Sarga 19

26 shlokas

1. 1

   अथ जित्वा मरुत्तं स प्रययौ राक्षसाधिपः

   नगराणि नरेन्द्राणां युद्धकाङ्क्षी दशाननः

   atha jitvā maruttaṃ sa prayayau rākṣasādhipaḥ

   nagarāṇi narendrāṇāṃ yuddhakāṅkṣī daśānanaḥ

2. 2

   स समासाद्य राजेन्द्रान्महेन्द्रवरुणोपमान्

   अब्रवीद्राक्षसेन्द्रस्तु युद्धं मे दीयतामिति

   sa samāsādya rājendrānmahendravaruṇopamān

   abravīdrākṣasendrastu yuddhaṃ me dīyatāmiti

3. 3

   निर्जिताः स्मेति वा ब्रूत एषो हि मम निश्चयः

   अन्यथा कुर्वतामेवं मोक्षो वो नोपपद्यते

   nirjitāḥ smeti vā brūta eṣo hi mama niścayaḥ

   anyathā kurvatāmevaṃ mokṣo vo nopapadyate

4. 4

   ततस्तु बहवः प्राज्ञाः पार्थिवा धर्मनिश्चयाः

   निर्जिताः स्मेत्यभाषन्त ज्ञात्वा वरबलं रिपोः

   tatastu bahavaḥ prājñāḥ pārthivā dharmaniścayāḥ

   nirjitāḥ smetyabhāṣanta jñātvā varabalaṃ ripoḥ

5. 5

   दुष्यन्तः सुरथो गाधिर्गयो राजा पुरूरवाः

   एते सर्वेऽब्रुवंस्तात निर्जिताः स्मेति पार्थिवाः

   duṣyantaḥ suratho gādhirgayo rājā purūravāḥ

   ete sarve'bruvaṃstāta nirjitāḥ smeti pārthivāḥ

6. 6

   अथायोध्यां समासाद्य रावणो राक्षसाधिपः

   सुगुप्तामनरण्येन शक्रेणेवामरावतीम्

   athāyodhyāṃ samāsādya rāvaṇo rākṣasādhipaḥ

   suguptāmanaraṇyena śakreṇevāmarāvatīm

7. 7

   प्राह राजानमासाद्य युद्धं मे सम्प्रदीयताम्

   निर्जितोऽस्मीति वा ब्रूहि ममैतदिह शासनम्

   prāha rājānamāsādya yuddhaṃ me sampradīyatām

   nirjito'smīti vā brūhi mamaitadiha śāsanam

8. 8

   अनरण्यः सुसंक्रुद्धो राक्षसेन्द्रमथाब्रवीत्

   दीयते द्वन्द्वयुद्धं ते राक्षसाधिपते मया

   anaraṇyaḥ susaṃkruddho rākṣasendramathābravīt

   dīyate dvandvayuddhaṃ te rākṣasādhipate mayā

9. 9

   अथ पूर्वं श्रुतार्थेन सज्जितं सुमहद्धि यत्

   निष्क्रामत्तन्नरेन्द्रस्य बलं रक्षोवधोद्यतम्

   atha pūrvaṃ śrutārthena sajjitaṃ sumahaddhi yat

   niṣkrāmattannarendrasya balaṃ rakṣovadhodyatam

10. 10

    नागानां बहुसाहस्रं वाजिनामयुतं तथा

    महीं संछाद्य निष्क्रान्तं सपदातिरथं क्षणात्

    nāgānāṃ bahusāhasraṃ vājināmayutaṃ tathā

    mahīṃ saṃchādya niṣkrāntaṃ sapadātirathaṃ kṣaṇāt

11. 11

    तद्रावणबलं प्राप्य बलं तस्य महीपतेः

    प्राणश्यत तदा राजन्हव्यं हुतमिवानले

    tadrāvaṇabalaṃ prāpya balaṃ tasya mahīpateḥ

    prāṇaśyata tadā rājanhavyaṃ hutamivānale

12. 12

    सोऽपश्यत नरेन्द्रस्तु नश्यमानं महद्बलम्

    महार्णवं समासाद्य यथा पञ्चापगाजलम्

    so'paśyata narendrastu naśyamānaṃ mahadbalam

    mahārṇavaṃ samāsādya yathā pañcāpagājalam

13. 13

    ततः शक्रधनुःप्रख्यं धनुर्विस्फारयन्स्वयम्

    आससाद नरेन्द्रास्तं रावणं क्रोधमूर्छितः

    tataḥ śakradhanuḥprakhyaṃ dhanurvisphārayansvayam

    āsasāda narendrāstaṃ rāvaṇaṃ krodhamūrchitaḥ

14. 14

