Sarga 3

31 shlokas

1. 1

   अथ पुत्रः पुलस्त्यस्य विश्रवा मुनिपुंगवः

   अचिरेणैव कालेन पितेव तपसि स्थितः

   atha putraḥ pulastyasya viśravā munipuṃgavaḥ

   acireṇaiva kālena piteva tapasi sthitaḥ

2. 2

   सत्यवाञ्शीलवान्दक्षः स्वाध्यायनिरतः शुचिः

   सर्वभोगेष्वसंसक्तो नित्यं धर्मपरायणः

   satyavāñśīlavāndakṣaḥ svādhyāyanirataḥ śuciḥ

   sarvabhogeṣvasaṃsakto nityaṃ dharmaparāyaṇaḥ

3. 3

   ज्ञात्वा तस्य तु तद्वृत्तं भरद्वाजो महानृषिः

   ददौ विश्रवसे भार्यां स्वां सुतां देववर्णिनीम्

   jñātvā tasya tu tadvṛttaṃ bharadvājo mahānṛṣiḥ

   dadau viśravase bhāryāṃ svāṃ sutāṃ devavarṇinīm

4. 4

   प्रतिगृह्य तु धर्मेण भरद्वाजसुतां तदा

   मुदा परमया युक्तो विश्रवा मुनिपुंगवः

   pratigṛhya tu dharmeṇa bharadvājasutāṃ tadā

   mudā paramayā yukto viśravā munipuṃgavaḥ

5. 5

   स तस्यां वीर्यसम्पन्नमपत्यं परमाद्भुतम्

   जनयामास धर्मात्मा सर्वैर्ब्रह्मगुणैर्युतम्

   sa tasyāṃ vīryasampannamapatyaṃ paramādbhutam

   janayāmāsa dharmātmā sarvairbrahmaguṇairyutam

6. 6

   तस्मिञ्जाते तु संहृष्टः स बभूव पितामहः

   नाम चास्याकरोत्प्रीतः सार्धं देवर्षिभिस्तदा

   tasmiñjāte tu saṃhṛṣṭaḥ sa babhūva pitāmahaḥ

   nāma cāsyākarotprītaḥ sārdhaṃ devarṣibhistadā

7. 7

   यस्माद्विश्रवसोऽपत्यं सादृश्याद्विश्रवा इव

   तस्माद्वैश्रवणो नाम भविष्यत्येष विश्रुतः

   yasmādviśravaso'patyaṃ sādṛśyādviśravā iva

   tasmādvaiśravaṇo nāma bhaviṣyatyeṣa viśrutaḥ

8. 8

   स तु वैश्रवणस्तत्र तपोवनगतस्तदा

   अवर्धत महातेजा हुताहुतिरिवानलः

   sa tu vaiśravaṇastatra tapovanagatastadā

   avardhata mahātejā hutāhutirivānalaḥ

9. 9

   तस्याश्रमपदस्थस्य बुद्धिर्जज्ञे महात्मनः

   चरिष्ये नियतो धर्मं धर्मो हि परमा गतिः

   tasyāśramapadasthasya buddhirjajñe mahātmanaḥ

   cariṣye niyato dharmaṃ dharmo hi paramā gatiḥ

10. 10

    स तु वर्षसहस्राणि तपस्तप्त्वा महावने

    पूर्णे वर्षसहस्रे तु तं तं विधिमवर्तत

    sa tu varṣasahasrāṇi tapastaptvā mahāvane

    pūrṇe varṣasahasre tu taṃ taṃ vidhimavartata

11. 11

    जलाशी मारुताहारो निराहारस्तथैव च

    एवं वर्षसहस्राणि जग्मुस्तान्येव वर्षवत्

    jalāśī mārutāhāro nirāhārastathaiva ca

    evaṃ varṣasahasrāṇi jagmustānyeva varṣavat

12. 12

    अथ प्रीतो महातेजाः सेन्द्रैः सुरगणैः सह

    गत्वा तस्याश्रमपदं ब्रह्मेदं वाक्यमब्रवीत्

    atha prīto mahātejāḥ sendraiḥ suragaṇaiḥ saha

    gatvā tasyāśramapadaṃ brahmedaṃ vākyamabravīt

13. 13

    परितुष्टोऽस्मि ते वत्स कर्मणानेन सुव्रत

    वरं वृणीष्व भद्रं ते वरार्हस्त्वं हि मे मतः

    parituṣṭo'smi te vatsa karmaṇānena suvrata

    varaṃ vṛṇīṣva bhadraṃ te varārhastvaṃ hi me mataḥ

14. 14

    अथाब्रवीद्वैश्रवणः पितामहमुपस्थितम्

    भगवंल्लोकपालत्वमिच्छेयं वित्तरक्षणम्

    athābravīdvaiśravaṇaḥ pitāmahamupasthitam

    bhagavaṃllokapālatvamiccheyaṃ vittarakṣaṇam

15. 15

    ततोऽब्रवीद्वैश्रवणं परितुष्टेन चेतसा

    ब्रह्मा सुरगणैः सार्धं बाढमित्येव हृष्टवत्

    tato'bravīdvaiśravaṇaṃ parituṣṭena cetasā

    brahmā suragaṇaiḥ sārdhaṃ bāḍhamityeva hṛṣṭavat

16. 16

    अहं हि लोकपालानां चतुर्थं स्रष्टुमुद्यतः

    यमेन्द्रवरुणानां हि पदं यत्तव चेप्सितम्

