Sarga 29

40 shlokas

1. 1

   ततस्तमसि संजाते राक्षसा दैवतैः सह

   अयुध्यन्त बलोन्मत्ताः सूदयन्तः परस्परम्

   tatastamasi saṃjāte rākṣasā daivataiḥ saha

   ayudhyanta balonmattāḥ sūdayantaḥ parasparam

2. 2

   ततस्तु देवसैन्येन राक्षसानां महद्बलम्

   दशांशं स्थापितं युद्धे शेषं नीतं यमक्षयम्

   tatastu devasainyena rākṣasānāṃ mahadbalam

   daśāṃśaṃ sthāpitaṃ yuddhe śeṣaṃ nītaṃ yamakṣayam

3. 3

   तस्मिंस्तु तमसा नद्धे सर्वे ते देवराक्षसाः

   अन्योन्यं नाभ्यजानन्त युध्यमानाः परस्परम्

   tasmiṃstu tamasā naddhe sarve te devarākṣasāḥ

   anyonyaṃ nābhyajānanta yudhyamānāḥ parasparam

4. 4

   इन्द्रश्च रावणश्चैव रावणिश्च महाबलः

   तस्मिंस्तमोजालवृते मोहमीयुर्न ते त्रयः

   indraśca rāvaṇaścaiva rāvaṇiśca mahābalaḥ

   tasmiṃstamojālavṛte mohamīyurna te trayaḥ

5. 5

   स तु दृष्ट्वा बलं सर्वं निहतं रावणो रणे

   क्रोधमभ्यागमत्तीव्रं महानादं च मुक्तवान्

   sa tu dṛṣṭvā balaṃ sarvaṃ nihataṃ rāvaṇo raṇe

   krodhamabhyāgamattīvraṃ mahānādaṃ ca muktavān

6. 6

   क्रोधात्सूतं च दुर्धर्षः स्यन्दनस्थमुवाच ह

   परसैन्यस्य मध्येन यावदन्तं नयस्व माम्

   krodhātsūtaṃ ca durdharṣaḥ syandanasthamuvāca ha

   parasainyasya madhyena yāvadantaṃ nayasva mām

7. 7

   अद्यैतांस्त्रिदशान्सर्वान्विक्रमैः समरे स्वयम्

   नानाशस्त्रैर्महासारैर्नाशयामि नभस्तलात्

   adyaitāṃstridaśānsarvānvikramaiḥ samare svayam

   nānāśastrairmahāsārairnāśayāmi nabhastalāt

8. 8

   अहमिन्द्रं वधिष्यामि वरुणं धनदं यमम्

   त्रिदशान्विनिहत्याशु स्वयं स्थास्याम्यथोपरि

   ahamindraṃ vadhiṣyāmi varuṇaṃ dhanadaṃ yamam

   tridaśānvinihatyāśu svayaṃ sthāsyāmyathopari

9. 9

   विषादो न च कर्तव्यः शीघ्रं वाहय मे रथम्

   द्विः खलु त्वां ब्रवीम्यद्य यावदन्तं नयस्व माम्

   viṣādo na ca kartavyaḥ śīghraṃ vāhaya me ratham

   dviḥ khalu tvāṃ bravīmyadya yāvadantaṃ nayasva mām

10. 10

    अयं स नन्दनोद्देशो यत्र वर्तामहे वयम्

    नय मामद्य तत्र त्वमुदयो यत्र पर्वतः

    ayaṃ sa nandanoddeśo yatra vartāmahe vayam

    naya māmadya tatra tvamudayo yatra parvataḥ

11. 11

    तस्य तद्वचनं श्रुत्वा तुरगान्स मनोजवान्

    आदिदेशाथ शत्रूणां मध्येनैव च सारथिः

    tasya tadvacanaṃ śrutvā turagānsa manojavān

    ādideśātha śatrūṇāṃ madhyenaiva ca sārathiḥ

12. 12

    तस्य तं निश्चयं ज्ञात्वा शक्रो देवेश्वरस्तदा

    रथस्थः समरस्थांस्तान्देवान्वाक्यमथाब्रवीत्

    tasya taṃ niścayaṃ jñātvā śakro deveśvarastadā

    rathasthaḥ samarasthāṃstāndevānvākyamathābravīt

13. 13

    सुराः शृणुत मद्वाक्यं यत्तावन्मम रोचते

    जीवन्नेव दशग्रीवः साधु रक्षो निगृह्यताम्

    surāḥ śṛṇuta madvākyaṃ yattāvanmama rocate

    jīvanneva daśagrīvaḥ sādhu rakṣo nigṛhyatām

14. 14

    एष ह्यतिबलः सैन्ये रथेन पवनौजसा

    गमिष्यति प्रवृद्धोर्मिः समुद्र इव पर्वणि

    eṣa hyatibalaḥ sainye rathena pavanaujasā

    gamiṣyati pravṛddhormiḥ samudra iva parvaṇi

15. 15

    न ह्येष हन्तुं शक्योऽद्य वरदानात्सुनिर्भयः

    तद्ग्रहीष्यामहे रक्षो यत्ता भवत संयुगे

    na hyeṣa hantuṃ śakyo'dya varadānātsunirbhayaḥ

    tadgrahīṣyāmahe rakṣo yattā bhavata saṃyuge

16. 16

    यथा बलिं निगृह्यैतत्त्रैलोक्यं भुज्यते मया

