात्मजाम्
कलाभिस्तिसृभी राजन्यथाविधि मनस्विनीम्
tataḥ saṃjñāpya turagaṃ vidhivadyājakarṣabhāḥ
upasaṃveśayanrājaṃstatastāṃ drupadātmajām
kalābhistisṛbhī rājanyathāvidhi manasvinīm
- 3
उद्धृत्य तु वपां तस्य यथाशास्त्रं द्विजर्षभाः
श्रपयामासुर् अव्यग्राः शास्त्रवद्भरतर्षभ
uddhṛtya tu vapāṃ tasya yathāśāstraṃ dvijarṣabhāḥ
śrapayāmāsur avyagrāḥ śāstravadbharatarṣabha
- 4
तं वपाधूमगन्धं तु धर्मराजः सहानुजः
उपाजिघ्रद्यथान्यायं सर्वपाप्मापहं तदा
taṃ vapādhūmagandhaṃ tu dharmarājaḥ sahānujaḥ
upājighradyathānyāyaṃ sarvapāpmāpahaṃ tadā
- 5
शिष्टान्यङ्गानि यान्यासंस्तस्याश्वस्य नराधिप
तान्यग्नौ जुहुवुर्धीराः समस्ताः षोडशर्त्विजः
śiṣṭānyaṅgāni yānyāsaṃstasyāśvasya narādhipa
tānyagnau juhuvurdhīrāḥ samastāḥ ṣoḍaśartvijaḥ
- 6
संस्थाप्यैवं तस्य राज्ञस्तं क्रतुं शक्रतेजसः
व्यासः सशिष्यो भगवान्वर्धयामास तं नृपम्
saṃsthāpyaivaṃ tasya rājñastaṃ kratuṃ śakratejasaḥ
vyāsaḥ saśiṣyo bhagavānvardhayāmāsa taṃ nṛpam
- 7
ततो युधिष्ठिरः प्रादात्सदस्येभ्यो यथाविधि
कोटीसहस्रं निष्काणां व्यासाय तु वसुंधराम्
tato yudhiṣṭhiraḥ prādātsadasyebhyo yathāvidhi
koṭīsahasraṃ niṣkāṇāṃ vyāsāya tu vasuṃdharām
- 8
प्रतिगृह्य धरां राजन्व्यासः सत्यवतीसुतः
अब्रवीद्भरतश्रेष्ठं धर्मात्मानं युधिष्ठिरम्
pratigṛhya dharāṃ rājanvyāsaḥ satyavatīsutaḥ
abravīdbharataśreṣṭhaṃ dharmātmānaṃ yudhiṣṭhiram
- 9
पृथिवी भवतस्त्वेषा संन्यस्ता राजसत्तम
निष्क्रयो दीयतां मह्यं ब्राह्मणा हि धनार्थिनः
pṛthivī bhavatastveṣā saṃnyastā rājasattama
niṣkrayo dīyatāṃ mahyaṃ brāhmaṇā hi dhanārthinaḥ
- 10
युधिष्ठिरस्तु तान्विप्रान्प्रत्युवाच महामनाः
भ्रातृभिः सहितो धीमान्मध्ये राज्ञां महात्मनाम्
yudhiṣṭhirastu tānviprānpratyuvāca mahāmanāḥ
bhrātṛbhiḥ sahito dhīmānmadhye rājñāṃ mahātmanām
- 11
अश्वमेधे महायज्ञे पृथिवी दक्षिणा स्मृता
अर्जुनेन जिता सेयम् ऋत्विग्भ्यः प्रापिता मया
aśvamedhe mahāyajñe pṛthivī dakṣiṇā smṛtā
arjunena jitā seyam ṛtvigbhyaḥ prāpitā mayā
- 12
वनं प्रवेक्ष्ये विप्रेन्द्रा विभजध्वं महीम् इमाम्
चतुर्धा पृथिवीं कृत्वा चातुर्होत्रप्रमाणतः
vanaṃ pravekṣye viprendrā vibhajadhvaṃ mahīm imām
caturdhā pṛthivīṃ kṛtvā cāturhotrapramāṇataḥ
- 13
नाहम् आदातुम् इच्छामि ब्रह्मस्वं मुनिसत्तमाः
इदं हि मे मतं नित्यं भ्रातॄणां च ममानघाः
nāham ādātum icchāmi brahmasvaṃ munisattamāḥ
idaṃ hi me mataṃ nityaṃ bhrātṝṇāṃ ca mamānaghāḥ
- 14
इत्युक्तवति तस्मिंस्ते भ्रातरो द्रौपदी च सा
एवम् एतद् इति प्राहुस्तद् अभूद्रोमहर्षणम्
ityuktavati tasmiṃste bhrātaro draupadī ca sā
evam etad iti prāhustad abhūdromaharṣaṇam
- 15
ततो ऽन्तरिक्षे वाग् आसीत्साधु साध्विति भारत
तथैव द्विजसंघानां शंसतां विबभौ स्वनः
tato 'ntarikṣe vāg āsītsādhu sādhviti bhārata
tathaiva dvijasaṃghānāṃ śaṃsatāṃ vibabhau svanaḥ
- 16
द्वैपायनस्तथोक्तस्तु पुनर् एव युधिष्ठिरम्
उवाच मध्ये विप्राणाम् इदं सम्पूजयन्मुनिः
dvaipāyanastathoktastu punar eva yudhiṣṭhiram
uvāca madhye viprāṇām idaṃ sampūjayanmuniḥ
- 17
