Sarga 17

31 shlokas

1. 1

   अथ राजन्महाबाहुर्विचरन्स महीतलम्

   हिमवद्वनमासाद्य परिचक्राम रावणः

   atha rājanmahābāhurvicaransa mahītalam

   himavadvanamāsādya paricakrāma rāvaṇaḥ

2. 2

   तत्रापश्यत वै कन्यां कृष्णाजिनजटाधराम्

   आर्षेण विधिना युक्तां तपन्तीं देवतामिव

   tatrāpaśyata vai kanyāṃ kṛṣṇājinajaṭādharām

   ārṣeṇa vidhinā yuktāṃ tapantīṃ devatāmiva

3. 3

   स दृष्ट्वा रूपसम्पन्नां कन्यां तां सुमहाव्रताम्

   काममोहपरीतात्मा पप्रच्छ प्रहसन्निव

   sa dṛṣṭvā rūpasampannāṃ kanyāṃ tāṃ sumahāvratām

   kāmamohaparītātmā papraccha prahasanniva

4. 4

   किमिदं वर्तसे भद्रे विरुद्धं यौवनस्य ते

   न हि युक्ता तवैतस्य रूपस्येयं प्रतिक्रिया

   kimidaṃ vartase bhadre viruddhaṃ yauvanasya te

   na hi yuktā tavaitasya rūpasyeyaṃ pratikriyā

5. 5

   कस्यासि दुहिता भद्रे को वा भर्ता तवानघे

   पृच्छतः शंस मे शीघ्रं को वा हेतुस्तपोऽर्जने

   kasyāsi duhitā bhadre ko vā bhartā tavānaghe

   pṛcchataḥ śaṃsa me śīghraṃ ko vā hetustapo'rjane

6. 6

   एवमुक्ता तु सा कन्या तेनानार्येण रक्षसा

   अब्रवीद्विधिवत्कृत्वा तस्यातिथ्यं तपोधना

   evamuktā tu sā kanyā tenānāryeṇa rakṣasā

   abravīdvidhivatkṛtvā tasyātithyaṃ tapodhanā

7. 7

   कुशध्वजो नाम पिता ब्रह्मर्षिर्मम धार्मिकः

   बृहस्पतिसुतः श्रीमान्बुद्ध्या तुल्यो बृहस्पतेः

   kuśadhvajo nāma pitā brahmarṣirmama dhārmikaḥ

   bṛhaspatisutaḥ śrīmānbuddhyā tulyo bṛhaspateḥ

8. 8

   तस्याहं कुर्वतो नित्यं वेदाभ्यासं महात्मनः

   सम्भूता वाङ्मयी कन्या नाम्ना वेदवती स्मृता

   tasyāhaṃ kurvato nityaṃ vedābhyāsaṃ mahātmanaḥ

   sambhūtā vāṅmayī kanyā nāmnā vedavatī smṛtā

9. 9

   ततो देवाः सगन्धर्वा यक्षराक्षसपन्नगाः

   ते चापि गत्वा पितरं वरणं रोचयन्ति मे

   tato devāḥ sagandharvā yakṣarākṣasapannagāḥ

   te cāpi gatvā pitaraṃ varaṇaṃ rocayanti me

10. 10

    न च मां स पिता तेभ्यो दत्तवान्राक्षसेश्वर

    कारणं तद्वदिष्यामि निशामय महाभुज

    na ca māṃ sa pitā tebhyo dattavānrākṣaseśvara

    kāraṇaṃ tadvadiṣyāmi niśāmaya mahābhuja

11. 11

    पितुस्तु मम जामाता विष्णुः किल सुरोत्तमः

    अभिप्रेतस्त्रिलोकेशस्तस्मान्नान्यस्य मे पिता

    pitustu mama jāmātā viṣṇuḥ kila surottamaḥ

    abhipretastrilokeśastasmānnānyasya me pitā

12. 12

    दातुमिच्छति धर्मात्मा तच्छ्रुत्वा बलदर्पितः

    शम्भुर्नाम ततो राजा दैत्यानां कुपितोऽभवत्

    तेन रात्रौ प्रसुप्तो मे पिता पापेन हिंसितः

    dātumicchati dharmātmā tacchrutvā baladarpitaḥ

    śambhurnāma tato rājā daityānāṃ kupito'bhavat

    tena rātrau prasupto me pitā pāpena hiṃsitaḥ

13. 13

    ततो मे जननी दीना तच्छरीरं पितुर्मम

    परिष्वज्य महाभागा प्रविष्टा दहनं सह

    tato me jananī dīnā taccharīraṃ piturmama

    pariṣvajya mahābhāgā praviṣṭā dahanaṃ saha

14. 14

    ततो मनोरथं सत्यं पितुर्नारायणं प्रति

    करोमीति ममेच्छा च हृदये साधु विष्ठिता

    tato manorathaṃ satyaṃ piturnārāyaṇaṃ prati

    karomīti mamecchā ca hṛdaye sādhu viṣṭhitā

15. 15

    अहं प्रेतगतस्यापि करिष्ये काङ्क्षितं पितुः

    इति प्रतिज्ञामारुह्य चरामि विपुलं तपः

    ahaṃ pretagatasyāpi kariṣye kāṅkṣitaṃ pituḥ

    iti pratijñāmāruhya carāmi vipulaṃ tapaḥ

16. 16

    एतत्ते सर्वमाख्यातं मया राक्षसपुंगव

