32 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
सैन्धवैर् अभवद्युद्धं ततस्तस्य किरीटिनः
हतशेषैर्महाराज हतानां च सुतैर् अपि
vaiśaṃpāyana uvāca
saindhavair abhavadyuddhaṃ tatastasya kirīṭinaḥ
hataśeṣairmahārāja hatānāṃ ca sutair api
- 2
ते ऽवतीर्णम् उपश्रुत्य विषयं श्वेतवाहनम्
प्रत्युद्ययुर् अमृष्यन्तो राजानः पाण्डवर्षभम्
te 'vatīrṇam upaśrutya viṣayaṃ śvetavāhanam
pratyudyayur amṛṣyanto rājānaḥ pāṇḍavarṣabham
- 3
अश्वं च तं परामृश्य विषयान्ते विषोपमाः
न भयं चक्रिरे पार्थाद्भीमसेनाद् अनन्तरात्
aśvaṃ ca taṃ parāmṛśya viṣayānte viṣopamāḥ
na bhayaṃ cakrire pārthādbhīmasenād anantarāt
- 4
ते ऽविदूराद्धनुष्पाणिं यज्ञियस्य हयस्य च
बीभत्सुं प्रत्यपद्यन्त पदातिनम् अवस्थितम्
te 'vidūrāddhanuṣpāṇiṃ yajñiyasya hayasya ca
bībhatsuṃ pratyapadyanta padātinam avasthitam
- 5
ततस्ते तु महावीर्या राजानः पर्यवारयन्
जिगीषन्तो नरव्याघ्राः पूर्वं विनिकृता युधि
tataste tu mahāvīryā rājānaḥ paryavārayan
jigīṣanto naravyāghrāḥ pūrvaṃ vinikṛtā yudhi
- 6
ते नामान्यथ गोत्राणि कर्माणि विविधानि च
कीर्तयन्तस्तदा पार्थं शरवर्षैर् अवाकिरन्
te nāmānyatha gotrāṇi karmāṇi vividhāni ca
kīrtayantastadā pārthaṃ śaravarṣair avākiran
- 7
ते किरन्तः शरांस्तीक्ष्णान्वारणेन्द्रनिवारणान्
रणे जयम् अभीप्सन्तः कौन्तेयं पर्यवारयन्
te kirantaḥ śarāṃstīkṣṇānvāraṇendranivāraṇān
raṇe jayam abhīpsantaḥ kaunteyaṃ paryavārayan
- 8
ते ऽसमीक्ष्यैव तं वीरम् उग्रकर्माणम् आहवे
सर्वे युयुधिरे वीरा रथस्थास्तं पदातिनम्
te 'samīkṣyaiva taṃ vīram ugrakarmāṇam āhave
sarve yuyudhire vīrā rathasthāstaṃ padātinam
- 9
ते तम् आजघ्निरे वीरं निवातकवचान्तकम्
संशप्तकनिहन्तारं हन्तारं सैन्धवस्य च
te tam ājaghnire vīraṃ nivātakavacāntakam
saṃśaptakanihantāraṃ hantāraṃ saindhavasya ca
- 10
ततो रथसहस्रेण हयानाम् अयुतेन च
कोष्ठकीकृत्य कौन्तेयं सम्प्रहृष्टम् अयोधयन्
tato rathasahasreṇa hayānām ayutena ca
koṣṭhakīkṛtya kaunteyaṃ samprahṛṣṭam ayodhayan
- 11
संस्मरन्तो वधं वीराः सिन्धुराजस्य धीमतः
जयद्रथस्य कौरव्य समरे सव्यसाचिना
saṃsmaranto vadhaṃ vīrāḥ sindhurājasya dhīmataḥ
jayadrathasya kauravya samare savyasācinā
- 12
ततः पर्जन्यवत्सर्वे शरवृष्टिम् अवासृजन्
तैः कीर्णः शुशुभे पार्थो रविर्मेघान्तरे यथा
tataḥ parjanyavatsarve śaravṛṣṭim avāsṛjan
taiḥ kīrṇaḥ śuśubhe pārtho ravirmeghāntare yathā
- 13
स शरैः समवच्छन्नो ददृशे पाण्डवर्षभः
पञ्जरान्तरसंचारी शकुन्त इव भारत
sa śaraiḥ samavacchanno dadṛśe pāṇḍavarṣabhaḥ
pañjarāntarasaṃcārī śakunta iva bhārata
- 14
ततो हाहाकृतं सर्वं कौन्तेये शरपीडिते
त्रैलोक्यम् अभवद्राजन्रविश्चासीद्रजोऽरुणः
tato hāhākṛtaṃ sarvaṃ kaunteye śarapīḍite
trailokyam abhavadrājanraviścāsīdrajo'ruṇaḥ
- 15
ततो ववौ महाराज मारुतो रोमहर्षणः
राहुर् अग्रसद् आदित्यं युगपत्सोमम् एव च
tato vavau mahārāja māruto romaharṣaṇaḥ
