Sarga 97

20 shlokas

1. 1

   विसृज्य लक्ष्मणं रामो दुःखशोकसमन्वितः

   पुरोधसं मन्त्रिणश्च नैगमांश्चेदमब्रवीत्

   visṛjya lakṣmaṇaṃ rāmo duḥkhaśokasamanvitaḥ

   purodhasaṃ mantriṇaśca naigamāṃścedamabravīt

2. 2

   अद्य राज्येऽभिषेक्ष्यामि भरतं धर्मवत्सलम्

   अयोध्यायां पतिं वीरं ततो यास्याम्यहं वनम्

   adya rājye'bhiṣekṣyāmi bharataṃ dharmavatsalam

   ayodhyāyāṃ patiṃ vīraṃ tato yāsyāmyahaṃ vanam

3. 3

   प्रवेशयत संभारान्मा भूत्कालात्ययो यथा

   अद्यैवाहं गमिष्यामि लक्ष्मणेन गतां गतिम्

   praveśayata saṃbhārānmā bhūtkālātyayo yathā

   adyaivāhaṃ gamiṣyāmi lakṣmaṇena gatāṃ gatim

4. 4

   तच्छ्रुत्वा राघवेणोक्तं सर्वाः प्रकृतयो भृशम्

   मूर्धभिः प्रणता भूमौ गतसत्त्वा इवाभवन्

   tacchrutvā rāghaveṇoktaṃ sarvāḥ prakṛtayo bhṛśam

   mūrdhabhiḥ praṇatā bhūmau gatasattvā ivābhavan

5. 5

   भरतश्च विसंज्ञोऽभूच्छ्रुत्वा रामस्य भाषितम्

   राज्यं विगर्हयामास राघवं चेदमब्रवीत्

   bharataśca visaṃjño'bhūcchrutvā rāmasya bhāṣitam

   rājyaṃ vigarhayāmāsa rāghavaṃ cedamabravīt

6. 6

   सत्येन हि शपे राजन्स्वर्गलोके न चैव हि

   न कामये यथा राज्यं त्वां विना रघुनन्दन

   satyena hi śape rājansvargaloke na caiva hi

   na kāmaye yathā rājyaṃ tvāṃ vinā raghunandana

7. 7

   इमौ कुशीलवौ राजन्नभिषिञ्च नराधिप

   कोसलेषु कुशं वीरमुत्तरेषु तथा लवम्

   imau kuśīlavau rājannabhiṣiñca narādhipa

   kosaleṣu kuśaṃ vīramuttareṣu tathā lavam

8. 8

   शत्रुघ्नस्य तु गच्छन्तु दूतास्त्वरितविक्रमाः

   इदं गमनमस्माकं स्वर्गायाख्यान्तु माचिरम्

   śatrughnasya tu gacchantu dūtāstvaritavikramāḥ

   idaṃ gamanamasmākaṃ svargāyākhyāntu māciram

9. 9

   तच्छ्रुत्वा भरतेनोक्तं दृष्ट्वा चापि ह्यधोमुखान्

   पौरान्दुःखेन संतप्तान्वसिष्ठो वाक्यमब्रवीत्

   tacchrutvā bharatenoktaṃ dṛṣṭvā cāpi hyadhomukhān

   paurānduḥkhena saṃtaptānvasiṣṭho vākyamabravīt

10. 10

    वत्स राम इमाः पश्य धरणीं प्रकृतीर्गताः

    ज्ञात्वैषामीप्सितं कार्यं मा चैषां विप्रियं कृथाः

    vatsa rāma imāḥ paśya dharaṇīṃ prakṛtīrgatāḥ

    jñātvaiṣāmīpsitaṃ kāryaṃ mā caiṣāṃ vipriyaṃ kṛthāḥ

11. 11

    वसिष्ठस्य तु वाक्येन उत्थाप्य प्रकृतीजनम्

    किं करोमीति काकुत्स्थः सर्वान्वचनमब्रवीत्

    vasiṣṭhasya tu vākyena utthāpya prakṛtījanam

    kiṃ karomīti kākutsthaḥ sarvānvacanamabravīt

12. 12

    ततः सर्वाः प्रकृतयो रामं वचनमब्रुवन्

    गच्छन्तमनुगच्छामो यतो राम गमिष्यसि

    tataḥ sarvāḥ prakṛtayo rāmaṃ vacanamabruvan

    gacchantamanugacchāmo yato rāma gamiṣyasi

13. 13

    एषा नः परमा प्रीतिरेष धर्मः परो मतः

    हृद्गता नः सदा तुष्टिस्तवानुगमने दृढा

    eṣā naḥ paramā prītireṣa dharmaḥ paro mataḥ

    hṛdgatā naḥ sadā tuṣṭistavānugamane dṛḍhā

14. 14

    पौरेषु यदि ते प्रीतिर्यदि स्नेहो ह्यनुत्तमः

    सपुत्रदाराः काकुत्स्थ समं गच्छाम सत्पथम्

    paureṣu yadi te prītiryadi sneho hyanuttamaḥ

    saputradārāḥ kākutstha samaṃ gacchāma satpatham

15. 15

    तपोवनं वा दुर्गं वा नदीमम्भोनिधिं तथा

    वयं ते यदि न त्याज्याः सर्वान्नो नय ईश्वर

    tapovanaṃ vā durgaṃ vā nadīmambhonidhiṃ tathā

    vayaṃ te yadi na tyājyāḥ sarvānno naya īśvara

16. 16

    स तेषां निश्चयं ज्ञात्वा कृतान्तं च निरीक्ष्य च

    पौराणां दृढभक्तिं च बाढमित्येव सोऽब्रवीत्

    sa teṣāṃ niścayaṃ jñātvā kṛtāntaṃ ca nirīkṣya ca

    paurāṇāṃ dṛḍhabhaktiṃ ca bāḍhamityeva so'bravīt

17. 17

    एवं विनिश्चयं कृत्वा तस्मिन्नहनि राघवः

    कोसलेषु कुशं वीरमुत्तरेषु तथा लवम्

    evaṃ viniścayaṃ kṛtvā tasminnahani rāghavaḥ

    kosaleṣu kuśaṃ vīramuttareṣu tathā lavam

18. 18

    अभिषिञ्चन्महात्मानावुभावेव कुशीलवौ

    रथानां तु सहस्राणि त्रीणि नागायुतानि च

    abhiṣiñcanmahātmānāvubhāveva kuśīlavau

    rathānāṃ tu sahasrāṇi trīṇi nāgāyutāni ca

19. 19

    दश चाश्वसहस्राणि एकैकस्य धनं ददौ

    बहुरत्नौ बहुधनौ हृष्टपुष्टजनावृतौ

    daśa cāśvasahasrāṇi ekaikasya dhanaṃ dadau

    bahuratnau bahudhanau hṛṣṭapuṣṭajanāvṛtau

20. 20

    अभिषिच्य तु तौ वीरौ प्रस्थाप्य स्वपुरे तथा

    दूतान्संप्रेषयामास शत्रुघ्नाय महात्मने

    abhiṣicya tu tau vīrau prasthāpya svapure tathā

    dūtānsaṃpreṣayāmāsa śatrughnāya mahātmane