21 shlokas
- 1
स मुहूर्तादुपश्रुत्य देवर्षिरमितप्रभः
स्वमाश्रमं शिष्यवृतः क्षुधार्तः संन्यवर्तत
sa muhūrtādupaśrutya devarṣiramitaprabhaḥ
svamāśramaṃ śiṣyavṛtaḥ kṣudhārtaḥ saṃnyavartata
- 2
सोऽपश्यदरजां दीनां रजसा समभिप्लुताम्
ज्योत्स्नामिवारुणग्रस्तां प्रत्यूषे न विराजतीम्
so'paśyadarajāṃ dīnāṃ rajasā samabhiplutām
jyotsnāmivāruṇagrastāṃ pratyūṣe na virājatīm
- 3
तस्य रोषः समभवत्क्षुधार्तस्य विशेषतः
निर्दहन्निव लोकांस्त्रीञ्शिष्यांश्चेदमुवाच ह
tasya roṣaḥ samabhavatkṣudhārtasya viśeṣataḥ
nirdahanniva lokāṃstrīñśiṣyāṃścedamuvāca ha
- 4
पश्यध्वं विपरीतस्य दण्डस्याविदितात्मनः
विपत्तिं घोरसंकाशां क्रुद्धामग्निशिखामिव
paśyadhvaṃ viparītasya daṇḍasyāviditātmanaḥ
vipattiṃ ghorasaṃkāśāṃ kruddhāmagniśikhāmiva
- 5
क्षयोऽस्य दुर्मतेः प्राप्तः सानुगस्य दुरात्मनः
यः प्रदीप्तां हुताशस्य शिखां वै स्प्रष्टुमिच्छति
kṣayo'sya durmateḥ prāptaḥ sānugasya durātmanaḥ
yaḥ pradīptāṃ hutāśasya śikhāṃ vai spraṣṭumicchati
- 6
यस्मात्स कृतवान्पापमीदृशं घोरदर्शनम्
तस्मात्प्राप्स्यति दुर्मेधाः फलं पापस्य कर्मणः
yasmātsa kṛtavānpāpamīdṛśaṃ ghoradarśanam
tasmātprāpsyati durmedhāḥ phalaṃ pāpasya karmaṇaḥ
- 7
सप्तरात्रेण राजासौ सभृत्यबलवाहनः
पापकर्मसमाचारो वधं प्राप्स्यति दुर्मतिः
saptarātreṇa rājāsau sabhṛtyabalavāhanaḥ
pāpakarmasamācāro vadhaṃ prāpsyati durmatiḥ
- 8
समन्ताद्योजनशतं विषयं चास्य दुर्मतेः
धक्ष्यते पांसुवर्षेण महता पाकशासनः
samantādyojanaśataṃ viṣayaṃ cāsya durmateḥ
dhakṣyate pāṃsuvarṣeṇa mahatā pākaśāsanaḥ
- 9
सर्वसत्त्वानि यानीह स्थावराणि चराणि च
महता पांसुवर्षेण नाशं यास्यन्ति सर्वशः
sarvasattvāni yānīha sthāvarāṇi carāṇi ca
mahatā pāṃsuvarṣeṇa nāśaṃ yāsyanti sarvaśaḥ
- 10
दण्डस्य विषयो यावत्तावत्सर्वसमुच्छ्रयः
पांसुभूत इवालक्ष्यः सप्तरात्राद्भविष्यति
daṇḍasya viṣayo yāvattāvatsarvasamucchrayaḥ
pāṃsubhūta ivālakṣyaḥ saptarātrādbhaviṣyati
- 11
इत्युक्त्वा क्रोधसंतप्तस्तमाश्रमनिवासिनम्
जनं जनपदान्तेषु स्थीयतामिति चाब्रवीत्
ityuktvā krodhasaṃtaptastamāśramanivāsinam
janaṃ janapadānteṣu sthīyatāmiti cābravīt
- 12
श्रुत्वा तूशनसो वाक्यं स आश्रमावसथो जनः
निष्क्रान्तो विषयात्तस्य स्थानं चक्रेऽथ बाह्यतः
śrutvā tūśanaso vākyaṃ sa āśramāvasatho janaḥ
niṣkrānto viṣayāttasya sthānaṃ cakre'tha bāhyataḥ
- 13
स तथोक्त्वा मुनिजनमरजामिदमब्रवीत्
इहैव वस दुर्मेधे आश्रमे सुसमाहिता
sa tathoktvā munijanamarajāmidamabravīt
ihaiva vasa durmedhe āśrame susamāhitā
- 14
इदं योजनपर्यन्तं सरः सुरुचिरप्रभम्
अरजे विज्वरा भुङ्क्ष्व कालश्चात्र प्रतीक्ष्यताम्
idaṃ yojanaparyantaṃ saraḥ suruciraprabham
araje vijvarā bhuṅkṣva kālaścātra pratīkṣyatām
- 15
त्वत्समीपे तु ये सत्त्वा वासमेष्यन्ति तां निशाम्
अवध्याः पांसुवर्षेण ते भविष्यन्ति नित्यदा
tvatsamīpe tu ye sattvā vāsameṣyanti tāṃ niśām
avadhyāḥ pāṃsuvarṣeṇa te bhaviṣyanti nityadā
- 16
इत्युक्त्वा भार्गवो वासमन्यत्र समुपाक्रमत्
सप्ताहाद्भस्मसाद्भूतं यथोक्तं ब्रह्मवादिना
ityuktvā bhārgavo vāsamanyatra samupākramat
saptāhādbhasmasādbhūtaṃ yathoktaṃ brahmavādinā
- 17
तस्यासौ दण्डविषयो विन्ध्यशैवलसानुषु
शप्तो ब्रह्मर्षिणा तेन पुरा वैधर्मके कृते
tasyāsau daṇḍaviṣayo vindhyaśaivalasānuṣu
śapto brahmarṣiṇā tena purā vaidharmake kṛte
- 18
ततः प्रभृति काकुत्स्थ दण्डकारण्यमुच्यते
तपस्विनः स्थिता यत्र जनस्थानमथोऽभवत्
tataḥ prabhṛti kākutstha daṇḍakāraṇyamucyate
tapasvinaḥ sthitā yatra janasthānamatho'bhavat
- 19
एतत्ते सर्वमाख्यातं यन्मां पृच्छसि राघव
संध्यामुपासितुं वीर समयो ह्यतिवर्तते
etatte sarvamākhyātaṃ yanmāṃ pṛcchasi rāghava
saṃdhyāmupāsituṃ vīra samayo hyativartate
- 20
एते महर्षयः सर्वे पूर्णकुम्भाः समन्ततः
कृतोदका नरव्याघ्र आदित्यं पर्युपासते
ete maharṣayaḥ sarve pūrṇakumbhāḥ samantataḥ
kṛtodakā naravyāghra ādityaṃ paryupāsate
- 21
स तैरृषिभिरभ्यस्तः सहितैर्ब्रह्मसत्तमैः
रविरस्तं गतो राम गच्छोदकमुपस्पृश
sa tairṛṣibhirabhyastaḥ sahitairbrahmasattamaiḥ
ravirastaṃ gato rāma gacchodakamupaspṛśa