12 shlokas
- 1
ब्राह्मण्युवाच
नेदम् अल्पात्मना शक्यं वेदितुं नाकृतात्मना
बहु चाल्पं च संक्षिप्तं विप्लुतं च मतं मम
brāhmaṇyuvāca
nedam alpātmanā śakyaṃ vedituṃ nākṛtātmanā
bahu cālpaṃ ca saṃkṣiptaṃ viplutaṃ ca mataṃ mama
- 2
उपायं तु मम ब्रूहि येनैषा लभ्यते मतिः
तन्मन्ये कारणतमं यत एषा प्रवर्तते
upāyaṃ tu mama brūhi yenaiṣā labhyate matiḥ
tanmanye kāraṇatamaṃ yata eṣā pravartate
- 3
ब्राह्मण उवाच
अरणीं ब्राह्मणीं विद्धि गुरुर् अस्योत्तरारणिः
तपःश्रुते ऽभिमथ्नीतो ज्ञानाग्निर्जायते ततः
brāhmaṇa uvāca
araṇīṃ brāhmaṇīṃ viddhi gurur asyottarāraṇiḥ
tapaḥśrute 'bhimathnīto jñānāgnirjāyate tataḥ
- 4
ब्राह्मण्युवाच
यद् इदं ब्रह्मणो लिङ्गं क्षेत्रज्ञम् इति संज्ञितम्
ग्रहीतुं येन तच्छक्यं लक्षणं तस्य तत्क्व नु
brāhmaṇyuvāca
yad idaṃ brahmaṇo liṅgaṃ kṣetrajñam iti saṃjñitam
grahītuṃ yena tacchakyaṃ lakṣaṇaṃ tasya tatkva nu
- 5
ब्राह्मण उवाच
अलिङ्गो निर्गुणश्चैव कारणं नास्य विद्यते
उपायम् एव वक्ष्यामि येन गृह्येत वा न वा
brāhmaṇa uvāca
aliṅgo nirguṇaścaiva kāraṇaṃ nāsya vidyate
upāyam eva vakṣyāmi yena gṛhyeta vā na vā
- 6
सम्यग् अप्युपदिष्टश्च भ्रमरैर् इव लक्ष्यते
कर्मबुद्धिर् अबुद्धित्वाज्ज्ञानलिङ्गैर् इवाश्रितम्
samyag apyupadiṣṭaśca bhramarair iva lakṣyate
karmabuddhir abuddhitvājjñānaliṅgair ivāśritam
- 7
इदं कार्यम् इदं नेति न मोक्षेषूपदिश्यते
पश्यतः शृण्वतो बुद्धिर् आत्मनो येषु जायते
idaṃ kāryam idaṃ neti na mokṣeṣūpadiśyate
paśyataḥ śṛṇvato buddhir ātmano yeṣu jāyate
- 8
यावन्त इह शक्येरंस्तावतो ऽंशान्प्रकल्पयेत्
व्यक्तान् अव्यक्तरूपांश्च शतशो ऽथ सहस्रशः
yāvanta iha śakyeraṃstāvato 'ṃśānprakalpayet
vyaktān avyaktarūpāṃśca śataśo 'tha sahasraśaḥ
- 9
सर्वान्नानात्वयुक्तांश्च सर्वान्प्रत्यक्षहेतुकान्
यतः परं न विद्येत ततो ऽभ्यासे भविष्यति
sarvānnānātvayuktāṃśca sarvānpratyakṣahetukān
yataḥ paraṃ na vidyeta tato 'bhyāse bhaviṣyati
- 10
वासुदेव उवाच
ततस्तु तस्या ब्राह्मण्या मतिः क्षेत्रज्ञसंक्षये
क्षेत्रज्ञाद् एव परतः क्षेत्रज्ञो ऽन्यः प्रवर्तते
vāsudeva uvāca
tatastu tasyā brāhmaṇyā matiḥ kṣetrajñasaṃkṣaye
kṣetrajñād eva parataḥ kṣetrajño 'nyaḥ pravartate
- 11
अर्जुन उवाच
क्व नु सा ब्राह्मणी कृष्ण क्व चासौ ब्राह्मणर्षभः
याभ्यां सिद्धिर् इयं प्राप्ता तावुभौ वद मे ऽच्युत
arjuna uvāca
kva nu sā brāhmaṇī kṛṣṇa kva cāsau brāhmaṇarṣabhaḥ
yābhyāṃ siddhir iyaṃ prāptā tāvubhau vada me 'cyuta
- 12
वासुदेव उवाच
मनो मे ब्राह्मणं विद्धि बुद्धिं मे विद्धि ब्राह्मणीम्
क्षेत्रज्ञ इति यश्चोक्तः सो ऽहम् एव धनंजय
vāsudeva uvāca
mano me brāhmaṇaṃ viddhi buddhiṃ me viddhi brāhmaṇīm
kṣetrajña iti yaścoktaḥ so 'ham eva dhanaṃjaya