    एवमेतस्य पापस्य निग्रहो मम रोचते

    yathā baliṃ nigṛhyaitattrailokyaṃ bhujyate mayā

    evametasya pāpasya nigraho mama rocate

17. 17

    ततोऽन्यं देशमास्थाय शक्रः संत्यज्य रावणम्

    अयुध्यत महातेजा राक्षसान्नाशयन्रणे

    tato'nyaṃ deśamāsthāya śakraḥ saṃtyajya rāvaṇam

    ayudhyata mahātejā rākṣasānnāśayanraṇe

18. 18

    उत्तरेण दशग्रीवः प्रविवेशानिवर्तितः

    दक्षिणेन तु पार्श्वेन प्रविवेश शतक्रतुः

    uttareṇa daśagrīvaḥ praviveśānivartitaḥ

    dakṣiṇena tu pārśvena praviveśa śatakratuḥ

19. 19

    ततः स योजनशतं प्रविष्टो राक्षसाधिपः

    देवतानां बलं कृत्स्नं शरवर्षैरवाकिरत्

    tataḥ sa yojanaśataṃ praviṣṭo rākṣasādhipaḥ

    devatānāṃ balaṃ kṛtsnaṃ śaravarṣairavākirat

20. 20

    ततः शक्रो निरीक्ष्याथ प्रविष्टं तं बलं स्वकम्

    न्यवर्तयदसंभ्रान्तः समावृत्य दशाननम्

    tataḥ śakro nirīkṣyātha praviṣṭaṃ taṃ balaṃ svakam

    nyavartayadasaṃbhrāntaḥ samāvṛtya daśānanam

21. 21

    एतस्मिन्नन्तरे नादो मुक्तो दानवराक्षसैः

    हा हताः स्मेति तं दृष्ट्वा ग्रस्तं शक्रेण रावणम्

    etasminnantare nādo mukto dānavarākṣasaiḥ

    hā hatāḥ smeti taṃ dṛṣṭvā grastaṃ śakreṇa rāvaṇam

22. 22

    ततो रथं समारुह्य रावणिः क्रोधमूर्छितः

    तत्सैन्यमतिसंक्रुद्धः प्रविवेश सुदारुणम्

    tato rathaṃ samāruhya rāvaṇiḥ krodhamūrchitaḥ

    tatsainyamatisaṃkruddhaḥ praviveśa sudāruṇam

23. 23

    स तां प्रविश्य मायां तु दत्तां गोपतिना पुरा

    अदृश्यः सर्वभूतानां तत्सैन्यं समवाकिरत्

    sa tāṃ praviśya māyāṃ tu dattāṃ gopatinā purā

    adṛśyaḥ sarvabhūtānāṃ tatsainyaṃ samavākirat

24. 24

    ततः स देवान्संत्यज्य शक्रमेवाभ्ययाद्द्रुतम्

    महेन्द्रश्च महातेजा न ददर्श सुतं रिपोः

    tataḥ sa devānsaṃtyajya śakramevābhyayāddrutam

    mahendraśca mahātejā na dadarśa sutaṃ ripoḥ

25. 25

    स मातलिं हयांश्चैव ताडयित्वा शरोत्तमैः

    महेन्द्रं बाणवर्षेण शीघ्रहस्तो ह्यवाकिरत्

    sa mātaliṃ hayāṃścaiva tāḍayitvā śarottamaiḥ

    mahendraṃ bāṇavarṣeṇa śīghrahasto hyavākirat

26. 26

    ततः शक्रो रथं त्यक्त्वा विसृज्य च स मातलिम्

    ऐरावतं समारुह्य मृगयामास रावणिम्

    tataḥ śakro rathaṃ tyaktvā visṛjya ca sa mātalim

    airāvataṃ samāruhya mṛgayāmāsa rāvaṇim

27. 27

    स तु मायाबलाद्रक्षः संग्रामे नाभ्यदृश्यत

    किरमाणः शरौघेन महेन्द्रममितौजसं

    sa tu māyābalādrakṣaḥ saṃgrāme nābhyadṛśyata

    kiramāṇaḥ śaraughena mahendramamitaujasaṃ

28. 28

    स तं यदा परिश्रान्तमिन्द्रं मेनेऽथ रावणिः

    तदैनं मायया बद्ध्वा स्वसैन्यमभितोऽनयत्

    sa taṃ yadā pariśrāntamindraṃ mene'tha rāvaṇiḥ

    tadainaṃ māyayā baddhvā svasainyamabhito'nayat

29. 29

    तं दृष्ट्वाथ बलात्तस्मिन्माययापहृतं रणे

    महेन्द्रममराः सर्वे किं न्वेतदिति चुक्रुशुः

    न हि दृश्यति विद्यावान्मायया येन नीयते

    taṃ dṛṣṭvātha balāttasminmāyayāpahṛtaṃ raṇe

    mahendramamarāḥ sarve kiṃ nvetaditi cukruśuḥ

    na hi dṛśyati vidyāvānmāyayā yena nīyate

30. 30

    एतस्मिन्नन्तरे चापि सर्वे सुरगणास्तदा

    अभ्यद्रवन्सुसंक्रुद्धा रावणं शस्त्रवृष्टिभिः

    etasminnantare cāpi sarve suragaṇāstadā

    abhyadravansusaṃkruddhā rāvaṇaṃ śastravṛṣṭibhiḥ