23 shlokas
- 1
तत्रोपविष्टं राजानमुपासन्ते विचक्षणाः
कथानां बहुरूपाणां हास्यकाराः समन्ततः
tatropaviṣṭaṃ rājānamupāsante vicakṣaṇāḥ
kathānāṃ bahurūpāṇāṃ hāsyakārāḥ samantataḥ
- 2
विजयो मधुमत्तश्च काश्यपः पिङ्गलः कुशः
सुराजिः कालियो भद्रो दन्तवक्रः समागधः
vijayo madhumattaśca kāśyapaḥ piṅgalaḥ kuśaḥ
surājiḥ kāliyo bhadro dantavakraḥ samāgadhaḥ
- 3
एते कथा बहुविधाः परिहाससमन्विताः
कथयन्ति स्म संहृष्टा राघवस्य महात्मनः
ete kathā bahuvidhāḥ parihāsasamanvitāḥ
kathayanti sma saṃhṛṣṭā rāghavasya mahātmanaḥ
- 4
ततः कथायां कस्यांचिद्राघवः समभाषत
काः कथा नगरे भद्र वर्तन्ते विषयेषु च
tataḥ kathāyāṃ kasyāṃcidrāghavaḥ samabhāṣata
kāḥ kathā nagare bhadra vartante viṣayeṣu ca
- 5
मामाश्रितानि कान्याहुः पौरजानपदा जनाः
किं च सीतां समाश्रित्य भरतं किं नु लक्ष्मणम्
māmāśritāni kānyāhuḥ paurajānapadā janāḥ
kiṃ ca sītāṃ samāśritya bharataṃ kiṃ nu lakṣmaṇam
- 6
किं नु शत्रुघ्नमाश्रित्य कैकेयीं मातरं च मे
वक्तव्यतां च राजानो नवे राज्ये व्रजन्ति हि
kiṃ nu śatrughnamāśritya kaikeyīṃ mātaraṃ ca me
vaktavyatāṃ ca rājāno nave rājye vrajanti hi
- 7
एवमुक्ते तु रामेण भद्रः प्राञ्जलिरब्रवीत्
स्थिताः कथाः शुभा राजन्वर्तन्ते पुरवासिनाम्
evamukte tu rāmeṇa bhadraḥ prāñjalirabravīt
sthitāḥ kathāḥ śubhā rājanvartante puravāsinām
- 8
अयं तु विजयः सौम्य दशग्रीववधाश्रितः
भूयिष्ठं स्वपुरे पौरैः कथ्यते पुरुषर्षभ
ayaṃ tu vijayaḥ saumya daśagrīvavadhāśritaḥ
bhūyiṣṭhaṃ svapure pauraiḥ kathyate puruṣarṣabha
- 9
एवमुक्तस्तु भद्रेण राघवो वाक्यमब्रवीत्
कथयस्व यथातथ्यं सर्वं निरवशेषतः
evamuktastu bhadreṇa rāghavo vākyamabravīt
kathayasva yathātathyaṃ sarvaṃ niravaśeṣataḥ
- 10
शुभाशुभानि वाक्यानि यान्याहुः पुरवासिनः
श्रुत्वेदानीं शुभं कुर्यां न कुर्यामशुभानि च
śubhāśubhāni vākyāni yānyāhuḥ puravāsinaḥ
śrutvedānīṃ śubhaṃ kuryāṃ na kuryāmaśubhāni ca
- 11
कथयस्व च विस्रब्धो निर्भयो विगतज्वरः
कथयन्ते यथा पौरा जना जनपदेषु च
kathayasva ca visrabdho nirbhayo vigatajvaraḥ
kathayante yathā paurā janā janapadeṣu ca
- 12
राघवेणैवमुक्तस्तु भद्रः सुरुचिरं वचः
प्रत्युवाच महाबाहुं प्राञ्जलिः सुसमाहितः
rāghaveṇaivamuktastu bhadraḥ suruciraṃ vacaḥ
pratyuvāca mahābāhuṃ prāñjaliḥ susamāhitaḥ
- 13
शृणु राजन्यथा पौराः कथयन्ति शुभाशुभम्
चत्वरापणरथ्यासु वनेषूपवनेषु च
śṛṇu rājanyathā paurāḥ kathayanti śubhāśubham
catvarāpaṇarathyāsu vaneṣūpavaneṣu ca
- 14
दुष्करं कृतवान्रामः समुद्रे सेतुबन्धनम्
अकृतं पूर्वकैः कैश्चिद्देवैरपि सदानवैः
duṣkaraṃ kṛtavānrāmaḥ samudre setubandhanam
akṛtaṃ pūrvakaiḥ kaiściddevairapi sadānavaiḥ
- 15
रावणश्च दुराधर्षो हतः सबलवाहनः
वानराश्च वशं नीता ऋक्षाश्च सह राक्षसैः
rāvaṇaśca durādharṣo hataḥ sabalavāhanaḥ
vānarāśca vaśaṃ nītā ṛkṣāśca saha rākṣasaiḥ
- 16
हत्वा च रावणं युद्धे सीतामाहृत्य राघवः
अमर्षं पृष्ठतः कृत्वा स्ववेश्म पुनरानयत्
hatvā ca rāvaṇaṃ yuddhe sītāmāhṛtya rāghavaḥ
amarṣaṃ pṛṣṭhataḥ kṛtvā svaveśma punarānayat
- 17
कीदृशं हृदये तस्य सीतासंभोगजं सुखम्
अङ्कमारोप्य हि पुरा रावणेन बलाद्धृताम्
kīdṛśaṃ hṛdaye tasya sītāsaṃbhogajaṃ sukham
aṅkamāropya hi purā rāvaṇena balāddhṛtām
- 18
लङ्कामपि पुनर्नीतामशोकवनिकां गताम्
रक्षसां वशमापन्नां कथं रामो न कुत्सते
laṅkāmapi punarnītāmaśokavanikāṃ gatām
rakṣasāṃ vaśamāpannāṃ kathaṃ rāmo na kutsate
- 19
अस्माकमपि दारेषु सहनीयं भविष्यति
यथा हि कुरुते राजा प्रजा तमनुवर्तते
asmākamapi dāreṣu sahanīyaṃ bhaviṣyati
yathā hi kurute rājā prajā tamanuvartate
- 20
एवं बहुविधा वाचो वदन्ति पुरवासिनः
नगरेषु च सर्वेषु राजञ्जनपदेषु च
evaṃ bahuvidhā vāco vadanti puravāsinaḥ
nagareṣu ca sarveṣu rājañjanapadeṣu ca
- 21
तस्यैतद्भाषितं श्रुत्वा राघवः परमार्तवत्
उवाच सर्वान्सुहृदः कथमेतन्निवेद्यताम्
tasyaitadbhāṣitaṃ śrutvā rāghavaḥ paramārtavat
uvāca sarvānsuhṛdaḥ kathametannivedyatām
- 22
सर्वे तु शिरसा भूमावभिवाद्य प्रणम्य च
प्रत्यूचू राघवं दीनमेवमेतन्न संशयः
sarve tu śirasā bhūmāvabhivādya praṇamya ca
pratyūcū rāghavaṃ dīnamevametanna saṃśayaḥ
- 23
श्रुत्वा तु वाक्यं काकुत्स्थः सर्वेषां समुदीरितम्
विसर्जयामास तदा सर्वांस्ताञ्शत्रुतापनः
śrutvā tu vākyaṃ kākutsthaḥ sarveṣāṃ samudīritam
visarjayāmāsa tadā sarvāṃstāñśatrutāpanaḥ