Sarga 98

26 shlokas

1. 1

   ते दूता रामवाक्येन चोदिता लघुविक्रमाः

   प्रजग्मुर्मधुरां शीघ्रं चक्रुर्वासं न चाध्वनि

   te dūtā rāmavākyena coditā laghuvikramāḥ

   prajagmurmadhurāṃ śīghraṃ cakrurvāsaṃ na cādhvani

2. 2

   ततस्त्रिभिरहोरात्रैः सम्प्राप्य मधुरामथ

   शत्रुघ्नाय यथावृत्तमाचख्युः सर्वमेव तत्

   tatastribhirahorātraiḥ samprāpya madhurāmatha

   śatrughnāya yathāvṛttamācakhyuḥ sarvameva tat

3. 3

   लक्ष्मणस्य परित्यागं प्रतिज्ञां राघवस्य च

   पुत्रयोरभिषेकं च पौरानुगमनं तथा

   lakṣmaṇasya parityāgaṃ pratijñāṃ rāghavasya ca

   putrayorabhiṣekaṃ ca paurānugamanaṃ tathā

4. 4

   कुशस्य नगरी रम्या विन्ध्यपर्वतरोधसि

   कुशावतीति नाम्ना सा कृता रामेण धीमता

   kuśasya nagarī ramyā vindhyaparvatarodhasi

   kuśāvatīti nāmnā sā kṛtā rāmeṇa dhīmatā

5. 5

   श्राविता च पुरी रम्या श्रावतीति लवस्य च

   अयोध्यां विजनां चैव भरतं राघवानुगम्

   śrāvitā ca purī ramyā śrāvatīti lavasya ca

   ayodhyāṃ vijanāṃ caiva bharataṃ rāghavānugam

6. 6

   एवं सर्वं निवेद्याशु शत्रुघ्नाय महात्मने

   विरेमुस्ते ततो दूतास्त्वर राजन्निति ब्रुवन्

   evaṃ sarvaṃ nivedyāśu śatrughnāya mahātmane

   viremuste tato dūtāstvara rājanniti bruvan

7. 7

   श्रुत्वा तं घोरसंकाशं कुलक्षयमुपस्थितम्

   प्रकृतीस्तु समानीय काञ्चनं च पुरोहितम्

   śrutvā taṃ ghorasaṃkāśaṃ kulakṣayamupasthitam

   prakṛtīstu samānīya kāñcanaṃ ca purohitam

8. 8

   तेषां सर्वं यथावृत्तमाख्याय रघुनन्दनः

   आत्मनश्च विपर्यासं भविष्यं भ्रातृभिः सह

   teṣāṃ sarvaṃ yathāvṛttamākhyāya raghunandanaḥ

   ātmanaśca viparyāsaṃ bhaviṣyaṃ bhrātṛbhiḥ saha

9. 9

   ततः पुत्रद्वयं वीरः सोऽभ्यषिञ्चन्नराधिपः

   सुबाहुर्मधुरां लेभे शत्रुघाती च वैदिशम्

   tataḥ putradvayaṃ vīraḥ so'bhyaṣiñcannarādhipaḥ

   subāhurmadhurāṃ lebhe śatrughātī ca vaidiśam

10. 10

    द्विधाकृत्वा तु तां सेनां माधुरीं पुत्रयोर्द्वयोः

    धनधान्यसमायुक्तौ स्थापयामास पार्थिवौ

    dvidhākṛtvā tu tāṃ senāṃ mādhurīṃ putrayordvayoḥ

    dhanadhānyasamāyuktau sthāpayāmāsa pārthivau

11. 11

    ततो विसृज्य राजानं वैदिशे शत्रुघातिनम्

    जगाम त्वरितोऽयोध्यां रथेनैकेन राघवः

    tato visṛjya rājānaṃ vaidiśe śatrughātinam

    jagāma tvarito'yodhyāṃ rathenaikena rāghavaḥ

12. 12

    स ददर्श महात्मानं ज्वलन्तमिव पावकम्

    क्षौमसूक्ष्माम्बरधरं मुनिभिः सार्धमक्षयैः

    sa dadarśa mahātmānaṃ jvalantamiva pāvakam

    kṣaumasūkṣmāmbaradharaṃ munibhiḥ sārdhamakṣayaiḥ

13. 13

    सोऽभिवाद्य ततो रामं प्राञ्जलिः प्रयतेन्द्रियः

    उवाच वाक्यं धर्मज्ञो धर्ममेवानुचिन्तयन्

    so'bhivādya tato rāmaṃ prāñjaliḥ prayatendriyaḥ

