Sarga 25

50 shlokas

1. 1

   स तु दत्त्वा दशग्रीवो वनं घोरं खरस्य तत्

   भगिनीं च समाश्वास्य हृष्टः स्वस्थतरोऽभवत्

   sa tu dattvā daśagrīvo vanaṃ ghoraṃ kharasya tat

   bhaginīṃ ca samāśvāsya hṛṣṭaḥ svasthataro'bhavat

2. 2

   ततो निकुम्भिला नाम लङ्कायाः काननं महत्

   महात्मा राक्षसेन्द्रस्तत्प्रविवेश सहानुगः

   tato nikumbhilā nāma laṅkāyāḥ kānanaṃ mahat

   mahātmā rākṣasendrastatpraviveśa sahānugaḥ

3. 3

   तत्र यूपशताकीर्णं सौम्यचैत्योपशोभितम्

   ददर्श विष्ठितं यज्ञं संप्रदीप्तमिव श्रिया

   tatra yūpaśatākīrṇaṃ saumyacaityopaśobhitam

   dadarśa viṣṭhitaṃ yajñaṃ saṃpradīptamiva śriyā

4. 4

   ततः कृष्णाजिनधरं कमण्डलुशिखाध्वजम्

   ददर्श स्वसुतं तत्र मेघनादमरिंदमम्

   tataḥ kṛṣṇājinadharaṃ kamaṇḍaluśikhādhvajam

   dadarśa svasutaṃ tatra meghanādamariṃdamam

5. 5

   रक्षःपतिः समासाद्य समाश्लिष्य च बाहुभिः

   अब्रवीत्किमिदं वत्स वर्तते तद्ब्रवीहि मे

   rakṣaḥpatiḥ samāsādya samāśliṣya ca bāhubhiḥ

   abravītkimidaṃ vatsa vartate tadbravīhi me

6. 6

   उशना त्वब्रवीत्तत्र गुरुर्यज्ञसमृद्धये

   रावणं राक्षसश्रेष्ठं द्विजश्रेष्ठो महातपाः

   uśanā tvabravīttatra gururyajñasamṛddhaye

   rāvaṇaṃ rākṣasaśreṣṭhaṃ dvijaśreṣṭho mahātapāḥ

7. 7

   अहमाख्यामि ते राजञ्श्रूयतां सर्वमेव च

   यज्ञास्ते सप्त पुत्रेण प्राप्ताः सुबहुविस्तराः

   ahamākhyāmi te rājañśrūyatāṃ sarvameva ca

   yajñāste sapta putreṇa prāptāḥ subahuvistarāḥ

8. 8

   अग्निष्टोमोऽश्वमेधश्च यज्ञो बहुसुवर्णकः

   राजसूयस्तथा यज्ञो गोमेधो वैष्णवस्तथा

   agniṣṭomo'śvamedhaśca yajño bahusuvarṇakaḥ

   rājasūyastathā yajño gomedho vaiṣṇavastathā

9. 9

   माहेश्वरे प्रवृत्ते तु यज्ञे पुंभिः सुदुर्लभे

   वरांस्ते लब्धवान्पुत्रः साक्षात्पशुपतेरिह

   māheśvare pravṛtte tu yajñe puṃbhiḥ sudurlabhe

   varāṃste labdhavānputraḥ sākṣātpaśupateriha

10. 10

    कामगं स्यन्दनं दिव्यमन्तरिक्षचरं ध्रुवम्

    मायां च तामसीं नाम यया सम्पद्यते तमः

    kāmagaṃ syandanaṃ divyamantarikṣacaraṃ dhruvam

    māyāṃ ca tāmasīṃ nāma yayā sampadyate tamaḥ

11. 11

    एतया किल संग्रामे मायया राक्षसेश्वर

    प्रयुद्धस्य गतिः शक्या न हि ज्ञातुं सुरासुरैः

    etayā kila saṃgrāme māyayā rākṣaseśvara

    prayuddhasya gatiḥ śakyā na hi jñātuṃ surāsuraiḥ

12. 12

    अक्षयाविषुधी बाणैश्चापं चापि सुदुर्जयम्

    अस्त्रं च बलवत्सौम्य शत्रुविध्वंसनं रणे

    akṣayāviṣudhī bāṇaiścāpaṃ cāpi sudurjayam

    astraṃ ca balavatsaumya śatruvidhvaṃsanaṃ raṇe

13. 13

    एतान्सर्वान्वरांल्लब्ध्वा पुत्रस्तेऽयं दशानन

    अद्य यज्ञसमाप्तौ च त्वत्प्रतीक्षः स्थितो अहम्

    etānsarvānvarāṃllabdhvā putraste'yaṃ daśānana

    adya yajñasamāptau ca tvatpratīkṣaḥ sthito aham

14. 14

    ततोऽब्रवीद्दशग्रीवो न शोभनमिदं कृतम्

    पूजिताः शत्रवो यस्माद्द्रव्यैरिन्द्रपुरोगमाः

    tato'bravīddaśagrīvo na śobhanamidaṃ kṛtam

    pūjitāḥ śatravo yasmāddravyairindrapurogamāḥ

15. 15

    एहीदानीं कृतं यद्धि तदकर्तुं न शक्यते

    आगच्छ सौम्य गच्छामः स्वमेव भवनं प्रति

    ehīdānīṃ kṛtaṃ yaddhi tadakartuṃ na śakyate

    āgaccha saumya gacchāmaḥ svameva bhavanaṃ prati

16. 16

    ततो गत्वा दशग्रीवः सपुत्रः सविभीषणः

    स्त्रियोऽवतारयामास सर्वास्ता बाष्पविक्लवाः