दत्तैषा भवता मह्यं तां ते प्रतिददाम्यहम्
हिरण्यं दीयताम् एभ्यो द्विजातिभ्यो धरास्तु ते
dattaiṣā bhavatā mahyaṃ tāṃ te pratidadāmyaham
hiraṇyaṃ dīyatām ebhyo dvijātibhyo dharāstu te
- 18
ततो ऽब्रवीद्वासुदेवो धर्मराजं युधिष्ठिरम्
यथाह भगवान्व्यासस्तथा तत्कर्तुम् अर्हसि
tato 'bravīdvāsudevo dharmarājaṃ yudhiṣṭhiram
yathāha bhagavānvyāsastathā tatkartum arhasi
- 19
इत्युक्तः स कुरुश्रेष्ठः प्रीतात्मा भ्रातृभिः सह
कोटिकोटिकृतां प्रादाद्दक्षिणां त्रिगुणां क्रतोः
ityuktaḥ sa kuruśreṣṭhaḥ prītātmā bhrātṛbhiḥ saha
koṭikoṭikṛtāṃ prādāddakṣiṇāṃ triguṇāṃ kratoḥ
- 20
न करिष्यति तल्लोके कश्चिद् अन्यो नराधिपः
यत्कृतं कुरुसिंहेन मरुत्तस्यानुकुर्वता
na kariṣyati talloke kaścid anyo narādhipaḥ
yatkṛtaṃ kurusiṃhena maruttasyānukurvatā
- 21
प्रतिगृह्य तु तद्द्रव्यं कृष्णद्वैपायनः प्रभुः
ऋत्विग्भ्यः प्रददौ विद्वांश्चतुर्धा व्यभजंश्च ते
pratigṛhya tu taddravyaṃ kṛṣṇadvaipāyanaḥ prabhuḥ
ṛtvigbhyaḥ pradadau vidvāṃścaturdhā vyabhajaṃśca te
- 22
पृथिव्या निष्क्रयं दत्त्वा तद्धिरण्यं युधिष्ठिरः
धूतपाप्मा जितस्वर्गो मुमुदे भ्रातृभिः सह
pṛthivyā niṣkrayaṃ dattvā taddhiraṇyaṃ yudhiṣṭhiraḥ
dhūtapāpmā jitasvargo mumude bhrātṛbhiḥ saha
- 23
ऋत्विजस्तम् अपर्यन्तं सुवर्णनिचयं तदा
व्यभजन्त द्विजातिभ्यो यथोत्साहं यथाबलम्
ṛtvijastam aparyantaṃ suvarṇanicayaṃ tadā
vyabhajanta dvijātibhyo yathotsāhaṃ yathābalam
- 24
यज्ञवाटे तु यत्किंचिद्धिरण्यम् अपि भूषणम्
तोरणानि च यूपांश्च घटाः पात्रीस्तथेष्टकाः
युधिष्ठिराभ्यनुज्ञाताः सर्वं तद्व्यभजन्द्विजाः
yajñavāṭe tu yatkiṃciddhiraṇyam api bhūṣaṇam
toraṇāni ca yūpāṃśca ghaṭāḥ pātrīstatheṣṭakāḥ
yudhiṣṭhirābhyanujñātāḥ sarvaṃ tadvyabhajandvijāḥ
- 25
अनन्तरं ब्राह्मणेभ्यः क्षत्रिया जह्रिरे वसु
तथा विट्शूद्रसंघाश्च तथान्ये म्लेच्छजातयः
कालेन महता जह्रुस्तत्सुवर्णं ततस्ततः
anantaraṃ brāhmaṇebhyaḥ kṣatriyā jahrire vasu
tathā viṭśūdrasaṃghāśca tathānye mlecchajātayaḥ
kālena mahatā jahrustatsuvarṇaṃ tatastataḥ
- 26
ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे मुदिता जग्मुर् आलयान्
तर्पिता वसुना तेन धर्मराज्ञा महात्मना
tataste brāhmaṇāḥ sarve muditā jagmur ālayān
tarpitā vasunā tena dharmarājñā mahātmanā
- 27
स्वम् अंशं भगवान्व्यासः कुन्त्यै पादाभिवादनात्
प्रददौ तस्य महतो हिरण्यस्य महाद्युतिः
svam aṃśaṃ bhagavānvyāsaḥ kuntyai pādābhivādanāt
pradadau tasya mahato hiraṇyasya mahādyutiḥ
- 28
श्वशुरात्प्रीतिदायं तं प्राप्य सा प्रीतमानसा
चकार पुण्यं लोके तु सुमहान्तं पृथा तदा
śvaśurātprītidāyaṃ taṃ prāpya sā prītamānasā
cakāra puṇyaṃ loke tu sumahāntaṃ pṛthā tadā
- 29
गत्वा त्ववभृथं राजा विपाप्मा भ्रातृभिः सह
सभाज्यमानः शुशुभे महेन्द्रो दैवतैर् इव
gatvā tvavabhṛthaṃ rājā vipāpmā bhrātṛbhiḥ saha
sabhājyamānaḥ śuśubhe mahendro daivatair iva
- 30
पाण्डवाश्च महीपालैः समेतैः संवृतास्तदा
अशोभन्त महाराज ग्रहास्तारागणैर् इव
pāṇḍavāśca mahīpālaiḥ sametaiḥ saṃvṛtāstadā
aśobhanta mahārāja grahāstārāgaṇair iva

