Sarga 11

41 shlokas

1. 1

   सुमाली वरलब्धांस्तु ज्ञात्वा तान्वै निशाचरान्

   उदतिष्ठद्भयं त्यक्त्वा सानुगः स रसातलात्

   sumālī varalabdhāṃstu jñātvā tānvai niśācarān

   udatiṣṭhadbhayaṃ tyaktvā sānugaḥ sa rasātalāt

2. 2

   मारीचश्च प्रहस्तश्च विरूपाक्षो महोदरः

   उदतिष्ठन्सुसंरब्धाः सचिवास्तस्य रक्षसः

   mārīcaśca prahastaśca virūpākṣo mahodaraḥ

   udatiṣṭhansusaṃrabdhāḥ sacivāstasya rakṣasaḥ

3. 3

   सुमाली चैव तैः सर्वैर्वृतो राक्षसपुंगवैः

   अभिगम्य दशग्रीवं परिष्वज्येदमब्रवीत्

   sumālī caiva taiḥ sarvairvṛto rākṣasapuṃgavaiḥ

   abhigamya daśagrīvaṃ pariṣvajyedamabravīt

4. 4

   दिष्ट्या ते पुत्र सम्प्राप्तश्चिन्तितोऽयं मनोरथः

   यस्त्वं त्रिभुवनश्रेष्ठाल्लब्धवान्वरमीदृशम्

   diṣṭyā te putra samprāptaścintito'yaṃ manorathaḥ

   yastvaṃ tribhuvanaśreṣṭhāllabdhavānvaramīdṛśam

5. 5

   यत्कृते च वयं लङ्कां त्यक्त्वा याता रसातलम्

   तद्गतं नो महाबाहो महद्विष्णुकृतं भयम्

   yatkṛte ca vayaṃ laṅkāṃ tyaktvā yātā rasātalam

   tadgataṃ no mahābāho mahadviṣṇukṛtaṃ bhayam

6. 6

   असकृत्तेन भग्ना हि परित्यज्य स्वमालयम्

   विद्रुताः सहिताः सर्वे प्रविष्टाः स्म रसातलम्

   asakṛttena bhagnā hi parityajya svamālayam

   vidrutāḥ sahitāḥ sarve praviṣṭāḥ sma rasātalam

7. 7

   अस्मदीया च लङ्केयं नगरी राक्षसोषिता

   निवेशिता तव भ्रात्रा धनाध्यक्षेण धीमता

   asmadīyā ca laṅkeyaṃ nagarī rākṣasoṣitā

   niveśitā tava bhrātrā dhanādhyakṣeṇa dhīmatā

8. 8

   यदि नामात्र शक्यं स्यात्साम्ना दानेन वानघ

   तरसा वा महाबाहो प्रत्यानेतुं कृतं भवेत्

   yadi nāmātra śakyaṃ syātsāmnā dānena vānagha

   tarasā vā mahābāho pratyānetuṃ kṛtaṃ bhavet

9. 9

   त्वं च लङ्केश्वरस्तात भविष्यसि न संशयः

   सर्वेषां नः प्रभुश्चैव भविष्यसि महाबल

   tvaṃ ca laṅkeśvarastāta bhaviṣyasi na saṃśayaḥ

   sarveṣāṃ naḥ prabhuścaiva bhaviṣyasi mahābala

10. 10

    अथाब्रवीद्दशग्रीवो मातामहमुपस्थितम्

    वित्तेशो गुरुरस्माकं नार्हस्येवं प्रभाषितुम्

    athābravīddaśagrīvo mātāmahamupasthitam

    vitteśo gururasmākaṃ nārhasyevaṃ prabhāṣitum

11. 11

    उक्तवन्तं तथा वाक्यं दशग्रीवं निशाचरः

    प्रहस्तः प्रश्रितं वाक्यमिदमाह सकारणम्

    uktavantaṃ tathā vākyaṃ daśagrīvaṃ niśācaraḥ

    prahastaḥ praśritaṃ vākyamidamāha sakāraṇam

12. 12

    दशग्रीव महाबाहो नार्हस्त्वं वक्तुमीदृशम्

    सौभ्रात्रं नास्ति शूराणां शृणु चेदं वचो मम

    daśagrīva mahābāho nārhastvaṃ vaktumīdṛśam

    saubhrātraṃ nāsti śūrāṇāṃ śṛṇu cedaṃ vaco mama

13. 13

    अदितिश्च दितिश्चैव भगिन्यौ सहिते किल

    भार्ये परमरूपिण्यौ कश्यपस्य प्रजापतेः

    aditiśca ditiścaiva bhaginyau sahite kila

    bhārye paramarūpiṇyau kaśyapasya prajāpateḥ

14. 14

    अदितिर्जनयामास देवांस्त्रिभुवनेश्वरान्

    दितिस्त्वजनयद्दैत्यान्कश्यपस्यात्मसंभवान्

    aditirjanayāmāsa devāṃstribhuvaneśvarān

    ditistvajanayaddaityānkaśyapasyātmasaṃbhavān

15. 15

    दैत्यानां किल धर्मज्ञ पुरेयं सवनार्णवा

    सपर्वता मही वीर तेऽभवन्प्रभविष्णवः

    daityānāṃ kila dharmajña pureyaṃ savanārṇavā

    saparvatā mahī vīra te'bhavanprabhaviṣṇavaḥ

16. 16

    निहत्य तांस्तु समरे विष्णुना प्रभविष्णुना

