Sarga 69

27 shlokas

1. 1

   श्रुत्वा तु भाषितं वाक्यं मम राम शुभाक्षरम्

   प्राञ्जलिः प्रत्युवाचेदं स स्वर्गी रघुनन्दन

   śrutvā tu bhāṣitaṃ vākyaṃ mama rāma śubhākṣaram

   prāñjaliḥ pratyuvācedaṃ sa svargī raghunandana

2. 2

   शृणु ब्रह्मन्यथावृत्तं ममैतत्सुखदुःखयोः

   दुरतिक्रमणीयं हि यथा पृच्छसि मां द्विज

   śṛṇu brahmanyathāvṛttaṃ mamaitatsukhaduḥkhayoḥ

   duratikramaṇīyaṃ hi yathā pṛcchasi māṃ dvija

3. 3

   पुरा वैदर्भको राजा पिता मम महायशाः

   सुदेव इति विख्यातस्त्रिषु लोकेषु वीर्यवान्

   purā vaidarbhako rājā pitā mama mahāyaśāḥ

   sudeva iti vikhyātastriṣu lokeṣu vīryavān

4. 4

   तस्य पुत्रद्वयं ब्रह्मन्द्वाभ्यां स्त्रीभ्यामजायत

   अहं श्वेत इति ख्यातो यवीयान्सुरथोऽभवत्

   tasya putradvayaṃ brahmandvābhyāṃ strībhyāmajāyata

   ahaṃ śveta iti khyāto yavīyānsuratho'bhavat

5. 5

   ततः पितरि स्वर्याते पौरा मामभ्यषेचयन्

   तत्राहं कृतवान्राज्यं धर्मेण सुसमाहितः

   tataḥ pitari svaryāte paurā māmabhyaṣecayan

   tatrāhaṃ kṛtavānrājyaṃ dharmeṇa susamāhitaḥ

6. 6

   एवं वर्षसहस्राणि समतीतानि सुव्रत

   राज्यं कारयतो ब्रह्मन्प्रजा धर्मेण रक्षतः

   evaṃ varṣasahasrāṇi samatītāni suvrata

   rājyaṃ kārayato brahmanprajā dharmeṇa rakṣataḥ

7. 7

   सोऽहं निमित्ते कस्मिंश्चिद्विज्ञातायुर्द्विजोत्तम

   कालधर्मं हृदि न्यस्य ततो वनमुपागमम्

   so'haṃ nimitte kasmiṃścidvijñātāyurdvijottama

   kāladharmaṃ hṛdi nyasya tato vanamupāgamam

8. 8

   सोऽहं वनमिदं दुर्गं मृगपक्षिविवर्जितम्

   तपश्चर्तुं प्रविष्टोऽस्मि समीपे सरसः शुभे

   so'haṃ vanamidaṃ durgaṃ mṛgapakṣivivarjitam

   tapaścartuṃ praviṣṭo'smi samīpe sarasaḥ śubhe

9. 9

   भ्रातरं सुरथं राज्ये अभिषिच्य नराधिपम्

   इदं सरः समासाद्य तपस्तप्तं मया चिरम्

   bhrātaraṃ surathaṃ rājye abhiṣicya narādhipam

   idaṃ saraḥ samāsādya tapastaptaṃ mayā ciram

10. 10

    सोऽहं वर्षसहस्राणि तपस्त्रीणि महामुने

    तप्त्वा सुदुष्करं प्राप्तो ब्रह्मलोकमनुत्तमम्

    so'haṃ varṣasahasrāṇi tapastrīṇi mahāmune

    taptvā suduṣkaraṃ prāpto brahmalokamanuttamam

11. 11

    ततो मां स्वर्गसंस्थं वै क्षुत्पिपासे द्विजोत्तम

    बाधेते परमोदार ततोऽहं व्यथितेन्द्रियः

    tato māṃ svargasaṃsthaṃ vai kṣutpipāse dvijottama

    bādhete paramodāra tato'haṃ vyathitendriyaḥ

12. 12

    गत्वा त्रिभुवनश्रेष्ठं पितामहमुवाच ह

    भगवन्ब्रह्मलोकोऽयं क्षुत्पिपासाविवर्जितः

    gatvā tribhuvanaśreṣṭhaṃ pitāmahamuvāca ha

    bhagavanbrahmaloko'yaṃ kṣutpipāsāvivarjitaḥ

13. 13

    कस्येयं कर्मणः प्राप्तिः क्षुत्पिपासावशोऽस्मि यत्

    आहारः कश्च मे देव तन्मे ब्रूहि पितामह

    kasyeyaṃ karmaṇaḥ prāptiḥ kṣutpipāsāvaśo'smi yat

    āhāraḥ kaśca me deva tanme brūhi pitāmaha

14. 14

    पितामहस्तु मामाह तवाहारः सुदेवज

    स्वादूनि स्वानि मांसानि तानि भक्षय नित्यशः