    tato gatvā daśagrīvaḥ saputraḥ savibhīṣaṇaḥ

    striyo'vatārayāmāsa sarvāstā bāṣpaviklavāḥ

17. 17

    लक्षिण्यो रत्नभूताश्च देवदानवरक्षसाम्

    नानाभूषणसम्पन्ना ज्वलन्त्यः स्वेन तेजसा

    lakṣiṇyo ratnabhūtāśca devadānavarakṣasām

    nānābhūṣaṇasampannā jvalantyaḥ svena tejasā

18. 18

    विभीषणस्तु ता नारीर्दृष्ट्वा शोकसमाकुलाः

    तस्य तां च मतिं ज्ञात्वा धर्मात्मा वाक्यमब्रवीत्

    vibhīṣaṇastu tā nārīrdṛṣṭvā śokasamākulāḥ

    tasya tāṃ ca matiṃ jñātvā dharmātmā vākyamabravīt

19. 19

    ईदृशैस्तैः समाचारैर्यशोऽर्थकुलनाशनैः

    धर्षणं प्राणिनां दत्त्वा स्वमतेन विचेष्टसे

    īdṛśaistaiḥ samācārairyaśo'rthakulanāśanaiḥ

    dharṣaṇaṃ prāṇināṃ dattvā svamatena viceṣṭase

20. 20

    ज्ञातीन्वै धर्षयित्वेमास्त्वयानीता वराङ्गनाः

    त्वामतिक्रम्य मधुना राजन्कुम्भीनसी हृता

    jñātīnvai dharṣayitvemāstvayānītā varāṅganāḥ

    tvāmatikramya madhunā rājankumbhīnasī hṛtā

21. 21

    रावणस्त्वब्रवीद्वाक्यं नावगच्छामि किं त्विदम्

    को वायं यस्त्वयाख्यातो मधुरित्येव नामतः

    rāvaṇastvabravīdvākyaṃ nāvagacchāmi kiṃ tvidam

    ko vāyaṃ yastvayākhyāto madhurityeva nāmataḥ

22. 22

    विभीषणस्तु संक्रुद्धो भ्रातरं वाक्यमब्रवीत्

    श्रूयतामस्य पापस्य कर्मणः फलमागतम्

    vibhīṣaṇastu saṃkruddho bhrātaraṃ vākyamabravīt

    śrūyatāmasya pāpasya karmaṇaḥ phalamāgatam

23. 23

    मातामहस्य योऽस्माकं ज्येष्ठो भ्राता सुमालिनः

    माल्यवानिति विख्यातो वृद्धप्राज्ञो निशाचरः

    mātāmahasya yo'smākaṃ jyeṣṭho bhrātā sumālinaḥ

    mālyavāniti vikhyāto vṛddhaprājño niśācaraḥ

24. 24

    पितुर्ज्येष्ठो जनन्याश्च अस्माकं त्वार्यकोऽभवत्

    तस्य कुम्भीनसी नाम दुहितुर्दुहिताभवत्

    piturjyeṣṭho jananyāśca asmākaṃ tvāryako'bhavat

    tasya kumbhīnasī nāma duhiturduhitābhavat

25. 25

    मातृष्वसुरथास्माकं सा कन्या चानलोद्भवा

    भवत्यस्माकमेषा वै भ्रातॄणां धर्मतः स्वसा

    mātṛṣvasurathāsmākaṃ sā kanyā cānalodbhavā

    bhavatyasmākameṣā vai bhrātṝṇāṃ dharmataḥ svasā

26. 26

    सा हृता मधुना राजन्राक्षसेन बलीयसा

    यज्ञप्रवृत्ते पुत्रे ते मयि चान्तर्जलोषिते

    sā hṛtā madhunā rājanrākṣasena balīyasā

    yajñapravṛtte putre te mayi cāntarjaloṣite

27. 27

    निहत्य राक्षसश्रेष्ठानमात्यांस्तव संमतान्

    धर्षयित्वा हृता राजन्गुप्ता ह्यन्तःपुरे तव

    nihatya rākṣasaśreṣṭhānamātyāṃstava saṃmatān

    dharṣayitvā hṛtā rājanguptā hyantaḥpure tava

28. 28

    श्रुत्वा त्वेतन्महाराज क्षान्तमेव हतो न सः

    यस्मादवश्यं दातव्या कन्या भर्त्रे हि दातृभिः

    अस्मिन्नेवाभिसम्प्राप्तं लोके विदितमस्तु ते

    śrutvā tvetanmahārāja kṣāntameva hato na saḥ

    yasmādavaśyaṃ dātavyā kanyā bhartre hi dātṛbhiḥ

    asminnevābhisamprāptaṃ loke viditamastu te

29. 29

    ततोऽब्रवीद्दशग्रीवः क्रुद्धः संरक्तलोचनः

    कल्प्यतां मे रथः शीघ्रं शूराः सज्जीभवन्तु च

    tato'bravīddaśagrīvaḥ kruddhaḥ saṃraktalocanaḥ

    kalpyatāṃ me rathaḥ śīghraṃ śūrāḥ sajjībhavantu ca

30. 30

    भ्राता मे कुम्भकर्णश्च ये च मुख्या निशाचराः

    वाहनान्यधिरोहन्तु नानाप्रहरणायुधाः

    bhrātā me kumbhakarṇaśca ye ca mukhyā niśācarāḥ

    vāhanānyadhirohantu nānāpraharaṇāyudhāḥ