21 shlokas
- 1
तथोक्ते तानृषीन्रामः प्रत्युवाच कृताञ्जलिः
किमाहारः किमाचारो लवणः क्व च वर्तते
tathokte tānṛṣīnrāmaḥ pratyuvāca kṛtāñjaliḥ
kimāhāraḥ kimācāro lavaṇaḥ kva ca vartate
- 2
राघवस्य वचः श्रुत्वा ऋषयः सर्व एव ते
ततो निवेदयामासुर्लवणो ववृधे यथा
rāghavasya vacaḥ śrutvā ṛṣayaḥ sarva eva te
tato nivedayāmāsurlavaṇo vavṛdhe yathā
- 3
आहारः सर्वसत्त्वानि विशेषेण च तापसाः
आचारो रौद्रता नित्यं वासो मधुवने सदा
āhāraḥ sarvasattvāni viśeṣeṇa ca tāpasāḥ
ācāro raudratā nityaṃ vāso madhuvane sadā
- 4
हत्वा दशसहस्राणि सिंहव्याघ्रमृगद्विपान्
मानुषांश्चैव कुरुते नित्यमाहारमाह्निकम्
hatvā daśasahasrāṇi siṃhavyāghramṛgadvipān
mānuṣāṃścaiva kurute nityamāhāramāhnikam
- 5
ततोऽपराणि सत्त्वानि खादते स महाबलः
संहारे समनुप्राप्ते व्यादितास्य इवान्तकः
tato'parāṇi sattvāni khādate sa mahābalaḥ
saṃhāre samanuprāpte vyāditāsya ivāntakaḥ
- 6
तच्छ्रुत्वा राघवो वाक्यमुवाच स महामुनीन्
घातयिष्यामि तद्रक्षो व्यपगच्छतु वो भयम्
tacchrutvā rāghavo vākyamuvāca sa mahāmunīn
ghātayiṣyāmi tadrakṣo vyapagacchatu vo bhayam
- 7
तथा तेषां प्रतिज्ञाय मुनीनामुग्रतेजसाम्
स भ्रातॄन्सहितान्सर्वानुवाच रघुनन्दनः
tathā teṣāṃ pratijñāya munīnāmugratejasām
sa bhrātṝnsahitānsarvānuvāca raghunandanaḥ
- 8
को हन्ता लवणं वीराः कस्यांशः स विधीयताम्
भरतस्य महाबाहोः शत्रुघ्नस्याथवा पुनः
ko hantā lavaṇaṃ vīrāḥ kasyāṃśaḥ sa vidhīyatām
bharatasya mahābāhoḥ śatrughnasyāthavā punaḥ
- 9
राघवेणैवमुक्तस्तु भरतो वाक्यमब्रवीत्
अहमेनं वधिष्यामि ममांशः स विधीयताम्
rāghaveṇaivamuktastu bharato vākyamabravīt
ahamenaṃ vadhiṣyāmi mamāṃśaḥ sa vidhīyatām
- 10
भरतस्य वचः श्रुत्वा शौर्यवीर्यसमन्वितम्
लक्ष्मणावरजस्तस्थौ हित्वा सौवर्णमासनम्
bharatasya vacaḥ śrutvā śauryavīryasamanvitam
lakṣmaṇāvarajastasthau hitvā sauvarṇamāsanam
- 11
शत्रुघ्नस्त्वब्रवीद्वाक्यं प्रणिपत्य नराधिपम्
कृतकर्मा महाबाहुर्मध्यमो रघुनन्दनः
śatrughnastvabravīdvākyaṃ praṇipatya narādhipam
kṛtakarmā mahābāhurmadhyamo raghunandanaḥ
- 12
आर्येण हि पुरा शून्या अयोध्या रक्षिता पुरी
संतापं हृदये कृत्वा आर्यस्यागमनं प्रति
āryeṇa hi purā śūnyā ayodhyā rakṣitā purī
saṃtāpaṃ hṛdaye kṛtvā āryasyāgamanaṃ prati
- 13
दुःखानि च बहूनीह अनुभूतानि पार्थिव
शयानो दुःखशय्यासु नन्दिग्रामे महात्मना
duḥkhāni ca bahūnīha anubhūtāni pārthiva
śayāno duḥkhaśayyāsu nandigrāme mahātmanā
- 14
फलमूलाशनो भूत्वा जटाचीरधरस्तथा
अनुभूयेदृशं दुःखमेष राघवनन्दनः
प्रेष्ये मयि स्थिते राजन्न भूयः क्लेशमाप्नुयात्
phalamūlāśano bhūtvā jaṭācīradharastathā
anubhūyedṛśaṃ duḥkhameṣa rāghavanandanaḥ
preṣye mayi sthite rājanna bhūyaḥ kleśamāpnuyāt
- 15
तथा ब्रुवति शत्रुघ्ने राघवः पुनरब्रवीत्
एवं भवतु काकुत्स्थ क्रियतां मम शासनम्
tathā bruvati śatrughne rāghavaḥ punarabravīt
evaṃ bhavatu kākutstha kriyatāṃ mama śāsanam
- 16
राज्ये त्वामभिषेक्ष्यामि मधोस्तु नगरे शुभे
निवेशय महाबाहो भरतं यद्यवेक्षसे
rājye tvāmabhiṣekṣyāmi madhostu nagare śubhe
niveśaya mahābāho bharataṃ yadyavekṣase
- 17
शूरस्त्वं कृतविद्यश्च समर्थः संनिवेशने
नगरं मधुना जुष्टं तथा जनपदाञ्शुभान्
śūrastvaṃ kṛtavidyaśca samarthaḥ saṃniveśane
nagaraṃ madhunā juṣṭaṃ tathā janapadāñśubhān
- 18
यो हि वंशं समुत्पाट्य पार्थिवस्य पुनः क्षये
न विधत्ते नृपं तत्र नरकं स निगच्छति
yo hi vaṃśaṃ samutpāṭya pārthivasya punaḥ kṣaye
na vidhatte nṛpaṃ tatra narakaṃ sa nigacchati
- 19
स त्वं हत्वा मधुसुतं लवणं पापनिश्चयम्
राज्यं प्रशाधि धर्मेण वाक्यं मे यद्यवेक्षसे
sa tvaṃ hatvā madhusutaṃ lavaṇaṃ pāpaniścayam
rājyaṃ praśādhi dharmeṇa vākyaṃ me yadyavekṣase
- 20
उत्तरं च न वक्तव्यं शूर वाक्यान्तरे मम
बालेन पूर्वजस्याज्ञा कर्तव्या नात्र संशयः
uttaraṃ ca na vaktavyaṃ śūra vākyāntare mama
bālena pūrvajasyājñā kartavyā nātra saṃśayaḥ
- 21
अभिषेकं च काकुत्स्थ प्रतीच्छस्व मयोद्यतम्
वसिष्ठप्रमुखैर्विप्रैर्विधिमन्त्रपुरस्कृतम्
abhiṣekaṃ ca kākutstha pratīcchasva mayodyatam
vasiṣṭhapramukhairviprairvidhimantrapuraskṛtam