Sarga 100

26 shlokas

1. 1

   अध्यर्धयोजनं गत्वा नदीं पश्चान्मुखाश्रिताम्

   सरयूं पुण्यसलिलां ददर्श रघुनन्दनः

   adhyardhayojanaṃ gatvā nadīṃ paścānmukhāśritām

   sarayūṃ puṇyasalilāṃ dadarśa raghunandanaḥ

2. 2

   अथ तस्मिन्मुहूर्ते तु ब्रह्मा लोकपितामहः

   सर्वैः परिवृतो देवैरृषिभिश्च महात्मभिः

   atha tasminmuhūrte tu brahmā lokapitāmahaḥ

   sarvaiḥ parivṛto devairṛṣibhiśca mahātmabhiḥ

3. 3

   आययौ यत्र काकुत्स्थः स्वर्गाय समुपस्थितः

   विमानशतकोटीभिर्दिव्याभिरभिसंवृतः

   āyayau yatra kākutsthaḥ svargāya samupasthitaḥ

   vimānaśatakoṭībhirdivyābhirabhisaṃvṛtaḥ

4. 4

   पपात पुष्पवृष्टिश्च वायुमुक्ता महौघवत्

   papāta puṣpavṛṣṭiśca vāyumuktā mahaughavat

5. 5

   तस्मिंस्तूर्यशताकीर्णे गन्धर्वाप्सरसंकुले

   सरयूसलिलं रामः पद्भ्यां समुपचक्रमे

   tasmiṃstūryaśatākīrṇe gandharvāpsarasaṃkule

   sarayūsalilaṃ rāmaḥ padbhyāṃ samupacakrame

6. 6

   ततः पितामहो वाणीमन्तरिक्षादभाषत

   आगच्छ विष्णो भद्रं ते दिष्ट्या प्राप्तोऽसि राघव

   tataḥ pitāmaho vāṇīmantarikṣādabhāṣata

   āgaccha viṣṇo bhadraṃ te diṣṭyā prāpto'si rāghava

7. 7

   भ्रातृभिः सह देवाभैः प्रविशस्व स्वकां तनुम्

   वैष्णवीं तां महातेजस्तदाकाशं सनातनम्

   bhrātṛbhiḥ saha devābhaiḥ praviśasva svakāṃ tanum

   vaiṣṇavīṃ tāṃ mahātejastadākāśaṃ sanātanam

8. 8

   त्वं हि लोकगतिर्देव न त्वां केचित्प्रजानते

   ऋते मायां विशालाक्ष तव पूर्वपरिग्रहाम्

   tvaṃ hi lokagatirdeva na tvāṃ kecitprajānate

   ṛte māyāṃ viśālākṣa tava pūrvaparigrahām

9. 9

   त्वमचिन्त्यं महद्भूतमक्षयं सर्वसंग्रहम्

   यामिच्छसि महातेजस्तां तनुं प्रविश स्वयम्

   tvamacintyaṃ mahadbhūtamakṣayaṃ sarvasaṃgraham

   yāmicchasi mahātejastāṃ tanuṃ praviśa svayam

10. 10

    पितामहवचः श्रुत्वा विनिश्चित्य महामतिः

    विवेश वैष्णवं तेजः सशरीरः सहानुजः

    pitāmahavacaḥ śrutvā viniścitya mahāmatiḥ

    viveśa vaiṣṇavaṃ tejaḥ saśarīraḥ sahānujaḥ

11. 11

    ततो विष्णुगतं देवं पूजयन्ति स्म देवताः

    साध्या मरुद्गणाश्चैव सेन्द्राः साग्निपुरोगमाः

    tato viṣṇugataṃ devaṃ pūjayanti sma devatāḥ

    sādhyā marudgaṇāścaiva sendrāḥ sāgnipurogamāḥ

12. 12

    ये च दिव्या ऋषिगणा गन्धर्वाप्सरसश्च याः

    सुपर्णनागयक्षाश्च दैत्यदानवराक्षसाः

    ye ca divyā ṛṣigaṇā gandharvāpsarasaśca yāḥ

    suparṇanāgayakṣāśca daityadānavarākṣasāḥ

13. 13

    सर्वं हृष्टं प्रमुदितं सर्वं पूर्णमनोरथम्

    साधु साध्विति तत्सर्वं त्रिदिवं गतकल्मषम्

    sarvaṃ hṛṣṭaṃ pramuditaṃ sarvaṃ pūrṇamanoratham

    sādhu sādhviti tatsarvaṃ tridivaṃ gatakalmaṣam

14. 14

    अथ विष्णुर्महातेजाः पितामहमुवाच ह

    एषां लोकाञ्जनौघानां दातुमर्हसि सुव्रत