    आश्रितां विद्धि मां धर्मं नारायणपतीच्छया

    etatte sarvamākhyātaṃ mayā rākṣasapuṃgava

    āśritāṃ viddhi māṃ dharmaṃ nārāyaṇapatīcchayā

17. 17

    विज्ञातस्त्वं हि मे राजन्गच्छ पौलस्त्यनन्दन

    जानामि तपसा सर्वं त्रैलोक्ये यद्धि वर्तते

    vijñātastvaṃ hi me rājangaccha paulastyanandana

    jānāmi tapasā sarvaṃ trailokye yaddhi vartate

18. 18

    सोऽब्रवीद्रावणस्तत्र तां कन्यां सुमहाव्रताम्

    अवरुह्य विमानाग्रात्कन्दर्पशरपीडितः

    so'bravīdrāvaṇastatra tāṃ kanyāṃ sumahāvratām

    avaruhya vimānāgrātkandarpaśarapīḍitaḥ

19. 19

    अवलिप्तासि सुश्रोणि यस्यास्ते मतिरीदृशी

    वृद्धानां मृगशावाक्षि भ्राजते धर्मसंचयः

    avaliptāsi suśroṇi yasyāste matirīdṛśī

    vṛddhānāṃ mṛgaśāvākṣi bhrājate dharmasaṃcayaḥ

20. 20

    त्वं सर्वगुणसम्पन्ना नार्हसे कर्तुमीदृशम्

    त्रैलोक्यसुन्दरी भीरु यौवने वार्धकं विधिम्

    tvaṃ sarvaguṇasampannā nārhase kartumīdṛśam

    trailokyasundarī bhīru yauvane vārdhakaṃ vidhim

21. 21

    कश्च तावदसौ यं त्वं विष्णुरित्यभिभाषसे

    वीर्येण तपसा चैव भोगेन च बलेन च

    न मयासौ समो भद्रे यं त्वं कामयसेऽङ्गने

    kaśca tāvadasau yaṃ tvaṃ viṣṇurityabhibhāṣase

    vīryeṇa tapasā caiva bhogena ca balena ca

    na mayāsau samo bhadre yaṃ tvaṃ kāmayase'ṅgane

22. 22

    मा मैवमिति सा कन्या तमुवाच निशाचरम्

    मूर्धजेषु च तां रक्षः कराग्रेण परामृशत्

    mā maivamiti sā kanyā tamuvāca niśācaram

    mūrdhajeṣu ca tāṃ rakṣaḥ karāgreṇa parāmṛśat

23. 23

    ततो वेदवती क्रुद्धा केशान्हस्तेन साच्छिनत्

    उवाचाग्निं समाधाय मरणाय कृतत्वरा

    tato vedavatī kruddhā keśānhastena sācchinat

    uvācāgniṃ samādhāya maraṇāya kṛtatvarā

24. 24

    धर्षितायास्त्वयानार्य नेदानीं मम जीवितम्

    रक्षस्तस्मात्प्रवेक्ष्यामि पश्यतस्ते हुताशनम्

    dharṣitāyāstvayānārya nedānīṃ mama jīvitam

    rakṣastasmātpravekṣyāmi paśyataste hutāśanam

25. 25

    यस्मात्तु धर्षिता चाहमपापा चाप्यनाथवत्

    तस्मात्तव वधार्थं वै समुत्पत्स्याम्यहं पुनः

    yasmāttu dharṣitā cāhamapāpā cāpyanāthavat

    tasmāttava vadhārthaṃ vai samutpatsyāmyahaṃ punaḥ

26. 26

    न हि शक्यः स्त्रिया पाप हन्तुं त्वं तु विशेषतः

    शापे त्वयि मयोत्सृष्टे तपसश्च व्ययो भवेत्

    na hi śakyaḥ striyā pāpa hantuṃ tvaṃ tu viśeṣataḥ

    śāpe tvayi mayotsṛṣṭe tapasaśca vyayo bhavet

27. 27

    यदि त्वस्ति मया किंचित्कृतं दत्तं हुतं तथा

    तेन ह्ययोनिजा साध्वी भवेयं धर्मिणः सुता

    yadi tvasti mayā kiṃcitkṛtaṃ dattaṃ hutaṃ tathā

    tena hyayonijā sādhvī bhaveyaṃ dharmiṇaḥ sutā

28. 28

    एवमुक्त्वा प्रविष्टा सा ज्वलन्तं वै हुताशनम्

    पपात च दिवो दिव्या पुष्पवृष्टिः समन्ततः

    evamuktvā praviṣṭā sā jvalantaṃ vai hutāśanam

    papāta ca divo divyā puṣpavṛṣṭiḥ samantataḥ

29. 29

    पूर्वं क्रोधहतः शत्रुर्ययासौ निहतस्त्वया

    समुपाश्रित्य शैलाभं तव वीर्यममानुषम्

    pūrvaṃ krodhahataḥ śatruryayāsau nihatastvayā

    samupāśritya śailābhaṃ tava vīryamamānuṣam

30. 30

    एवमेषा महाभागा मर्त्येषूत्पद्यते पुनः

    क्षेत्रे हलमुखग्रस्ते वेद्यामग्निशिखोपमा

    evameṣā mahābhāgā martyeṣūtpadyate punaḥ

    kṣetre halamukhagraste vedyāmagniśikhopamā