rāhur agrasad ādityaṃ yugapatsomam eva ca
- 16
उल्काश्च जघ्निरे सूर्यं विकीर्यन्त्यः समन्ततः
वेपथुश्चाभवद्राजन्कैलासस्य महागिरेः
ulkāśca jaghnire sūryaṃ vikīryantyaḥ samantataḥ
vepathuścābhavadrājankailāsasya mahāgireḥ
- 17
मुमुचुश्चास्रम् अत्युष्णं दुःखशोकसमन्विताः
सप्तर्षयो जातभयास्तथा देवर्षयो ऽपि च
mumucuścāsram atyuṣṇaṃ duḥkhaśokasamanvitāḥ
saptarṣayo jātabhayāstathā devarṣayo 'pi ca
- 18
शशश्चाशु विनिर्भिद्य मण्डलं शशिनो ऽपतत्
विपरीतस्तदा राजंस्तस्मिन्न् उत्पातलक्षणे
śaśaścāśu vinirbhidya maṇḍalaṃ śaśino 'patat
viparītastadā rājaṃstasminn utpātalakṣaṇe
- 19
रासभारुणसंकाशा धनुष्मन्तः सविद्युतः
आवृत्य गगनं मेघा मुमुचुर्मांसशोणितम्
rāsabhāruṇasaṃkāśā dhanuṣmantaḥ savidyutaḥ
āvṛtya gaganaṃ meghā mumucurmāṃsaśoṇitam
- 20
एवम् आसीत्तदा वीरे शरवर्षाभिसंवृते
लोके ऽस्मिन्भरतश्रेष्ठ तद् अद्भुतम् इवाभवत्
evam āsīttadā vīre śaravarṣābhisaṃvṛte
loke 'sminbharataśreṣṭha tad adbhutam ivābhavat
- 21
तस्य तेनावकीर्णस्य शरजालेन सर्वशः
मोहात्पपात गाण्डीवम् आवापश्च कराद् अपि
tasya tenāvakīrṇasya śarajālena sarvaśaḥ
mohātpapāta gāṇḍīvam āvāpaśca karād api
- 22
तस्मिन्मोहम् अनुप्राप्ते शरजालं महत्तरम्
सैन्धवा मुमुचुस्तूर्णं गतसत्त्वे महारथे
tasminmoham anuprāpte śarajālaṃ mahattaram
saindhavā mumucustūrṇaṃ gatasattve mahārathe
- 23
ततो मोहसमापन्नं ज्ञात्वा पार्थं दिवौकसः
सर्वे वित्रस्तमनसस्तस्य शान्तिपराभवन्
tato mohasamāpannaṃ jñātvā pārthaṃ divaukasaḥ
sarve vitrastamanasastasya śāntiparābhavan
- 24
ततो देवर्षयः सर्वे तथा सप्तर्षयो ऽपि च
ब्रह्मर्षयश्च विजयं जेपुः पार्थस्य धीमतः
tato devarṣayaḥ sarve tathā saptarṣayo 'pi ca
brahmarṣayaśca vijayaṃ jepuḥ pārthasya dhīmataḥ
- 25
ततः प्रदीपिते देवैः पार्थतेजसि पार्थिव
तस्थावचलवद्धीमान्संग्रामे परमास्त्रवित्
tataḥ pradīpite devaiḥ pārthatejasi pārthiva
tasthāvacalavaddhīmānsaṃgrāme paramāstravit
- 26
विचकर्ष धनुर्दिव्यं ततः कौरवनन्दनः
यन्त्रस्येवेह शब्दो ऽभून्महांस्तस्य पुनः पुनः
vicakarṣa dhanurdivyaṃ tataḥ kauravanandanaḥ
yantrasyeveha śabdo 'bhūnmahāṃstasya punaḥ punaḥ
- 27
ततः स शरवर्षाणि प्रत्यमित्रान्प्रति प्रभुः
ववर्ष धनुषा पार्थो वर्षाणीव सुरेश्वरः
tataḥ sa śaravarṣāṇi pratyamitrānprati prabhuḥ
vavarṣa dhanuṣā pārtho varṣāṇīva sureśvaraḥ
- 28
ततस्ते सैन्धवा योधाः सर्व एव सराजकाः
नादृश्यन्त शरैः कीर्णाः शलभैर् इव पावकाः
tataste saindhavā yodhāḥ sarva eva sarājakāḥ
nādṛśyanta śaraiḥ kīrṇāḥ śalabhair iva pāvakāḥ
- 29
तस्य शब्देन वित्रेसुर्भयार्ताश्च विदुद्रुवुः
मुमुचुश्चाश्रु शोकार्ताः सुषुपुश्चापि सैन्धवाः
tasya śabdena vitresurbhayārtāśca vidudruvuḥ
mumucuścāśru śokārtāḥ suṣupuścāpi saindhavāḥ
- 30
तांस्तु सर्वान्नरश्रेष्ठः सर्वतो विचरन्बली
अलातचक्रवद्राजञ्शरजालैः समर्पयत्
tāṃstu sarvānnaraśreṣṭhaḥ sarvato vicaranbalī
alātacakravadrājañśarajālaiḥ samarpayat

