Sarga 56

17 shlokas

1. 1

   एवमुक्त्वा तु काकुत्स्थं प्रशस्य च पुनः पुनः

   पुनरेवापरं वाक्यमुवाच रघुनन्दनः

   evamuktvā tu kākutsthaṃ praśasya ca punaḥ punaḥ

   punarevāparaṃ vākyamuvāca raghunandanaḥ

2. 2

   इमान्यश्वसहस्राणि चत्वारि पुरुषर्षभ

   रथानां च सहस्रे द्वे गजानां शतमेव च

   imānyaśvasahasrāṇi catvāri puruṣarṣabha

   rathānāṃ ca sahasre dve gajānāṃ śatameva ca

3. 3

   अन्तरापणवीथ्यश्च नानापण्योपशोभिताः

   अनुगच्छन्तु शत्रुघ्न तथैव नटनर्तकाः

   antarāpaṇavīthyaśca nānāpaṇyopaśobhitāḥ

   anugacchantu śatrughna tathaiva naṭanartakāḥ

4. 4

   हिरण्यस्य सुवर्णस्य अयुतं पुरुषर्षभ

   गृहीत्वा गच्छ शत्रुघ्न पर्याप्तधनवाहनः

   hiraṇyasya suvarṇasya ayutaṃ puruṣarṣabha

   gṛhītvā gaccha śatrughna paryāptadhanavāhanaḥ

5. 5

   बलं च सुभृतं वीर हृष्टपुष्टमनुत्तमम्

   सम्भाष्य संप्रदानेन रञ्जयस्व नरोत्तम

   balaṃ ca subhṛtaṃ vīra hṛṣṭapuṣṭamanuttamam

   sambhāṣya saṃpradānena rañjayasva narottama

6. 6

   न ह्यर्थास्तत्र तिष्ठन्ति न दारा न च बान्धवाः

   सुप्रीतो भृत्यवर्गस्तु यत्र तिष्ठति राघव

   na hyarthāstatra tiṣṭhanti na dārā na ca bāndhavāḥ

   suprīto bhṛtyavargastu yatra tiṣṭhati rāghava

7. 7

   अतो हृष्टजनाकीर्णां प्रस्थाप्य महतीं चमूम्

   एक एव धनुष्पाणिस्तद्गच्छ त्वं मधोर्वनम्

   ato hṛṣṭajanākīrṇāṃ prasthāpya mahatīṃ camūm

   eka eva dhanuṣpāṇistadgaccha tvaṃ madhorvanam

8. 8

   यथा त्वां न प्रजानाति गच्छन्तं युद्धकाङ्क्षिणम्

   लवणस्तु मधोः पुत्रस्तथा गच्छेरशङ्कितः

   yathā tvāṃ na prajānāti gacchantaṃ yuddhakāṅkṣiṇam

   lavaṇastu madhoḥ putrastathā gaccheraśaṅkitaḥ

9. 9

   न तस्य मृत्युरन्योऽस्ति कश्चिद्धि पुरुषर्षभ

   दर्शनं योऽभिगच्छेत स वध्यो लवणेन हि

   na tasya mṛtyuranyo'sti kaściddhi puruṣarṣabha

   darśanaṃ yo'bhigaccheta sa vadhyo lavaṇena hi

10. 10

    स ग्रीष्मे व्यपयाते तु वर्षरात्र उपस्थिते

    हन्यास्त्वं लवणं सौम्य स हि कालोऽस्य दुर्मतेः

    sa grīṣme vyapayāte tu varṣarātra upasthite

    hanyāstvaṃ lavaṇaṃ saumya sa hi kālo'sya durmateḥ

11. 11

    महर्षींस्तु पुरस्कृत्य प्रयान्तु तव सैनिकाः

    यथा ग्रीष्मावशेषेण तरेयुर्जाह्नवीजलम्

    maharṣīṃstu puraskṛtya prayāntu tava sainikāḥ

    yathā grīṣmāvaśeṣeṇa tareyurjāhnavījalam

12. 12

    ततः स्थाप्य बलं सर्वं नदीतीरे समाहितः

    अग्रतो धनुषा सार्धं गच्छ त्वं लघुविक्रम

    tataḥ sthāpya balaṃ sarvaṃ nadītīre samāhitaḥ

    agrato dhanuṣā sārdhaṃ gaccha tvaṃ laghuvikrama

13. 13

    एवमुक्तस्तु रामेण शत्रुघ्नस्तान्महाबलान्

    सेनामुख्यान्समानीय ततो वाक्यमुवाच ह

    evamuktastu rāmeṇa śatrughnastānmahābalān

    senāmukhyānsamānīya tato vākyamuvāca ha

14. 14

    एते वो गणिता वासा यत्र यत्र निवत्स्यथ

    स्थातव्यं चाविरोधेन यथा बाधा न कस्यचित्

    ete vo gaṇitā vāsā yatra yatra nivatsyatha

    sthātavyaṃ cāvirodhena yathā bādhā na kasyacit

15. 15

    तथा तांस्तु समाज्ञाप्य निर्याप्य च महद्बलम्

    कौसल्यां च सुमित्रां च कैकेयीं चाभ्यवादयत्

    tathā tāṃstu samājñāpya niryāpya ca mahadbalam

    kausalyāṃ ca sumitrāṃ ca kaikeyīṃ cābhyavādayat

16. 16

    रामं प्रदक्षिणं कृत्वा शिरसाभिप्रणम्य च

    रामेण चाभ्यनुज्ञातः शत्रुघ्नः शत्रुतापनः

    rāmaṃ pradakṣiṇaṃ kṛtvā śirasābhipraṇamya ca

    rāmeṇa cābhyanujñātaḥ śatrughnaḥ śatrutāpanaḥ

17. 17

    लक्ष्मणं भरतं चैव प्रणिपत्य कृताञ्जलिः

    पुरोधसं वसिष्ठं च शत्रुघ्नः प्रयतात्मवान्

    प्रदक्षिणमथो कृत्वा निर्जगाम महाबलः

    lakṣmaṇaṃ bharataṃ caiva praṇipatya kṛtāñjaliḥ

    purodhasaṃ vasiṣṭhaṃ ca śatrughnaḥ prayatātmavān

    pradakṣiṇamatho kṛtvā nirjagāma mahābalaḥ