Sarga 1

27 shlokas

1. 1

   प्राप्तराज्यस्य रामस्य राक्षसानां वधे कृते

   आजग्मुरृषयः सर्वे राघवं प्रतिनन्दितुम्

   prāptarājyasya rāmasya rākṣasānāṃ vadhe kṛte

   ājagmurṛṣayaḥ sarve rāghavaṃ pratinanditum

2. 2

   कौशिकोऽथ यवक्रीतो रैभ्यश्च्यवन एव च

   कण्वो मेधातिथेः पुत्रः पूर्वस्यां दिशि ये श्रिताः

   kauśiko'tha yavakrīto raibhyaścyavana eva ca

   kaṇvo medhātitheḥ putraḥ pūrvasyāṃ diśi ye śritāḥ

3. 3

   स्वस्त्यात्रेयश्च भगवान्नमुचिः प्रमुचुस्तथा

   आजग्मुस्ते सहागस्त्या ये श्रिता दक्षिणां दिशम्

   svastyātreyaśca bhagavānnamuciḥ pramucustathā

   ājagmuste sahāgastyā ye śritā dakṣiṇāṃ diśam

4. 4

   पृषद्गुः कवषो धौम्यो रौद्रेयश्च महानृषिः

   तेऽप्याजग्मुः सशिष्या वै ये श्रिताः पश्चिमां दिशम्

   pṛṣadguḥ kavaṣo dhaumyo raudreyaśca mahānṛṣiḥ

   te'pyājagmuḥ saśiṣyā vai ye śritāḥ paścimāṃ diśam

5. 5

   वसिष्ठः कश्यपोऽथात्रिर्विश्वामित्रोऽथ गौतमः

   जमदग्निर्भरद्वाजस्तेऽपि सप्तमहर्षयः

   vasiṣṭhaḥ kaśyapo'thātrirviśvāmitro'tha gautamaḥ

   jamadagnirbharadvājaste'pi saptamaharṣayaḥ

6. 6

   सम्प्राप्यैते महात्मानो राघवस्य निवेशनम्

   विष्ठिताः प्रतिहारार्थं हुताशनसमप्रभाः

   samprāpyaite mahātmāno rāghavasya niveśanam

   viṣṭhitāḥ pratihārārthaṃ hutāśanasamaprabhāḥ

7. 7

   प्रतिहारस्ततस्तूर्णमगस्त्यवचनादथ

   समीपं राघवस्याशु प्रविवेश महात्मनः

   pratihārastatastūrṇamagastyavacanādatha

   samīpaṃ rāghavasyāśu praviveśa mahātmanaḥ

8. 8

   स रामं दृश्य सहसा पूर्णचन्द्रसमद्युतिम्

   अगस्त्यं कथयामास सम्प्राप्तमृषिभिः सह

   sa rāmaṃ dṛśya sahasā pūrṇacandrasamadyutim

   agastyaṃ kathayāmāsa samprāptamṛṣibhiḥ saha

9. 9

   श्रुत्वा प्राप्तान्मुनींस्तांस्तु बालसूर्यसमप्रभान्

   तदोवाच नृपो द्वाःस्थं प्रवेशय यथासुखम्

   śrutvā prāptānmunīṃstāṃstu bālasūryasamaprabhān

   tadovāca nṛpo dvāḥsthaṃ praveśaya yathāsukham

10. 10

    दृष्ट्वा प्राप्तान्मुनींस्तांस्तु प्रत्युत्थाय कृताञ्जलिः

    रामोऽभिवाद्य प्रयत आसनान्यादिदेश ह

    dṛṣṭvā prāptānmunīṃstāṃstu pratyutthāya kṛtāñjaliḥ

    rāmo'bhivādya prayata āsanānyādideśa ha

11. 11

    तेषु काञ्चनचित्रेषु स्वास्तीर्णेषु सुखेषु च

    यथार्हमुपविष्टास्ते आसनेष्वृषिपुंगवाः

    teṣu kāñcanacitreṣu svāstīrṇeṣu sukheṣu ca

    yathārhamupaviṣṭāste āsaneṣvṛṣipuṃgavāḥ

12. 12

    रामेण कुशलं पृष्टाः सशिष्याः सपुरोगमाः

    महर्षयो वेदविदो रामं वचनमब्रुवन्

    rāmeṇa kuśalaṃ pṛṣṭāḥ saśiṣyāḥ sapurogamāḥ

    maharṣayo vedavido rāmaṃ vacanamabruvan

13. 13

    कुशलं नो महाबाहो सर्वत्र रघुनन्दन

    त्वां तु दिष्ट्या कुशलिनं पश्यामो हतशात्रवम्

    kuśalaṃ no mahābāho sarvatra raghunandana

    tvāṃ tu diṣṭyā kuśalinaṃ paśyāmo hataśātravam

14. 14

    न हि भारः स ते राम रावणो राक्षसेश्वरः

    सधनुस्त्वं हि लोकांस्त्रीन्विजयेथा न संशयः

    na hi bhāraḥ sa te rāma rāvaṇo rākṣaseśvaraḥ

