Sarga 4

31 shlokas

1. 1

   श्रुत्वागस्त्येरितं वाक्यं रामो विस्मयमागतः

   पूर्वमासीत्तु लङ्कायां रक्षसामिति संभवः

   śrutvāgastyeritaṃ vākyaṃ rāmo vismayamāgataḥ

   pūrvamāsīttu laṅkāyāṃ rakṣasāmiti saṃbhavaḥ

2. 2

   ततः शिरः कम्पयित्वा त्रेताग्निसमविग्रहम्

   अगस्त्यं तं मुहुर्दृष्ट्वा स्मयमानोऽभ्यभाषत

   tataḥ śiraḥ kampayitvā tretāgnisamavigraham

   agastyaṃ taṃ muhurdṛṣṭvā smayamāno'bhyabhāṣata

3. 3

   भगवन्पूर्वमप्येषा लङ्कासीत्पिशिताशिनाम्

   इतीदं भवतः श्रुत्वा विस्मयो जनितो मम

   bhagavanpūrvamapyeṣā laṅkāsītpiśitāśinām

   itīdaṃ bhavataḥ śrutvā vismayo janito mama

4. 4

   पुलस्त्यवंशादुद्भूता राक्षसा इति नः श्रुतम्

   इदानीमन्यतश्चापि संभवः कीर्तितस्त्वया

   pulastyavaṃśādudbhūtā rākṣasā iti naḥ śrutam

   idānīmanyataścāpi saṃbhavaḥ kīrtitastvayā

5. 5

   रावणात्कुम्भकर्णाच्च प्रहस्ताद्विकटादपि

   रावणस्य च पुत्रेभ्यः किं नु ते बलवत्तराः

   rāvaṇātkumbhakarṇācca prahastādvikaṭādapi

   rāvaṇasya ca putrebhyaḥ kiṃ nu te balavattarāḥ

6. 6

   क एषां पूर्वको ब्रह्मन्किंनामा किंतपोबलः

   अपराधं च कं प्राप्य विष्णुना द्राविताः पुरा

   ka eṣāṃ pūrvako brahmankiṃnāmā kiṃtapobalaḥ

   aparādhaṃ ca kaṃ prāpya viṣṇunā drāvitāḥ purā

7. 7

   एतद्विस्तरतः सर्वं कथयस्व ममानघ

   कौतूहलं कृतं मह्यं नुद भानुर्यथा तमः

   etadvistarataḥ sarvaṃ kathayasva mamānagha

   kautūhalaṃ kṛtaṃ mahyaṃ nuda bhānuryathā tamaḥ

8. 8

   राघवस्य तु तच्छ्रुत्वा संस्कारालंकृतं वचः

   ईषद्विस्मयमानस्तमगस्त्यः प्राह राघवम्

   rāghavasya tu tacchrutvā saṃskārālaṃkṛtaṃ vacaḥ

   īṣadvismayamānastamagastyaḥ prāha rāghavam

9. 9

   प्रजापतिः पुरा सृष्ट्वा अपः सलिलसंभवः

   तासां गोपायने सत्त्वानसृजत्पद्मसंभवः

   prajāpatiḥ purā sṛṣṭvā apaḥ salilasaṃbhavaḥ

   tāsāṃ gopāyane sattvānasṛjatpadmasaṃbhavaḥ

10. 10

    ते सत्त्वाः सत्त्वकर्तारं विनीतवदुपस्थिताः

    किं कुर्म इति भाषन्तः क्षुत्पिपासाभयार्दिताः

    te sattvāḥ sattvakartāraṃ vinītavadupasthitāḥ

    kiṃ kurma iti bhāṣantaḥ kṣutpipāsābhayārditāḥ

11. 11

    प्रजापतिस्तु तान्याह सत्त्वानि प्रहसन्निव

    आभाष्य वाचा यत्नेन रक्षध्वमिति मानदः

    prajāpatistu tānyāha sattvāni prahasanniva

    ābhāṣya vācā yatnena rakṣadhvamiti mānadaḥ

12. 12

    रक्षाम इति तत्रान्यैर्यक्षामेति तथापरैः

    भुङ्क्षिताभुङ्क्षितैरुक्तस्ततस्तानाह भूतकृत्

    rakṣāma iti tatrānyairyakṣāmeti tathāparaiḥ

    bhuṅkṣitābhuṅkṣitairuktastatastānāha bhūtakṛt

13. 13

    रक्षाम इति यैरुक्तं राक्षसास्ते भवन्तु वः

    यक्षाम इति यैरुक्तं ते वै यक्षा भवन्तु वः

    rakṣāma iti yairuktaṃ rākṣasāste bhavantu vaḥ

    yakṣāma iti yairuktaṃ te vai yakṣā bhavantu vaḥ

14. 14

    तत्र हेतिः प्रहेतिश्च भ्रातरौ राक्षसर्षभौ

    मधुकैटभसंकाशौ बभूवतुररिंदमौ

    tatra hetiḥ prahetiśca bhrātarau rākṣasarṣabhau

    madhukaiṭabhasaṃkāśau babhūvaturariṃdamau

15. 15

    प्रहेतिर्धार्मिकस्तत्र न दारान्सोऽभिकाङ्क्षति

    हेतिर्दारक्रियार्थं तु यत्नं परमथाकरोत्

    prahetirdhārmikastatra na dārānso'bhikāṅkṣati

    hetirdārakriyārthaṃ tu yatnaṃ paramathākarot

16. 16

    स कालभगिनीं कन्यां भयां नाम भयावहाम्

