Sarga 91

16 shlokas

1. 1

   श्रुत्वा सेनापतिं प्राप्तं भरतं केकयाधिपः

   युधाजिद्गार्ग्यसहितं परां प्रीतिमुपागमत्

   śrutvā senāpatiṃ prāptaṃ bharataṃ kekayādhipaḥ

   yudhājidgārgyasahitaṃ parāṃ prītimupāgamat

2. 2

   स निर्ययौ जनौघेन महता केकयाधिपः

   त्वरमाणोऽभिचक्राम गन्धर्वान्देवरूपिणः

   sa niryayau janaughena mahatā kekayādhipaḥ

   tvaramāṇo'bhicakrāma gandharvāndevarūpiṇaḥ

3. 3

   भरतश्च युधाजिच्च समेतौ लघुविक्रमौ

   गन्धर्वनगरं प्राप्तौ सबलौ सपदानुगौ

   bharataśca yudhājicca sametau laghuvikramau

   gandharvanagaraṃ prāptau sabalau sapadānugau

4. 4

   श्रुत्वा तु भरतं प्राप्तं गन्धर्वास्ते समागताः

   योद्धुकामा महावीर्या विनदन्तः समन्ततः

   śrutvā tu bharataṃ prāptaṃ gandharvāste samāgatāḥ

   yoddhukāmā mahāvīryā vinadantaḥ samantataḥ

5. 5

   ततः समभवद्युद्धं तुमुलं लोमहर्षणम्

   सप्तरात्रं महाभीमं न चान्यतरयोर्जयः

   tataḥ samabhavadyuddhaṃ tumulaṃ lomaharṣaṇam

   saptarātraṃ mahābhīmaṃ na cānyatarayorjayaḥ

6. 6

   ततो रामानुजः क्रुद्धः कालस्यास्त्रं सुदारुणम्

   संवर्तं नाम भरतो गन्धर्वेष्वभ्ययोजयत्

   tato rāmānujaḥ kruddhaḥ kālasyāstraṃ sudāruṇam

   saṃvartaṃ nāma bharato gandharveṣvabhyayojayat

7. 7

   ते बद्धाः कालपाशेन संवर्तेन विदारिताः

   क्षणेनाभिहतास्तिस्रस्तत्र कोट्यो महात्मना

   te baddhāḥ kālapāśena saṃvartena vidāritāḥ

   kṣaṇenābhihatāstisrastatra koṭyo mahātmanā

8. 8

   तं घातं घोरसंकाशं न स्मरन्ति दिवौकसः

   निमेषान्तरमात्रेण तादृशानां महात्मनाम्

   taṃ ghātaṃ ghorasaṃkāśaṃ na smaranti divaukasaḥ

   nimeṣāntaramātreṇa tādṛśānāṃ mahātmanām

9. 9

   हतेषु तेषु वीरेषु भरतः कैकयीसुतः

   निवेशयामास तदा समृद्धे द्वे पुरोत्तमे

   तक्षं तक्षशिलायां तु पुष्करं पुष्करावतौ

   hateṣu teṣu vīreṣu bharataḥ kaikayīsutaḥ

   niveśayāmāsa tadā samṛddhe dve purottame

   takṣaṃ takṣaśilāyāṃ tu puṣkaraṃ puṣkarāvatau

10. 10

    गन्धर्वदेशो रुचिरो गान्धारविषयश्च सः

    वर्षैः पञ्चभिराकीर्णो विषयैर्नागरैस्तथा

    gandharvadeśo ruciro gāndhāraviṣayaśca saḥ

    varṣaiḥ pañcabhirākīrṇo viṣayairnāgaraistathā

11. 11

    धनरत्नौघसम्पूर्णे काननैरुपशोभिते

    अन्योन्यसंघर्षकृते स्पर्धया गुणविस्तरे

    dhanaratnaughasampūrṇe kānanairupaśobhite

    anyonyasaṃgharṣakṛte spardhayā guṇavistare

12. 12

    उभे सुरुचिरप्रख्ये व्यवहारैरकल्मषैः

    उद्यानयानौघवृते सुविभक्तान्तरापणे

    ubhe suruciraprakhye vyavahārairakalmaṣaiḥ

    udyānayānaughavṛte suvibhaktāntarāpaṇe

13. 13

    उभे पुरवरे रम्ये विस्तरैरुपशोभिते

    गृहमुख्यैः सुरुचिरैर्विमानैः समवर्णिभिः

    ubhe puravare ramye vistarairupaśobhite

    gṛhamukhyaiḥ surucirairvimānaiḥ samavarṇibhiḥ

14. 14

    शोभिते शोभनीयैश्च देवायतनविस्तरैः

    निवेश्य पञ्चभिर्वर्षैर्भरतो राघवानुजः

    पुनरायान्महाबाहुरयोध्यां कैकयीसुतः

    śobhite śobhanīyaiśca devāyatanavistaraiḥ

    niveśya pañcabhirvarṣairbharato rāghavānujaḥ

    punarāyānmahābāhurayodhyāṃ kaikayīsutaḥ

15. 15

    सोऽभिवाद्य महात्मानं साक्षाद्धर्ममिवापरम्

    राघवं भरतः श्रीमान्ब्रह्माणमिव वासवः

    so'bhivādya mahātmānaṃ sākṣāddharmamivāparam

    rāghavaṃ bharataḥ śrīmānbrahmāṇamiva vāsavaḥ

16. 16

    शशंस च यथावृत्तं गन्धर्ववधमुत्तमम्

    निवेशनं च देशस्य श्रुत्वा प्रीतोऽस्य राघवः

    śaśaṃsa ca yathāvṛttaṃ gandharvavadhamuttamam

    niveśanaṃ ca deśasya śrutvā prīto'sya rāghavaḥ