    ahaṃ hi lokapālānāṃ caturthaṃ sraṣṭumudyataḥ

    yamendravaruṇānāṃ hi padaṃ yattava cepsitam

17. 17

    तत्कृतं गच्छ धर्मज्ञ धनेशत्वमवाप्नुहि

    यमेन्द्रवरुणानां हि चतुर्थोऽद्य भविष्यसि

    tatkṛtaṃ gaccha dharmajña dhaneśatvamavāpnuhi

    yamendravaruṇānāṃ hi caturtho'dya bhaviṣyasi

18. 18

    एतच्च पुष्पकं नाम विमानं सूर्यसंनिभम्

    प्रतिगृह्णीष्व यानार्थं त्रिदशैः समतां व्रज

    etacca puṣpakaṃ nāma vimānaṃ sūryasaṃnibham

    pratigṛhṇīṣva yānārthaṃ tridaśaiḥ samatāṃ vraja

19. 19

    स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामः सर्व एव यथागतम्

    कृतकृत्या वयं तात दत्त्वा तव महावरम्

    svasti te'stu gamiṣyāmaḥ sarva eva yathāgatam

    kṛtakṛtyā vayaṃ tāta dattvā tava mahāvaram

20. 20

    गतेषु ब्रह्मपूर्वेषु देवेष्वथ नभस्तलम्

    धनेशः पितरं प्राह विनयात्प्रणतो वचः

    gateṣu brahmapūrveṣu deveṣvatha nabhastalam

    dhaneśaḥ pitaraṃ prāha vinayātpraṇato vacaḥ

21. 21

    भगवंल्लब्धवानस्मि वरं कमलयोनितः

    निवासं न तु मे देवो विदधे स प्रजापतिः

    bhagavaṃllabdhavānasmi varaṃ kamalayonitaḥ

    nivāsaṃ na tu me devo vidadhe sa prajāpatiḥ

22. 22

    तत्पश्य भगवन्कंचिद्देशं वासाय नः प्रभो

    न च पीडा भवेद्यत्र प्राणिनो यस्य कस्यचित्

    tatpaśya bhagavankaṃciddeśaṃ vāsāya naḥ prabho

    na ca pīḍā bhavedyatra prāṇino yasya kasyacit

23. 23

    एवमुक्तस्तु पुत्रेण विश्रवा मुनिपुंगवः

    वचनं प्राह धर्मज्ञ श्रूयतामिति धर्मवित्

    evamuktastu putreṇa viśravā munipuṃgavaḥ

    vacanaṃ prāha dharmajña śrūyatāmiti dharmavit

24. 24

    लङ्का नाम पुरी रम्या निर्मिता विश्वकर्मणा

    राक्षसानां निवासार्थं यथेन्द्रस्यामरावती

    laṅkā nāma purī ramyā nirmitā viśvakarmaṇā

    rākṣasānāṃ nivāsārthaṃ yathendrasyāmarāvatī

25. 25

    रमणीया पुरी सा हि रुक्मवैदूर्यतोरणा

    राक्षसैः सा परित्यक्ता पुरा विष्णुभयार्दितैः

    शून्या रक्षोगणैः सर्वै रसातलतलं गतैः

    ramaṇīyā purī sā hi rukmavaidūryatoraṇā

    rākṣasaiḥ sā parityaktā purā viṣṇubhayārditaiḥ

    śūnyā rakṣogaṇaiḥ sarvai rasātalatalaṃ gataiḥ

26. 26

    स त्वं तत्र निवासाय रोचयस्व मतिं स्वकाम्

    निर्दोषस्तत्र ते वासो न च बाधास्ति कस्यचित्

    sa tvaṃ tatra nivāsāya rocayasva matiṃ svakām

    nirdoṣastatra te vāso na ca bādhāsti kasyacit

27. 27

    एतच्छ्रुत्वा तु धर्मात्मा धर्मिष्ठं वचनं पितुः

    निवेशयामास तदा लङ्कां पर्वतमूर्धनि

    etacchrutvā tu dharmātmā dharmiṣṭhaṃ vacanaṃ pituḥ

    niveśayāmāsa tadā laṅkāṃ parvatamūrdhani

28. 28

    नैरृतानां सहस्रैस्तु हृष्टैः प्रमुदितैः सदा

    अचिरेणैककालेन सम्पूर्णा तस्य शासनात्

    nairṛtānāṃ sahasraistu hṛṣṭaiḥ pramuditaiḥ sadā

    acireṇaikakālena sampūrṇā tasya śāsanāt

29. 29

    अथ तत्रावसत्प्रीतो धर्मात्मा नैरृताधिपः

    समुद्रपरिधानायां लङ्कायां विश्रवात्मजः

    atha tatrāvasatprīto dharmātmā nairṛtādhipaḥ

    samudraparidhānāyāṃ laṅkāyāṃ viśravātmajaḥ

30. 30

    काले काले विनीतात्मा पुष्पकेण धनेश्वरः

    अभ्यगच्छत्सुसंहृष्टः पितरं मातरं च सः

    kāle kāle vinītātmā puṣpakeṇa dhaneśvaraḥ

    abhyagacchatsusaṃhṛṣṭaḥ pitaraṃ mātaraṃ ca saḥ