Sarga 30

42 shlokas

1. 1

   जिते महेन्द्रेऽतिबले रावणस्य सुतेन वै

   प्रजापतिं पुरस्कृत्य गता लङ्कां सुरास्तदा

   jite mahendre'tibale rāvaṇasya sutena vai

   prajāpatiṃ puraskṛtya gatā laṅkāṃ surāstadā

2. 2

   तं रावणं समासाद्य पुत्रभ्रातृभिरावृतम्

   अब्रवीद्गगने तिष्ठन्सान्त्वपूर्वं प्रजापतिः

   taṃ rāvaṇaṃ samāsādya putrabhrātṛbhirāvṛtam

   abravīdgagane tiṣṭhansāntvapūrvaṃ prajāpatiḥ

3. 3

   वत्स रावण तुष्टोऽस्मि तव पुत्रस्य संयुगे

   अहोऽस्य विक्रमौदार्यं तव तुल्योऽधिकोऽपि वा

   vatsa rāvaṇa tuṣṭo'smi tava putrasya saṃyuge

   aho'sya vikramaudāryaṃ tava tulyo'dhiko'pi vā

4. 4

   जितं हि भवता सर्वं त्रैलोक्यं स्वेन तेजसा

   कृता प्रतिज्ञा सफला प्रीतोऽस्मि स्वसुतेन वै

   jitaṃ hi bhavatā sarvaṃ trailokyaṃ svena tejasā

   kṛtā pratijñā saphalā prīto'smi svasutena vai

5. 5

   अयं च पुत्रोऽतिबलस्तव रावण रावणिः

   इन्द्रजित्त्विति विख्यातो जगत्येष भविष्यति

   ayaṃ ca putro'tibalastava rāvaṇa rāvaṇiḥ

   indrajittviti vikhyāto jagatyeṣa bhaviṣyati

6. 6

   बलवाञ्शत्रुनिर्जेता भविष्यत्येष राक्षसः

   यमाश्रित्य त्वया राजन्स्थापितास्त्रिदशा वशे

   balavāñśatrunirjetā bhaviṣyatyeṣa rākṣasaḥ

   yamāśritya tvayā rājansthāpitāstridaśā vaśe

7. 7

   तन्मुच्यतां महाबाहो महेन्द्रः पाकशासनः

   किं चास्य मोक्षणार्थाय प्रयच्छन्ति दिवौकसः

   tanmucyatāṃ mahābāho mahendraḥ pākaśāsanaḥ

   kiṃ cāsya mokṣaṇārthāya prayacchanti divaukasaḥ

8. 8

   अथाब्रवीन्महातेजा इन्द्रजित्समितिंजयः

   अमरत्वमहं देव वृणोमीहास्य मोक्षणे

   athābravīnmahātejā indrajitsamitiṃjayaḥ

   amaratvamahaṃ deva vṛṇomīhāsya mokṣaṇe

9. 9

   अब्रवीत्तु तदा देवो रावणिं कमलोद्भवः

   नास्ति सर्वामरत्वं हि केषांचित्प्राणिनां भुवि

   abravīttu tadā devo rāvaṇiṃ kamalodbhavaḥ

   nāsti sarvāmaratvaṃ hi keṣāṃcitprāṇināṃ bhuvi

10. 10

    अथाब्रवीत्स तत्रस्थमिन्द्रजित्पद्मसंभवम्

    श्रूयतां या भवेत्सिद्धिः शतक्रतुविमोक्षणे

    athābravītsa tatrasthamindrajitpadmasaṃbhavam

    śrūyatāṃ yā bhavetsiddhiḥ śatakratuvimokṣaṇe

11. 11

    ममेष्टं नित्यशो देव हव्यैः सम्पूज्य पावकम्

    संग्राममवतर्तुं वै शत्रुनिर्जयकाङ्क्षिणः

    mameṣṭaṃ nityaśo deva havyaiḥ sampūjya pāvakam

    saṃgrāmamavatartuṃ vai śatrunirjayakāṅkṣiṇaḥ

12. 12

    तस्मिंश्चेदसमाप्ते तु जप्यहोमे विभावसोः

    युध्येयं देव संग्रामे तदा मे स्याद्विनाशनम्

    tasmiṃścedasamāpte tu japyahome vibhāvasoḥ

    yudhyeyaṃ deva saṃgrāme tadā me syādvināśanam

13. 13

    सर्वो हि तपसा चैव वृणोत्यमरतां पुमान्

    विक्रमेण मया त्वेतदमरत्वं प्रवर्तितम्

    sarvo hi tapasā caiva vṛṇotyamaratāṃ pumān

    vikrameṇa mayā tvetadamaratvaṃ pravartitam

14. 14

    एवमस्त्विति तं प्राह वाक्यं देवः प्रजापतिः

    मुक्तश्चेन्द्रजिता शक्रो गताश्च त्रिदिवं सुराः

    evamastviti taṃ prāha vākyaṃ devaḥ prajāpatiḥ

    muktaścendrajitā śakro gatāśca tridivaṃ surāḥ

15. 15

    एतस्मिन्नन्तरे शक्रो दीनो भ्रष्टाम्बरस्रजः

    राम चिन्तापरीतात्मा ध्यानतत्परतां गतः

    etasminnantare śakro dīno bhraṣṭāmbarasrajaḥ

    rāma cintāparītātmā dhyānatatparatāṃ gataḥ

16. 16

    तं तु दृष्ट्वा तथाभूतं प्राह देवः प्रजापतिः