    uvāca vākyaṃ dharmajño dharmamevānucintayan

14. 14

    कृत्वाभिषेकं सुतयोर्युक्तं राघवयोर्धनैः

    तवानुगमने राजन्विद्धि मां कृतनिश्चयम्

    kṛtvābhiṣekaṃ sutayoryuktaṃ rāghavayordhanaiḥ

    tavānugamane rājanviddhi māṃ kṛtaniścayam

15. 15

    न चान्यदत्र वक्तव्यं दुस्तरं तव शासनम्

    त्यक्तुं नार्हसि मां वीर भक्तिमन्तं विशेषतः

    na cānyadatra vaktavyaṃ dustaraṃ tava śāsanam

    tyaktuṃ nārhasi māṃ vīra bhaktimantaṃ viśeṣataḥ

16. 16

    तस्य तां बुद्धिमक्लीबां विज्ञाय रघुनन्दनः

    बाढमित्येव शत्रुघ्नं रामो वचनमब्रवीत्

    tasya tāṃ buddhimaklībāṃ vijñāya raghunandanaḥ

    bāḍhamityeva śatrughnaṃ rāmo vacanamabravīt

17. 17

    तस्य वाक्यस्य वाक्यान्ते वानराः कामरूपिणः

    ऋक्षराक्षससंघाश्च समापेतुरनेकशः

    tasya vākyasya vākyānte vānarāḥ kāmarūpiṇaḥ

    ṛkṣarākṣasasaṃghāśca samāpeturanekaśaḥ

18. 18

    देवपुत्रा ऋषिसुता गन्धर्वाणां सुतास्तथा

    रामक्षयं विदित्वा ते सर्व एव समागताः

    devaputrā ṛṣisutā gandharvāṇāṃ sutāstathā

    rāmakṣayaṃ viditvā te sarva eva samāgatāḥ

19. 19

    ते राममभिवाद्याहुः सर्व एव समागताः

    तवानुगमने राजन्सम्प्राप्ताः स्म महायशः

    te rāmamabhivādyāhuḥ sarva eva samāgatāḥ

    tavānugamane rājansamprāptāḥ sma mahāyaśaḥ

20. 20

    यदि राम विनास्माभिर्गच्छेस्त्वं पुरुषर्षभ

    यमदण्डमिवोद्यम्य त्वया स्म विनिपातिताः

    yadi rāma vināsmābhirgacchestvaṃ puruṣarṣabha

    yamadaṇḍamivodyamya tvayā sma vinipātitāḥ

21. 21

    एवं तेषां वचः श्रुत्वा ऋक्षवानररक्षसाम्

    विभीषणमथोवाच मधुरं श्लक्ष्णया गिरा

    evaṃ teṣāṃ vacaḥ śrutvā ṛkṣavānararakṣasām

    vibhīṣaṇamathovāca madhuraṃ ślakṣṇayā girā

22. 22

    यावत्प्रजा धरिष्यन्ति तावत्त्वं वै विभीषण

    राक्षसेन्द्र महावीर्य लङ्कास्थः स्वं धरिष्यसि

    yāvatprajā dhariṣyanti tāvattvaṃ vai vibhīṣaṇa

    rākṣasendra mahāvīrya laṅkāsthaḥ svaṃ dhariṣyasi

23. 23

    प्रजाः संरक्ष धर्मेण नोत्तरं वक्तुमर्हसि

    prajāḥ saṃrakṣa dharmeṇa nottaraṃ vaktumarhasi

24. 24

    तमेवमुक्त्वा काकुत्स्थो हनूमन्तमथाब्रवीत्

    जीविते कृतबुद्धिस्त्वं मा प्रतिज्ञां विलोपय

    tamevamuktvā kākutstho hanūmantamathābravīt

    jīvite kṛtabuddhistvaṃ mā pratijñāṃ vilopaya

25. 25

    मत्कथाः प्रचरिष्यन्ति यावल्लोके हरीश्वर

    तावत्त्वं धारयन्प्राणान्प्रतिज्ञामनुपालय

    matkathāḥ pracariṣyanti yāvalloke harīśvara

    tāvattvaṃ dhārayanprāṇānpratijñāmanupālaya

26. 26

    तथैवमुक्त्वा काकुत्स्थः सर्वांस्तानृक्षवानरान्

    मया सार्धं प्रयातेति तदा तान्राघवोऽब्रवीत्

    tathaivamuktvā kākutsthaḥ sarvāṃstānṛkṣavānarān

    mayā sārdhaṃ prayāteti tadā tānrāghavo'bravīt