Sarga 14

25 shlokas

1. 1

   ततः स सचिवैः सार्धं षड्भिर्नित्यं बलोत्कटैः

   महोदरप्रहस्ताभ्यां मारीचशुकसारणैः

   tataḥ sa sacivaiḥ sārdhaṃ ṣaḍbhirnityaṃ balotkaṭaiḥ

   mahodaraprahastābhyāṃ mārīcaśukasāraṇaiḥ

2. 2

   धूम्राक्षेण च वीरेण नित्यं समरगृध्नुना

   वृतः सम्प्रययौ श्रीमान्क्रोधाल्लोकान्दहन्निव

   dhūmrākṣeṇa ca vīreṇa nityaṃ samaragṛdhnunā

   vṛtaḥ samprayayau śrīmānkrodhāllokāndahanniva

3. 3

   पुराणि स नदीः शैलान्वनान्युपवनानि च

   अतिक्रम्य मुहूर्तेन कैलासं गिरिमाविशत्

   purāṇi sa nadīḥ śailānvanānyupavanāni ca

   atikramya muhūrtena kailāsaṃ girimāviśat

4. 4

   तं निविष्टं गिरौ तस्मिन्राक्षसेन्द्रं निशम्य तु

   राज्ञो भ्रातायमित्युक्त्वा गता यत्र धनेश्वरः

   taṃ niviṣṭaṃ girau tasminrākṣasendraṃ niśamya tu

   rājño bhrātāyamityuktvā gatā yatra dhaneśvaraḥ

5. 5

   गत्वा तु सर्वमाचख्युर्भ्रातुस्तस्य विनिश्चयम्

   अनुज्ञाता ययुश्चैव युद्धाय धनदेन ते

   gatvā tu sarvamācakhyurbhrātustasya viniścayam

   anujñātā yayuścaiva yuddhāya dhanadena te

6. 6

   ततो बलस्य संक्षोभः सागरस्येव वर्धतः

   अभून्नैरृतराजस्य गिरिं संचालयन्निव

   tato balasya saṃkṣobhaḥ sāgarasyeva vardhataḥ

   abhūnnairṛtarājasya giriṃ saṃcālayanniva

7. 7

   ततो युद्धं समभवद्यक्षराक्षससंकुलम्

   व्यथिताश्चाभवंस्तत्र सचिवास्तस्य रक्षसः

   tato yuddhaṃ samabhavadyakṣarākṣasasaṃkulam

   vyathitāścābhavaṃstatra sacivāstasya rakṣasaḥ

8. 8

   तं दृष्ट्वा तादृशं सैन्यं दशग्रीवो निशाचरः

   हर्षान्नादं ततः कृत्वा रोषात्समभिवर्तत

   taṃ dṛṣṭvā tādṛśaṃ sainyaṃ daśagrīvo niśācaraḥ

   harṣānnādaṃ tataḥ kṛtvā roṣātsamabhivartata

9. 9

   ये तु ते राक्षसेन्द्रस्य सचिवा घोरविक्रमाः

   ते सहस्रं सहस्राणामेकैकं समयोधयन्

   ye tu te rākṣasendrasya sacivā ghoravikramāḥ

   te sahasraṃ sahasrāṇāmekaikaṃ samayodhayan

10. 10

    ततो गदाभिः परिघैरसिभिः शक्तितोमरैः

    वध्यमानो दशग्रीवस्तत्सैन्यं समगाहत

    tato gadābhiḥ parighairasibhiḥ śaktitomaraiḥ

    vadhyamāno daśagrīvastatsainyaṃ samagāhata

11. 11

    तैर्निरुच्छ्वासवत्तत्र वध्यमानो दशाननः

    वर्षमाणैरिव घनैर्यक्षेन्द्रैः संनिरुध्यत

    tairnirucchvāsavattatra vadhyamāno daśānanaḥ

    varṣamāṇairiva ghanairyakṣendraiḥ saṃnirudhyata

12. 12

    स दुरात्मा समुद्यम्य कालदण्डोपमां गदाम्

    प्रविवेश ततः सैन्यं नयन्यक्षान्यमक्षयम्

    sa durātmā samudyamya kāladaṇḍopamāṃ gadām

    praviveśa tataḥ sainyaṃ nayanyakṣānyamakṣayam

13. 13

    स कक्षमिव विस्तीर्णं शुष्केन्धनसमाकुलम्

    वातेनाग्निरिवायत्तोऽदहत्सैन्यं सुदारुणम्

    sa kakṣamiva vistīrṇaṃ śuṣkendhanasamākulam

