19 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
कृतोदकं तु राजानं धृतराष्ट्रं युधिष्ठिरः
पुरस्कृत्य महाबाहुर् उत्तताराकुलेन्द्रियः
vaiśaṃpāyana uvāca
kṛtodakaṃ tu rājānaṃ dhṛtarāṣṭraṃ yudhiṣṭhiraḥ
puraskṛtya mahābāhur uttatārākulendriyaḥ
- 2
उत्तीर्य च महीपालो बाष्पव्याकुललोचनः
पपात तीरे गङ्गाया व्याधविद्ध इव द्विपः
uttīrya ca mahīpālo bāṣpavyākulalocanaḥ
papāta tīre gaṅgāyā vyādhaviddha iva dvipaḥ
- 3
तं सीदमानं जग्राह भीमः कृष्णेन चोदितः
मैवम् इत्यब्रवीच्चैनं कृष्णः परबलार्दनः
taṃ sīdamānaṃ jagrāha bhīmaḥ kṛṣṇena coditaḥ
maivam ityabravīccainaṃ kṛṣṇaḥ parabalārdanaḥ
- 4
तम् आर्तं पतितं भूमौ निश्वसन्तं पुनः पुनः
ददृशुः पाण्डवा राजन्धर्मात्मानं युधिष्ठिरम्
tam ārtaṃ patitaṃ bhūmau niśvasantaṃ punaḥ punaḥ
dadṛśuḥ pāṇḍavā rājandharmātmānaṃ yudhiṣṭhiram
- 5
तं दृष्ट्वा दीनमनसं गतसत्त्वं जनेश्वरम्
भूयः शोकसमाविष्टाः पाण्डवाः समुपाविशन्
taṃ dṛṣṭvā dīnamanasaṃ gatasattvaṃ janeśvaram
bhūyaḥ śokasamāviṣṭāḥ pāṇḍavāḥ samupāviśan
- 6
राजा च धृतराष्ट्रस्तम् उपासीनो महाभुजः
वाक्यम् आह महाप्राज्ञो महाशोकप्रपीडितम्
rājā ca dhṛtarāṣṭrastam upāsīno mahābhujaḥ
vākyam āha mahāprājño mahāśokaprapīḍitam
- 7
उत्तिष्ठ कुरुशार्दूल कुरु कार्यम् अनन्तरम्
क्षत्रधर्मेण कौरव्य जितेयम् अवनिस्त्वया
uttiṣṭha kuruśārdūla kuru kāryam anantaram
kṣatradharmeṇa kauravya jiteyam avanistvayā
- 8
तां भुङ्क्ष्व भ्रातृभिः सार्धं सुहृद्भिश्च जनेश्वर
न शोचितव्यं पश्यामि त्वया धर्मभृतां वर
tāṃ bhuṅkṣva bhrātṛbhiḥ sārdhaṃ suhṛdbhiśca janeśvara
na śocitavyaṃ paśyāmi tvayā dharmabhṛtāṃ vara
- 9
शोचितव्यं मया चैव गान्धार्या च विशां पते
पुत्रैर्विहीनो राज्येन स्वप्नलब्धधनो यथा
śocitavyaṃ mayā caiva gāndhāryā ca viśāṃ pate
putrairvihīno rājyena svapnalabdhadhano yathā
- 10
अश्रुत्वा हितकामस्य विदुरस्य महात्मनः
वाक्यानि सुमहार्थानि परितप्यामि दुर्मतिः
aśrutvā hitakāmasya vidurasya mahātmanaḥ
vākyāni sumahārthāni paritapyāmi durmatiḥ
- 11
उक्तवान् एष मां पूर्वं धर्मात्मा दिव्यदर्शनः
दुर्योधनापराधेन कुलं ते विनशिष्यति
uktavān eṣa māṃ pūrvaṃ dharmātmā divyadarśanaḥ
duryodhanāparādhena kulaṃ te vinaśiṣyati
- 12
स्वस्ति चेद् इच्छसे राजन्कुलस्यात्मन एव च
वध्यताम् एष दुष्टात्मा मन्दो राजा सुयोधनः
svasti ced icchase rājankulasyātmana eva ca
vadhyatām eṣa duṣṭātmā mando rājā suyodhanaḥ
- 13
कर्णश्च शकुनिश्चैव मैनं पश्यतु कर्हिचित्
द्यूतसंपातम् अप्येषाम् अप्रमत्तो निवारय
karṇaśca śakuniścaiva mainaṃ paśyatu karhicit
dyūtasaṃpātam apyeṣām apramatto nivāraya
- 14
अभिषेचय राजानं धर्मात्मानं युधिष्ठिरम्
स पालयिष्यति वशी धर्मेण पृथिवीम् इमाम्
abhiṣecaya rājānaṃ dharmātmānaṃ yudhiṣṭhiram
sa pālayiṣyati vaśī dharmeṇa pṛthivīm imām
- 15
अथ नेच्छसि राजानं कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम्
मेढीभूतः स्वयं राज्यं प्रतिगृह्णीष्व पार्थिव
atha necchasi rājānaṃ kuntīputraṃ yudhiṣṭhiram
meḍhībhūtaḥ svayaṃ rājyaṃ pratigṛhṇīṣva pārthiva
- 16
समं सर्वेषु भूतेषु वर्तमानं नराधिप
अनुजीवन्तु सर्वे त्वां ज्ञातयो ज्ञातिवर्धन
samaṃ sarveṣu bhūteṣu vartamānaṃ narādhipa
anujīvantu sarve tvāṃ jñātayo jñātivardhana
- 17
एवं ब्रुवति कौन्तेय विदुरे दीर्घदर्शिनि
दुर्योधनम् अहं पापम् अन्ववर्तं वृथामतिः
evaṃ bruvati kaunteya vidure dīrghadarśini
duryodhanam ahaṃ pāpam anvavartaṃ vṛthāmatiḥ
- 18
अश्रुत्वा ह्यस्य वीरस्य वाक्यानि मधुराण्यहम्
फलं प्राप्य महद्दुःखं निमग्नः शोकसागरे
aśrutvā hyasya vīrasya vākyāni madhurāṇyaham
phalaṃ prāpya mahadduḥkhaṃ nimagnaḥ śokasāgare
- 19
वृद्धौ हि ते स्वः पितरौ पश्यावां दुःखितौ नृप
न शोचितव्यं भवता पश्यामीह जनाधिप
vṛddhau hi te svaḥ pitarau paśyāvāṃ duḥkhitau nṛpa
na śocitavyaṃ bhavatā paśyāmīha janādhipa