    उदावहदमेयात्मा स्वयमेव महामतिः

    sa kālabhaginīṃ kanyāṃ bhayāṃ nāma bhayāvahām

    udāvahadameyātmā svayameva mahāmatiḥ

17. 17

    स तस्यां जनयामास हेती राक्षसपुंगवः

    पुत्रं पुत्रवतां श्रेष्ठो विद्युत्केश इति श्रुतम्

    sa tasyāṃ janayāmāsa hetī rākṣasapuṃgavaḥ

    putraṃ putravatāṃ śreṣṭho vidyutkeśa iti śrutam

18. 18

    विद्युत्केशो हेतिपुत्रः प्रदीप्ताग्निसमप्रभः

    व्यवर्धत महातेजास्तोयमध्य इवाम्बुजम्

    vidyutkeśo hetiputraḥ pradīptāgnisamaprabhaḥ

    vyavardhata mahātejāstoyamadhya ivāmbujam

19. 19

    स यदा यौवनं भद्रमनुप्राप्तो निशाचरः

    ततो दारक्रियां तस्य कर्तुं व्यवसितः पिता

    sa yadā yauvanaṃ bhadramanuprāpto niśācaraḥ

    tato dārakriyāṃ tasya kartuṃ vyavasitaḥ pitā

20. 20

    संध्यादुहितरं सोऽथ संध्यातुल्यां प्रभावतः

    वरयामास पुत्रार्थं हेती राक्षसपुंगवः

    saṃdhyāduhitaraṃ so'tha saṃdhyātulyāṃ prabhāvataḥ

    varayāmāsa putrārthaṃ hetī rākṣasapuṃgavaḥ

21. 21

    अवश्यमेव दातव्या परस्मै सेति संध्यया

    चिन्तयित्वा सुता दत्ता विद्युत्केशाय राघव

    avaśyameva dātavyā parasmai seti saṃdhyayā

    cintayitvā sutā dattā vidyutkeśāya rāghava

22. 22

    संध्यायास्तनयां लब्ध्वा विद्युत्केशो निशाचरः

    रमते स तया सार्धं पौलोम्या मघवानिव

    saṃdhyāyāstanayāṃ labdhvā vidyutkeśo niśācaraḥ

    ramate sa tayā sārdhaṃ paulomyā maghavāniva

23. 23

    केनचित्त्वथ कालेन राम सालकटंकटा

    विद्युत्केशाद्गर्भमाप घनराजिरिवार्णवात्

    kenacittvatha kālena rāma sālakaṭaṃkaṭā

    vidyutkeśādgarbhamāpa ghanarājirivārṇavāt

24. 24

    ततः सा राक्षसी गर्भं घनगर्भसमप्रभम्

    प्रसूता मन्दरं गत्वा गङ्गा गर्भमिवाग्निजम्

    tataḥ sā rākṣasī garbhaṃ ghanagarbhasamaprabham

    prasūtā mandaraṃ gatvā gaṅgā garbhamivāgnijam

25. 25

    तमुत्सृज्य तु सा गर्भं विद्युत्केशाद्रतार्थिनी

    रेमे सा पतिना सार्धं विस्मृत्य सुतमात्मजम्

    tamutsṛjya tu sā garbhaṃ vidyutkeśādratārthinī

    reme sā patinā sārdhaṃ vismṛtya sutamātmajam

26. 26

    तयोत्सृष्टः स तु शिशुः शरदर्कसमद्युतिः

    पाणिमास्ये समाधाय रुरोद घनराडिव

    tayotsṛṣṭaḥ sa tu śiśuḥ śaradarkasamadyutiḥ

    pāṇimāsye samādhāya ruroda ghanarāḍiva

27. 27

    अथोपरिष्टाद्गच्छन्वै वृषभस्थो हरः प्रभुः

    अपश्यदुमया सार्धं रुदन्तं राक्षसात्मजम्

    athopariṣṭādgacchanvai vṛṣabhastho haraḥ prabhuḥ

    apaśyadumayā sārdhaṃ rudantaṃ rākṣasātmajam

28. 28

    कारुण्यभावात्पार्वत्या भवस्त्रिपुरहा ततः

    तं राक्षसात्मजं चक्रे मातुरेव वयःसमम्

    kāruṇyabhāvātpārvatyā bhavastripurahā tataḥ

    taṃ rākṣasātmajaṃ cakre mātureva vayaḥsamam

29. 29

    अमरं चैव तं कृत्वा महादेवोऽक्षयोऽव्ययः

    पुरमाकाशगं प्रादात्पार्वत्याः प्रियकाम्यया

    amaraṃ caiva taṃ kṛtvā mahādevo'kṣayo'vyayaḥ

    puramākāśagaṃ prādātpārvatyāḥ priyakāmyayā

30. 30

    उमयापि वरो दत्तो राक्षसीनां नृपात्मज

    सद्योपलब्धिर्गर्भस्य प्रसूतिः सद्य एव च

    सद्य एव वयःप्राप्तिर्मातुरेव वयः समम्

    umayāpi varo datto rākṣasīnāṃ nṛpātmaja

    sadyopalabdhirgarbhasya prasūtiḥ sadya eva ca

    sadya eva vayaḥprāptirmātureva vayaḥ samam