    vātenāgnirivāyatto'dahatsainyaṃ sudāruṇam

14. 14

    तैस्तु तस्य मृधेऽमात्यैर्महोदरशुकादिभिः

    अल्पावशिष्टास्ते यक्षाः कृता वातैरिवाम्बुदाः

    taistu tasya mṛdhe'mātyairmahodaraśukādibhiḥ

    alpāvaśiṣṭāste yakṣāḥ kṛtā vātairivāmbudāḥ

15. 15

    केचित्त्वायुधभग्नाङ्गाः पतिताः समरक्षितौ

    ओष्ठान्स्वदशनैस्तीक्ष्णैर्दंशन्तो भुवि पातिताः

    kecittvāyudhabhagnāṅgāḥ patitāḥ samarakṣitau

    oṣṭhānsvadaśanaistīkṣṇairdaṃśanto bhuvi pātitāḥ

16. 16

    भयादन्योन्यमालिङ्ग्य भ्रष्टशस्त्रा रणाजिरे

    निषेदुस्ते तदा यक्षाः कूला जलहता इव

    bhayādanyonyamāliṅgya bhraṣṭaśastrā raṇājire

    niṣeduste tadā yakṣāḥ kūlā jalahatā iva

17. 17

    हतानां स्वर्गसंस्थानां युध्यतां पृथिवीतले

    प्रेक्षतामृषिसंघानां न बभूवान्तरं दिवि

    hatānāṃ svargasaṃsthānāṃ yudhyatāṃ pṛthivītale

    prekṣatāmṛṣisaṃghānāṃ na babhūvāntaraṃ divi

18. 18

    एतस्मिन्नन्तरे राम विस्तीर्णबलवाहनः

    अगमत्सुमहान्यक्षो नाम्ना संयोधकण्टकः

    etasminnantare rāma vistīrṇabalavāhanaḥ

    agamatsumahānyakṣo nāmnā saṃyodhakaṇṭakaḥ

19. 19

    तेन यक्षेण मारीचो विष्णुनेव समाहतः

    पतितः पृथिवीं भेजे क्षीणपुण्य इवाम्बरात्

    tena yakṣeṇa mārīco viṣṇuneva samāhataḥ

    patitaḥ pṛthivīṃ bheje kṣīṇapuṇya ivāmbarāt

20. 20

    प्राप्तसंज्ञो मुहूर्तेन विश्रम्य च निशाचरः

    तं यक्षं योधयामास स च भग्नः प्रदुद्रुवे

    prāptasaṃjño muhūrtena viśramya ca niśācaraḥ

    taṃ yakṣaṃ yodhayāmāsa sa ca bhagnaḥ pradudruve

21. 21

    ततः काञ्चनचित्राङ्गं वैदूर्यरजतोक्षितम्

    मर्यादां द्वारपालानां तोरणं तत्समाविशत्

    tataḥ kāñcanacitrāṅgaṃ vaidūryarajatokṣitam

    maryādāṃ dvārapālānāṃ toraṇaṃ tatsamāviśat

22. 22

    ततो राम दशग्रीवं प्रविशन्तं निशाचरम्

    सूर्यभानुरिति ख्यातो द्वारपालो न्यवारयत्

    tato rāma daśagrīvaṃ praviśantaṃ niśācaram

    sūryabhānuriti khyāto dvārapālo nyavārayat

23. 23

    ततस्तोरणमुत्पाट्य तेन यक्षेण ताडितः

    राक्षसो यक्षसृष्टेन तोरणेन समाहतः

    न क्षितिं प्रययौ राम वरात्सलिलयोनिनः

    tatastoraṇamutpāṭya tena yakṣeṇa tāḍitaḥ

    rākṣaso yakṣasṛṣṭena toraṇena samāhataḥ

    na kṣitiṃ prayayau rāma varātsalilayoninaḥ

24. 24

    स तु तेनैव तं यक्षं तोरणेन समाहनत्

    नादृश्यत तदा यक्षो भस्म तेन कृतस्तु सः

    sa tu tenaiva taṃ yakṣaṃ toraṇena samāhanat

    nādṛśyata tadā yakṣo bhasma tena kṛtastu saḥ

25. 25

    ततः प्रदुद्रुवुः सर्वे यक्षा दृष्ट्वा पराक्रमम्

    ततो नदीर्गुहाश्चैव विविशुर्भयपीडिताः

    tataḥ pradudruvuḥ sarve yakṣā dṛṣṭvā parākramam

    tato nadīrguhāścaiva viviśurbhayapīḍitāḥ