Sarga 95

18 shlokas

1. 1

   तथा तयोः कथयतोर्दुर्वासा भगवानृषिः

   रामस्य दर्शनाकाङ्क्षी राजद्वारमुपागमत्

   tathā tayoḥ kathayatordurvāsā bhagavānṛṣiḥ

   rāmasya darśanākāṅkṣī rājadvāramupāgamat

2. 2

   सोऽभिगम्य च सौमित्रिमुवाच ऋषिसत्तमः

   रामं दर्शय मे शीघ्रं पुरा मेऽर्थोऽतिवर्तते

   so'bhigamya ca saumitrimuvāca ṛṣisattamaḥ

   rāmaṃ darśaya me śīghraṃ purā me'rtho'tivartate

3. 3

   मुनेस्तु भाषितं श्रुत्वा लक्ष्मणः परवीरहा

   अभिवाद्य महात्मानं वाक्यमेतदुवाच ह

   munestu bhāṣitaṃ śrutvā lakṣmaṇaḥ paravīrahā

   abhivādya mahātmānaṃ vākyametaduvāca ha

4. 4

   किं कार्यं ब्रूहि भगवन्को वार्थः किं करोम्यहम्

   व्यग्रो हि राघवो ब्रह्मन्मुहूर्तं वा प्रतीक्षताम्

   kiṃ kāryaṃ brūhi bhagavanko vārthaḥ kiṃ karomyaham

   vyagro hi rāghavo brahmanmuhūrtaṃ vā pratīkṣatām

5. 5

   तच्छ्रुत्वा ऋषिशार्दूलः क्रोधेन कलुषीकृतः

   उवाच लक्ष्मणं वाक्यं निर्दहन्निव चक्षुषा

   tacchrutvā ṛṣiśārdūlaḥ krodhena kaluṣīkṛtaḥ

   uvāca lakṣmaṇaṃ vākyaṃ nirdahanniva cakṣuṣā

6. 6

   अस्मिन्क्षणे मां सौमित्रे रामाय प्रतिवेदय

   विषयं त्वां पुरं चैव शपिष्ये राघवं तथा

   asminkṣaṇe māṃ saumitre rāmāya prativedaya

   viṣayaṃ tvāṃ puraṃ caiva śapiṣye rāghavaṃ tathā

7. 7

   भरतं चैव सौमित्रे युष्माकं या च संततिः

   न हि शक्ष्याम्यहं भूयो मन्युं धारयितुं हृदि

   bharataṃ caiva saumitre yuṣmākaṃ yā ca saṃtatiḥ

   na hi śakṣyāmyahaṃ bhūyo manyuṃ dhārayituṃ hṛdi

8. 8

   तच्छ्रुत्वा घोरसंकाशं वाक्यं तस्य महात्मनः

   चिन्तयामास मनसा तस्य वाक्यस्य निश्चयम्

   tacchrutvā ghorasaṃkāśaṃ vākyaṃ tasya mahātmanaḥ

   cintayāmāsa manasā tasya vākyasya niścayam

9. 9

   एकस्य मरणं मेऽस्तु मा भूत्सर्वविनाशनम्

   इति बुद्ध्या विनिश्चित्य राघवाय न्यवेदयत्

   ekasya maraṇaṃ me'stu mā bhūtsarvavināśanam

   iti buddhyā viniścitya rāghavāya nyavedayat

10. 10

    लक्ष्मणस्य वचः श्रुत्वा रामः कालं विसृज्य च

    निष्पत्य त्वरितं राजा अत्रेः पुत्रं ददर्श ह

    lakṣmaṇasya vacaḥ śrutvā rāmaḥ kālaṃ visṛjya ca

    niṣpatya tvaritaṃ rājā atreḥ putraṃ dadarśa ha

11. 11

    सोऽभिवाद्य महात्मानं ज्वलन्तमिव तेजसा

    किं कार्यमिति काकुत्स्थः कृताञ्जलिरभाषत

    so'bhivādya mahātmānaṃ jvalantamiva tejasā

    kiṃ kāryamiti kākutsthaḥ kṛtāñjalirabhāṣata

12. 12

    तद्वाक्यं राघवेणोक्तं श्रुत्वा मुनिवरः प्रभुः

    प्रत्याह रामं दुर्वासाः श्रूयतां धर्मवत्सल

    tadvākyaṃ rāghaveṇoktaṃ śrutvā munivaraḥ prabhuḥ

    pratyāha rāmaṃ durvāsāḥ śrūyatāṃ dharmavatsala

13. 13

    अद्य वर्षसहस्रस्य समाप्तिर्मम राघव

    सोऽहं भोजनमिच्छामि यथासिद्धं तवानघ

    adya varṣasahasrasya samāptirmama rāghava

    so'haṃ bhojanamicchāmi yathāsiddhaṃ tavānagha

14. 14

    तच्छ्रुत्वा वचनं रामो हर्षेण महतान्वितः

    भोजनं मुनिमुख्याय यथासिद्धमुपाहरत्

    tacchrutvā vacanaṃ rāmo harṣeṇa mahatānvitaḥ

    bhojanaṃ munimukhyāya yathāsiddhamupāharat

15. 15

    स तु भुक्त्वा मुनिश्रेष्ठस्तदन्नममृतोपमम्

    साधु रामेति सम्भाष्य स्वमाश्रममुपागमत्

    sa tu bhuktvā muniśreṣṭhastadannamamṛtopamam

    sādhu rāmeti sambhāṣya svamāśramamupāgamat

16. 16

    तस्मिन्गते महातेजा राघवः प्रीतमानसः

    संस्मृत्य कालवाक्यानि ततो दुःखमुपेयिवान्

    tasmingate mahātejā rāghavaḥ prītamānasaḥ

    saṃsmṛtya kālavākyāni tato duḥkhamupeyivān

17. 17

    दुःखेन च सुसंतप्तः स्मृत्वा तद्घोरदर्शनम्

    अवाङ्मुखो दीनमना व्याहर्तुं न शशाक ह

    duḥkhena ca susaṃtaptaḥ smṛtvā tadghoradarśanam

    avāṅmukho dīnamanā vyāhartuṃ na śaśāka ha

18. 18

    ततो बुद्ध्या विनिश्चित्य कालवाक्यानि राघवः

    नैतदस्तीति चोक्त्वा स तूष्णीमासीन्महायशाः

    tato buddhyā viniścitya kālavākyāni rāghavaḥ

    naitadastīti coktvā sa tūṣṇīmāsīnmahāyaśāḥ