    ततो बाणशतान्यष्टौ पातयामास मूर्धनि

    तस्य राक्षसराजस्य इक्ष्वाकुकुलनन्दनः

    tato bāṇaśatānyaṣṭau pātayāmāsa mūrdhani

    tasya rākṣasarājasya ikṣvākukulanandanaḥ

15. 15

    तस्य बाणाः पतन्तस्ते चक्रिरे न क्षतं क्वचित्

    वारिधारा इवाभ्रेभ्यः पतन्त्यो नगमूर्धनि

    tasya bāṇāḥ patantaste cakrire na kṣataṃ kvacit

    vāridhārā ivābhrebhyaḥ patantyo nagamūrdhani

16. 16

    ततो राक्षसराजेन क्रुद्धेन नृपतिस्तदा

    तलेनाभिहतो मूर्ध्नि स रथान्निपपात ह

    tato rākṣasarājena kruddhena nṛpatistadā

    talenābhihato mūrdhni sa rathānnipapāta ha

17. 17

    स राजा पतितो भूमौ विह्वलाङ्गः प्रवेपितः

    वज्रदग्ध इवारण्ये सालो निपतितो महान्

    sa rājā patito bhūmau vihvalāṅgaḥ pravepitaḥ

    vajradagdha ivāraṇye sālo nipatito mahān

18. 18

    तं प्रहस्याब्रवीद्रक्ष इक्ष्वाकुं पृथिवीपतिम्

    किमिदानीं त्वया प्राप्तं फलं मां प्रति युध्यता

    taṃ prahasyābravīdrakṣa ikṣvākuṃ pṛthivīpatim

    kimidānīṃ tvayā prāptaṃ phalaṃ māṃ prati yudhyatā

19. 19

    त्रैलोक्ये नास्ति यो द्वन्द्वं मम दद्यान्नराधिप

    शङ्के प्रमत्तो भोगेषु न शृणोषि बलं मम

    trailokye nāsti yo dvandvaṃ mama dadyānnarādhipa

    śaṅke pramatto bhogeṣu na śṛṇoṣi balaṃ mama

20. 20

    तस्यैवं ब्रुवतो राजा मन्दासुर्वाक्यमब्रवीत्

    किं शक्यमिह कर्तुं वै यत्कालो दुरतिक्रमः

    tasyaivaṃ bruvato rājā mandāsurvākyamabravīt

    kiṃ śakyamiha kartuṃ vai yatkālo duratikramaḥ

21. 21

    न ह्यहं निर्जितो रक्षस्त्वया चात्मप्रशंसिना

    कालेनेह विपन्नोऽहं हेतुभूतस्तु मे भवान्

    na hyahaṃ nirjito rakṣastvayā cātmapraśaṃsinā

    kāleneha vipanno'haṃ hetubhūtastu me bhavān

22. 22

    किं त्विदानीं मया शक्यं कर्तुं प्राणपरिक्षये

    इक्ष्वाकुपरिभावित्वाद्वचो वक्ष्यामि राक्षस

    kiṃ tvidānīṃ mayā śakyaṃ kartuṃ prāṇaparikṣaye

    ikṣvākuparibhāvitvādvaco vakṣyāmi rākṣasa

23. 23

    यदि दत्तं यदि हुतं यदि मे सुकृतं तपः

    यदि गुप्ताः प्रजाः सम्यक्तथा सत्यं वचोऽस्तु मे

    yadi dattaṃ yadi hutaṃ yadi me sukṛtaṃ tapaḥ

    yadi guptāḥ prajāḥ samyaktathā satyaṃ vaco'stu me

24. 24

    उत्पत्स्यते कुले ह्यस्मिन्निक्ष्वाकूणां महात्मनाम्

    राजा परमतेजस्वी यस्ते प्राणान्हरिष्यति

    utpatsyate kule hyasminnikṣvākūṇāṃ mahātmanām

    rājā paramatejasvī yaste prāṇānhariṣyati

25. 25

    ततो जलधरोदग्रस्ताडितो देवदुन्दुभिः

    तस्मिन्नुदाहृते शापे पुष्पवृष्टिश्च खाच्च्युता

    tato jaladharodagrastāḍito devadundubhiḥ

    tasminnudāhṛte śāpe puṣpavṛṣṭiśca khāccyutā

26. 26

    ततः स राजा राजेन्द्र गतः स्थानं त्रिविष्टपम्

    स्वर्गते च नृपे राम राक्षसः स न्यवर्तत

    tataḥ sa rājā rājendra gataḥ sthānaṃ triviṣṭapam

    svargate ca nṛpe rāma rākṣasaḥ sa nyavartata