    sadhanustvaṃ hi lokāṃstrīnvijayethā na saṃśayaḥ

15. 15

    दिष्ट्या त्वया हतो राम रावणः पुत्रपौत्रवान्

    दिष्ट्या विजयिनं त्वाद्य पश्यामः सह भार्यया

    diṣṭyā tvayā hato rāma rāvaṇaḥ putrapautravān

    diṣṭyā vijayinaṃ tvādya paśyāmaḥ saha bhāryayā

16. 16

    दिष्ट्या प्रहस्तो विकटो विरूपाक्षो महोदरः

    अकम्पनश्च दुर्धर्षो निहतास्ते निशाचराः

    diṣṭyā prahasto vikaṭo virūpākṣo mahodaraḥ

    akampanaśca durdharṣo nihatāste niśācarāḥ

17. 17

    यस्य प्रमाणाद्विपुलं प्रमाणं नेह विद्यते

    दिष्ट्या ते समरे राम कुम्भकर्णो निपातितः

    yasya pramāṇādvipulaṃ pramāṇaṃ neha vidyate

    diṣṭyā te samare rāma kumbhakarṇo nipātitaḥ

18. 18

    दिष्ट्या त्वं राक्षसेन्द्रेण द्वन्द्वयुद्धमुपागतः

    देवतानामवध्येन विजयं प्राप्तवानसि

    diṣṭyā tvaṃ rākṣasendreṇa dvandvayuddhamupāgataḥ

    devatānāmavadhyena vijayaṃ prāptavānasi

19. 19

    संख्ये तस्य न किंचित्तु रावणस्य पराभवः

    द्वन्द्वयुद्धमनुप्राप्तो दिष्ट्या ते रावणिर्हतः

    saṃkhye tasya na kiṃcittu rāvaṇasya parābhavaḥ

    dvandvayuddhamanuprāpto diṣṭyā te rāvaṇirhataḥ

20. 20

    दिष्ट्या तस्य महाबाहो कालस्येवाभिधावतः

    मुक्तः सुररिपोर्वीर प्राप्तश्च विजयस्त्वया

    diṣṭyā tasya mahābāho kālasyevābhidhāvataḥ

    muktaḥ surariporvīra prāptaśca vijayastvayā

21. 21

    विस्मयस्त्वेष नः सौम्य संश्रुत्येन्द्रजितं हतम्

    अवध्यः सर्वभूतानां महामायाधरो युधि

    vismayastveṣa naḥ saumya saṃśrutyendrajitaṃ hatam

    avadhyaḥ sarvabhūtānāṃ mahāmāyādharo yudhi

22. 22

    दत्त्वा पुण्यामिमां वीर सौम्यामभयदक्षिणाम्

    दिष्ट्या वर्धसि काकुत्स्थ जयेनामित्रकर्शन

    dattvā puṇyāmimāṃ vīra saumyāmabhayadakṣiṇām

    diṣṭyā vardhasi kākutstha jayenāmitrakarśana

23. 23

    श्रुत्वा तु वचनं तेषामृषीणां भावितात्मनाम्

    विस्मयं परमं गत्वा रामः प्राञ्जलिरब्रवीत्

    śrutvā tu vacanaṃ teṣāmṛṣīṇāṃ bhāvitātmanām

    vismayaṃ paramaṃ gatvā rāmaḥ prāñjalirabravīt

24. 24

    भवन्तः कुम्भकर्णं च रावणं च निशाचरम्

    अतिक्रम्य महावीर्यौ किं प्रशंसथ रावणिम्

    bhavantaḥ kumbhakarṇaṃ ca rāvaṇaṃ ca niśācaram

    atikramya mahāvīryau kiṃ praśaṃsatha rāvaṇim

25. 25

    महोदरं प्रहस्तं च विरूपाक्षं च राक्षसं

    अतिक्रम्य महावीर्यान्किं प्रशंसथ रावणिम्

    mahodaraṃ prahastaṃ ca virūpākṣaṃ ca rākṣasaṃ

    atikramya mahāvīryānkiṃ praśaṃsatha rāvaṇim

26. 26

    कीदृशो वै प्रभावोऽस्य किं बलं कः पराक्रमः

    केन वा कारणेनैष रावणादतिरिच्यते

    kīdṛśo vai prabhāvo'sya kiṃ balaṃ kaḥ parākramaḥ

    kena vā kāraṇenaiṣa rāvaṇādatiricyate

27. 27

    शक्यं यदि मया श्रोतुं न खल्वाज्ञापयामि वः

    यदि गुह्यं न चेद्वक्तुं श्रोतुमिच्छामि कथ्यताम्

    कथं शक्रो जितस्तेन कथं लब्धवरश्च सः

    śakyaṃ yadi mayā śrotuṃ na khalvājñāpayāmi vaḥ

    yadi guhyaṃ na cedvaktuṃ śrotumicchāmi kathyatām

    kathaṃ śakro jitastena kathaṃ labdhavaraśca saḥ