    pitāmahastu māmāha tavāhāraḥ sudevaja

    svādūni svāni māṃsāni tāni bhakṣaya nityaśaḥ

15. 15

    स्वशरीरं त्वया पुष्टं कुर्वता तप उत्तमम्

    अनुप्तं रोहते श्वेत न कदाचिन्महामते

    svaśarīraṃ tvayā puṣṭaṃ kurvatā tapa uttamam

    anuptaṃ rohate śveta na kadācinmahāmate

16. 16

    दत्तं न तेऽस्ति सूक्ष्मोऽपि वने सत्त्वनिषेविते

    तेन स्वर्गगतो वत्स बाध्यसे क्षुत्पिपासया

    dattaṃ na te'sti sūkṣmo'pi vane sattvaniṣevite

    tena svargagato vatsa bādhyase kṣutpipāsayā

17. 17

    स त्वं सुपुष्टमाहारैः स्वशरीरमनुत्तमम्

    भक्षयस्वामृतरसं सा ते तृप्तिर्भविष्यति

    sa tvaṃ supuṣṭamāhāraiḥ svaśarīramanuttamam

    bhakṣayasvāmṛtarasaṃ sā te tṛptirbhaviṣyati

18. 18

    यदा तु तद्वनं श्वेत अगस्त्यः सुमहानृषिः

    आक्रमिष्यति दुर्धर्षस्तदा कृच्छ्राद्विमोक्ष्यसे

    yadā tu tadvanaṃ śveta agastyaḥ sumahānṛṣiḥ

    ākramiṣyati durdharṣastadā kṛcchrādvimokṣyase

19. 19

    स हि तारयितुं सौम्य शक्तः सुरगणानपि

    किं पुनस्त्वां महाबाहो क्षुत्पिपासावशं गतम्

    sa hi tārayituṃ saumya śaktaḥ suragaṇānapi

    kiṃ punastvāṃ mahābāho kṣutpipāsāvaśaṃ gatam

20. 20

    सोऽहं भगवतः श्रुत्वा देवदेवस्य निश्चयम्

    आहारं गर्हितं कुर्मि स्वशरीरं द्विजोत्तम

    so'haṃ bhagavataḥ śrutvā devadevasya niścayam

    āhāraṃ garhitaṃ kurmi svaśarīraṃ dvijottama

21. 21

    बहून्वर्षगणान्ब्रह्मन्भुज्यमानमिदं मया

    क्षयं नाभ्येति ब्रह्मर्षे तृप्तिश्चापि ममोत्तमा

    bahūnvarṣagaṇānbrahmanbhujyamānamidaṃ mayā

    kṣayaṃ nābhyeti brahmarṣe tṛptiścāpi mamottamā

22. 22

    तस्य मे कृच्छ्रभूतस्य कृच्छ्रादस्माद्विमोक्षय

    अन्येषामगतिर्ह्यत्र कुम्भयोनिमृते द्विजम्

    tasya me kṛcchrabhūtasya kṛcchrādasmādvimokṣaya

    anyeṣāmagatirhyatra kumbhayonimṛte dvijam

23. 23

    इदमाभरणं सौम्य तारणार्थं द्विजोत्तम

    प्रतिगृह्णीष्व ब्रह्मर्षे प्रसादं कर्तुमर्हसि

    idamābharaṇaṃ saumya tāraṇārthaṃ dvijottama

    pratigṛhṇīṣva brahmarṣe prasādaṃ kartumarhasi

24. 24

    तस्याहं स्वर्गिणो वाक्यं श्रुत्वा दुःखसमन्वितम्

    तारणायोपजग्राह तदाभरणमुत्तमम्

    tasyāhaṃ svargiṇo vākyaṃ śrutvā duḥkhasamanvitam

    tāraṇāyopajagrāha tadābharaṇamuttamam

25. 25

    मया प्रतिगृहीते तु तस्मिन्नाभरणे शुभे

    मानुषः पूर्वको देहो राजर्षेः स ननाश ह

    mayā pratigṛhīte tu tasminnābharaṇe śubhe

    mānuṣaḥ pūrvako deho rājarṣeḥ sa nanāśa ha

26. 26

    प्रनष्टे तु शरीरेऽसौ राजर्षिः परया मुदा

    तृप्तः प्रमुदितो राजा जगाम त्रिदिवं पुनः

    pranaṣṭe tu śarīre'sau rājarṣiḥ parayā mudā

    tṛptaḥ pramudito rājā jagāma tridivaṃ punaḥ

27. 27

    तेनेदं शक्रतुल्येन दिव्यमाभरणं मम

    तस्मिन्निमित्ते काकुत्स्थ दत्तमद्भुतदर्शनम्

    tenedaṃ śakratulyena divyamābharaṇaṃ mama

    tasminnimitte kākutstha dattamadbhutadarśanam