    atha viṣṇurmahātejāḥ pitāmahamuvāca ha

    eṣāṃ lokāñjanaughānāṃ dātumarhasi suvrata

15. 15

    इमे हि सर्वे स्नेहान्मामनुयाता मनस्विनः

    भक्ता भाजयितव्याश्च त्यक्तात्मानश्च मत्कृते

    ime hi sarve snehānmāmanuyātā manasvinaḥ

    bhaktā bhājayitavyāśca tyaktātmānaśca matkṛte

16. 16

    तच्छ्रुत्वा विष्णुवचनं ब्रह्मा लोकगुरुः प्रभुः

    लोकान्सांतानिकान्नाम यास्यन्तीमे समागताः

    tacchrutvā viṣṇuvacanaṃ brahmā lokaguruḥ prabhuḥ

    lokānsāṃtānikānnāma yāsyantīme samāgatāḥ

17. 17

    यच्च तिर्यग्गतं किंचिद्राममेवानुचिन्तयत्

    प्राणांस्त्यक्ष्यति भक्त्या वै संताने तु निवत्स्यति

    सर्वैरेव गुणैर्युक्ते ब्रह्मलोकादनन्तरे

    yacca tiryaggataṃ kiṃcidrāmamevānucintayat

    prāṇāṃstyakṣyati bhaktyā vai saṃtāne tu nivatsyati

    sarvaireva guṇairyukte brahmalokādanantare

18. 18

    वानराश्च स्वकां योनिमृक्षाश्चैव तथा ययुः

    vānarāśca svakāṃ yonimṛkṣāścaiva tathā yayuḥ

19. 19

    येभ्यो विनिःसृता ये ये सुरादिभ्यः सुसंभवाः

    ऋषिभ्यो नागयक्षेभ्यस्तांस्तानेव प्रपेदिरे

    yebhyo viniḥsṛtā ye ye surādibhyaḥ susaṃbhavāḥ

    ṛṣibhyo nāgayakṣebhyastāṃstāneva prapedire

20. 20

    तथोक्तवति देवेशे गोप्रतारमुपागताः

    भेजिरे सरयूं सर्वे हर्षपूर्णाश्रुविक्लवाः

    tathoktavati deveśe gopratāramupāgatāḥ

    bhejire sarayūṃ sarve harṣapūrṇāśruviklavāḥ

21. 21

    अवगाह्य जलं यो यः प्राणी ह्यासीत्प्रहृष्टवत्

    मानुषं देहमुत्सृज्य विमानं सोऽध्यरोहत

    avagāhya jalaṃ yo yaḥ prāṇī hyāsītprahṛṣṭavat

    mānuṣaṃ dehamutsṛjya vimānaṃ so'dhyarohata

22. 22

    तिर्यग्योनिगताश्चापि सम्प्राप्ताः सरयूजलम्

    दिव्या दिव्येन वपुषा देवा दीप्ता इवाभवन्

    tiryagyonigatāścāpi samprāptāḥ sarayūjalam

    divyā divyena vapuṣā devā dīptā ivābhavan

23. 23

    गत्वा तु सरयूतोयं स्थावराणि चराणि च

    प्राप्य तत्तोयविक्लेदं देवलोकमुपागमन्

    gatvā tu sarayūtoyaṃ sthāvarāṇi carāṇi ca

    prāpya tattoyavikledaṃ devalokamupāgaman

24. 24

    देवानां यस्य या योनिर्वानरा ऋक्षराक्षसाः

    तामेव विविशुः सर्वे देहान्निक्षिप्य चाम्भसि

    devānāṃ yasya yā yonirvānarā ṛkṣarākṣasāḥ

    tāmeva viviśuḥ sarve dehānnikṣipya cāmbhasi

25. 25

    तथा स्वर्गगतं सर्वं कृत्वा लोकगुरुर्दिवम्

    जगाम त्रिदशैः सार्धं हृष्टैर्हृष्टो महामतिः

    tathā svargagataṃ sarvaṃ kṛtvā lokagururdivam

    jagāma tridaśaiḥ sārdhaṃ hṛṣṭairhṛṣṭo mahāmatiḥ

26. 26

    एतावदेव आख्यानं सोत्तरं ब्रह्मपूजितम्

    रामायणमिति ख्यातं मुख्यं वाल्मीकिना कृतम्

    etāvadeva ākhyānaṃ sottaraṃ brahmapūjitam

    rāmāyaṇamiti khyātaṃ mukhyaṃ vālmīkinā kṛtam