Sarga 74

19 shlokas

1. 1

   तच्छ्रुत्वा भाषितं तस्य रामस्याक्लिष्टकर्मणः

   द्वाःस्थः कुमारावाहूय राघवाय न्यवेदयत्

   tacchrutvā bhāṣitaṃ tasya rāmasyākliṣṭakarmaṇaḥ

   dvāḥsthaḥ kumārāvāhūya rāghavāya nyavedayat

2. 2

   दृष्ट्वा तु राघवः प्राप्तौ प्रियौ भरतलक्ष्मणौ

   परिष्वज्य ततो रामो वाक्यमेतदुवाच ह

   dṛṣṭvā tu rāghavaḥ prāptau priyau bharatalakṣmaṇau

   pariṣvajya tato rāmo vākyametaduvāca ha

3. 3

   कृतं मया यथातथ्यं द्विजकार्यमनुत्तमम्

   धर्मसेतुमतो भूयः कर्तुमिच्छामि राघवौ

   kṛtaṃ mayā yathātathyaṃ dvijakāryamanuttamam

   dharmasetumato bhūyaḥ kartumicchāmi rāghavau

4. 4

   युवाभ्यामात्मभूताभ्यां राजसूयमनुत्तमम्

   सहितो यष्टुमिच्छामि तत्र धर्मो हि शाश्वतः

   yuvābhyāmātmabhūtābhyāṃ rājasūyamanuttamam

   sahito yaṣṭumicchāmi tatra dharmo hi śāśvataḥ

5. 5

   इष्ट्वा तु राजसूयेन मित्रः शत्रुनिबर्हणः

   सुहुतेन सुयज्ञेन वरुणत्वमुपागमत्

   iṣṭvā tu rājasūyena mitraḥ śatrunibarhaṇaḥ

   suhutena suyajñena varuṇatvamupāgamat

6. 6

   सोमश्च राजसूयेन इष्ट्वा धर्मेण धर्मवित्

   प्राप्तश्च सर्वलोकानां कीर्तिं स्थानं च शाश्वतम्

   somaśca rājasūyena iṣṭvā dharmeṇa dharmavit

   prāptaśca sarvalokānāṃ kīrtiṃ sthānaṃ ca śāśvatam

7. 7

   अस्मिन्नहनि यच्छ्रेयश्चिन्त्यतां तन्मया सह

   हितं चायतियुक्तं च प्रयतौ वक्तुमर्हथः

   asminnahani yacchreyaścintyatāṃ tanmayā saha

   hitaṃ cāyatiyuktaṃ ca prayatau vaktumarhathaḥ

8. 8

   श्रुत्वा तु राघवस्यैतद्वाक्यं वाक्यविशारदः

   भरतः प्राञ्जलिर्भूत्वा वाक्यमेतदुवाच ह

   śrutvā tu rāghavasyaitadvākyaṃ vākyaviśāradaḥ

   bharataḥ prāñjalirbhūtvā vākyametaduvāca ha

9. 9

   त्वयि धर्मः परः साधो त्वयि सर्वा वसुंधरा

   प्रतिष्ठिता महाबाहो यशश्चामितविक्रम

   tvayi dharmaḥ paraḥ sādho tvayi sarvā vasuṃdharā

   pratiṣṭhitā mahābāho yaśaścāmitavikrama

10. 10

    महीपालाश्च सर्वे त्वां प्रजापतिमिवामराः

    निरीक्षन्ते महात्मानो लोकनाथं यथा वयम्

    mahīpālāśca sarve tvāṃ prajāpatimivāmarāḥ

    nirīkṣante mahātmāno lokanāthaṃ yathā vayam

11. 11

    प्रजाश्च पितृवद्राजन्पश्यन्ति त्वां महाबल

    पृथिव्यां गतिभूतोऽसि प्राणिनामपि राघव

    prajāśca pitṛvadrājanpaśyanti tvāṃ mahābala

    pṛthivyāṃ gatibhūto'si prāṇināmapi rāghava

12. 12

    स त्वमेवंविधं यज्ञमाहर्तासि कथं नृप

    पृथिव्यां राजवंशानां विनाशो यत्र दृश्यते

    sa tvamevaṃvidhaṃ yajñamāhartāsi kathaṃ nṛpa

    pṛthivyāṃ rājavaṃśānāṃ vināśo yatra dṛśyate

13. 13

    पृथिव्यां ये च पुरुषा राजन्पौरुषमागताः

    सर्वेषां भविता तत्र क्षयः सर्वान्तकोपमः

    pṛthivyāṃ ye ca puruṣā rājanpauruṣamāgatāḥ

    sarveṣāṃ bhavitā tatra kṣayaḥ sarvāntakopamaḥ

14. 14

    स त्वं पुरुषशार्दूल गुणैरतुलविक्रम

    पृथिवीं नार्हसे हन्तुं वशे हि तव वर्तते

    sa tvaṃ puruṣaśārdūla guṇairatulavikrama

    pṛthivīṃ nārhase hantuṃ vaśe hi tava vartate

15. 15

    भरतस्य तु तद्वाक्यं श्रुत्वामृतमयं यथा

    प्रहर्षमतुलं लेभे रामः सत्यपराक्रमः

    bharatasya tu tadvākyaṃ śrutvāmṛtamayaṃ yathā

    praharṣamatulaṃ lebhe rāmaḥ satyaparākramaḥ

16. 16

    उवाच च शुभां वाणीं कैकेय्या नन्दिवर्धनम्

    प्रीतोऽस्मि परितुष्टोऽस्मि तवाद्य वचनेन हि

    uvāca ca śubhāṃ vāṇīṃ kaikeyyā nandivardhanam

    prīto'smi parituṣṭo'smi tavādya vacanena hi

17. 17

    इदं वचनमक्लीबं त्वया धर्मसमाहितम्

    व्याहृतं पुरुषव्याघ्र पृथिव्याः परिपालनम्

    idaṃ vacanamaklībaṃ tvayā dharmasamāhitam

    vyāhṛtaṃ puruṣavyāghra pṛthivyāḥ paripālanam

18. 18

    एष तस्मादभिप्रायाद्राजसूयात्क्रतूत्तमात्

    निवर्तयामि धर्मज्ञ तव सुव्याहृतेन वै

    eṣa tasmādabhiprāyādrājasūyātkratūttamāt

    nivartayāmi dharmajña tava suvyāhṛtena vai

19. 19

    प्रजानां पालनं धर्मो राज्ञां यज्ञेन संमितः

    तस्माच्छृणोमि ते वाक्यं साधूक्तं सुसमाहितम्

    prajānāṃ pālanaṃ dharmo rājñāṃ yajñena saṃmitaḥ

    tasmācchṛṇomi te vākyaṃ sādhūktaṃ susamāhitam