    देवानां वशमानीतं त्रैलोक्यमिदमव्ययम्

    nihatya tāṃstu samare viṣṇunā prabhaviṣṇunā

    devānāṃ vaśamānītaṃ trailokyamidamavyayam

17. 17

    नैतदेको भवानेव करिष्यति विपर्ययम्

    सुरैराचरितं पूर्वं कुरुष्वैतद्वचो मम

    naitadeko bhavāneva kariṣyati viparyayam

    surairācaritaṃ pūrvaṃ kuruṣvaitadvaco mama

18. 18

    एवमुक्तो दशग्रीवः प्रहस्तेन दुरात्मना

    चिन्तयित्वा मुहूर्तं वै बाढमित्येव सोऽब्रवीत्

    evamukto daśagrīvaḥ prahastena durātmanā

    cintayitvā muhūrtaṃ vai bāḍhamityeva so'bravīt

19. 19

    स तु तेनैव हर्षेण तस्मिन्नहनि वीर्यवान्

    वनं गतो दशग्रीवः सह तैः क्षणदाचरैः

    sa tu tenaiva harṣeṇa tasminnahani vīryavān

    vanaṃ gato daśagrīvaḥ saha taiḥ kṣaṇadācaraiḥ

20. 20

    त्रिकूटस्थः स तु तदा दशग्रीवो निशाचरः

    प्रेषयामास दौत्येन प्रहस्तं वाक्यकोविदम्

    trikūṭasthaḥ sa tu tadā daśagrīvo niśācaraḥ

    preṣayāmāsa dautyena prahastaṃ vākyakovidam

21. 21

    प्रहस्त शीघ्रं गत्वा त्वं ब्रूहि नैरृतपुंगवम्

    वचनान्मम वित्तेशं सामपूर्वमिदं वचः

    prahasta śīghraṃ gatvā tvaṃ brūhi nairṛtapuṃgavam

    vacanānmama vitteśaṃ sāmapūrvamidaṃ vacaḥ

22. 22

    इयं लङ्का पुरी राजन्राक्षसानां महात्मनाम्

    त्वया निवेशिता सौम्य नैतद्युक्तं तवानघ

    iyaṃ laṅkā purī rājanrākṣasānāṃ mahātmanām

    tvayā niveśitā saumya naitadyuktaṃ tavānagha

23. 23

    तद्भवान्यदि साम्नैतां दद्यादतुलविक्रम

    कृता भवेन्मम प्रीतिर्धर्मश्चैवानुपालितः

    tadbhavānyadi sāmnaitāṃ dadyādatulavikrama

    kṛtā bhavenmama prītirdharmaścaivānupālitaḥ

24. 24

    इत्युक्तः स तदा गत्वा प्रहस्तो वाक्यकोविदः

    दशग्रीववचः सर्वं वित्तेशाय न्यवेदयत्

    ityuktaḥ sa tadā gatvā prahasto vākyakovidaḥ

    daśagrīvavacaḥ sarvaṃ vitteśāya nyavedayat

25. 25

    प्रहस्तादपि संश्रुत्य देवो वैश्रवणो वचः

    प्रत्युवाच प्रहस्तं तं वाक्यं वाक्यविशारदः

    prahastādapi saṃśrutya devo vaiśravaṇo vacaḥ

    pratyuvāca prahastaṃ taṃ vākyaṃ vākyaviśāradaḥ

26. 26

    ब्रूहि गच्छ दशग्रीवं पुरी राज्यं च यन्मम

    तवाप्येतन्महाबाहो भुङ्क्ष्वैतद्धतकण्टकम्

    brūhi gaccha daśagrīvaṃ purī rājyaṃ ca yanmama

    tavāpyetanmahābāho bhuṅkṣvaitaddhatakaṇṭakam

27. 27

    सर्वं कर्तास्मि भद्रं ते राक्षसेश वचोऽचिरात्

    किं तु तावत्प्रतीक्षस्व पितुर्यावन्निवेदये

    sarvaṃ kartāsmi bhadraṃ te rākṣaseśa vaco'cirāt

    kiṃ tu tāvatpratīkṣasva pituryāvannivedaye

28. 28

    एवमुक्त्वा धनाध्यक्षो जगाम पितुरन्तिकम्

    अभिवाद्य गुरुं प्राह रावणस्य यदीप्सितम्

    evamuktvā dhanādhyakṣo jagāma piturantikam

    abhivādya guruṃ prāha rāvaṇasya yadīpsitam

29. 29

    एष तात दशग्रीवो दूतं प्रेषितवान्मम

    दीयतां नगरी लङ्का पूर्वं रक्षोगणोषिता

    मयात्र यदनुष्ठेयं तन्ममाचक्ष्व सुव्रत

    eṣa tāta daśagrīvo dūtaṃ preṣitavānmama

    dīyatāṃ nagarī laṅkā pūrvaṃ rakṣogaṇoṣitā

    mayātra yadanuṣṭheyaṃ tanmamācakṣva suvrata

30. 30

    ब्रह्मर्षिस्त्वेवमुक्तोऽसौ विश्रवा मुनिपुंगवः

    उवाच धनदं वाक्यं शृणु पुत्र वचो मम

    brahmarṣistvevamukto'sau viśravā munipuṃgavaḥ

    uvāca dhanadaṃ vākyaṃ śṛṇu putra vaco mama