    शतक्रतो किमुत्कण्ठां करोषि स्मर दुष्कृतम्

    taṃ tu dṛṣṭvā tathābhūtaṃ prāha devaḥ prajāpatiḥ

    śatakrato kimutkaṇṭhāṃ karoṣi smara duṣkṛtam

17. 17

    अमरेन्द्र मया बह्व्यः प्रजाः सृष्टाः पुरा प्रभो

    एकवर्णाः समाभाषा एकरूपाश्च सर्वशः

    amarendra mayā bahvyaḥ prajāḥ sṛṣṭāḥ purā prabho

    ekavarṇāḥ samābhāṣā ekarūpāśca sarvaśaḥ

18. 18

    तासां नास्ति विशेषो हि दर्शने लक्षणेऽपि वा

    ततोऽहमेकाग्रमनास्ताः प्रजाः पर्यचिन्तयम्

    tāsāṃ nāsti viśeṣo hi darśane lakṣaṇe'pi vā

    tato'hamekāgramanāstāḥ prajāḥ paryacintayam

19. 19

    सोऽहं तासां विशेषार्थं स्त्रियमेकां विनिर्ममे

    यद्यत्प्रजानां प्रत्यङ्गं विशिष्टं तत्तदुद्धृतम्

    so'haṃ tāsāṃ viśeṣārthaṃ striyamekāṃ vinirmame

    yadyatprajānāṃ pratyaṅgaṃ viśiṣṭaṃ tattaduddhṛtam

20. 20

    ततो मया रूपगुणैरहल्या स्त्री विनिर्मिता

    अहल्येत्येव च मया तस्या नाम प्रवर्तितम्

    tato mayā rūpaguṇairahalyā strī vinirmitā

    ahalyetyeva ca mayā tasyā nāma pravartitam

21. 21

    निर्मितायां तु देवेन्द्र तस्यां नार्यां सुरर्षभ

    भविष्यतीति कस्यैषा मम चिन्ता ततोऽभवत्

    nirmitāyāṃ tu devendra tasyāṃ nāryāṃ surarṣabha

    bhaviṣyatīti kasyaiṣā mama cintā tato'bhavat

22. 22

    त्वं तु शक्र तदा नारीं जानीषे मनसा प्रभो

    स्थानाधिकतया पत्नी ममैषेति पुरंदर

    tvaṃ tu śakra tadā nārīṃ jānīṣe manasā prabho

    sthānādhikatayā patnī mamaiṣeti puraṃdara

23. 23

    सा मया न्यासभूता तु गौतमस्य महात्मनः

    न्यस्ता बहूनि वर्षाणि तेन निर्यातिता च सा

    sā mayā nyāsabhūtā tu gautamasya mahātmanaḥ

    nyastā bahūni varṣāṇi tena niryātitā ca sā

24. 24

    ततस्तस्य परिज्ञाय मया स्थैर्यं महामुनेः

    ज्ञात्वा तपसि सिद्धिं च पत्न्यर्थं स्पर्शिता तदा

    tatastasya parijñāya mayā sthairyaṃ mahāmuneḥ

    jñātvā tapasi siddhiṃ ca patnyarthaṃ sparśitā tadā

25. 25

    स तया सह धर्मात्मा रमते स्म महामुनिः

    आसन्निराशा देवास्तु गौतमे दत्तया तया

    sa tayā saha dharmātmā ramate sma mahāmuniḥ

    āsannirāśā devāstu gautame dattayā tayā

26. 26

    त्वं क्रुद्धस्त्विह कामात्मा गत्वा तस्याश्रमं मुनेः

    दृष्टवांश्च तदा तां स्त्रीं दीप्तामग्निशिखामिव

    tvaṃ kruddhastviha kāmātmā gatvā tasyāśramaṃ muneḥ

    dṛṣṭavāṃśca tadā tāṃ strīṃ dīptāmagniśikhāmiva

27. 27

    सा त्वया धर्षिता शक्र कामार्तेन समन्युना

    दृष्टस्त्वं च तदा तेन आश्रमे परमर्षिणा

    sā tvayā dharṣitā śakra kāmārtena samanyunā

    dṛṣṭastvaṃ ca tadā tena āśrame paramarṣiṇā

28. 28

    ततः क्रुद्धेन तेनासि शप्तः परमतेजसा

    गतोऽसि येन देवेन्द्र दशाभागविपर्ययम्

    tataḥ kruddhena tenāsi śaptaḥ paramatejasā

    gato'si yena devendra daśābhāgaviparyayam

29. 29

    यस्मान्मे धर्षिता पत्नी त्वया वासव निर्भयम्

    तस्मात्त्वं समरे राजञ्शत्रुहस्तं गमिष्यसि

    yasmānme dharṣitā patnī tvayā vāsava nirbhayam

    tasmāttvaṃ samare rājañśatruhastaṃ gamiṣyasi

30. 30

    अयं तु भावो दुर्बुद्धे यस्त्वयेह प्रवर्तितः

    मानुषेष्वपि सर्वेषु भविष्यति न संशयः

    ayaṃ tu bhāvo durbuddhe yastvayeha pravartitaḥ

    mānuṣeṣvapi sarveṣu bhaviṣyati na saṃśayaḥ