22 shlokas
- 1
लक्ष्मणस्य तु तद्वाक्यं श्रुत्वा शत्रुनिबर्हणः
वृत्रघातमशेषेण कथयेत्याह लक्ष्मणम्
lakṣmaṇasya tu tadvākyaṃ śrutvā śatrunibarhaṇaḥ
vṛtraghātamaśeṣeṇa kathayetyāha lakṣmaṇam
- 2
राघवेणैवमुक्तस्तु सुमित्रानन्दवर्धनः
भूय एव कथां दिव्यां कथयामास लक्ष्मणः
rāghaveṇaivamuktastu sumitrānandavardhanaḥ
bhūya eva kathāṃ divyāṃ kathayāmāsa lakṣmaṇaḥ
- 3
सहस्राक्षवचः श्रुत्वा सर्वेषां च दिवौकसाम्
विष्णुर्देवानुवाचेदं सर्वानिन्द्रपुरोगमान्
sahasrākṣavacaḥ śrutvā sarveṣāṃ ca divaukasām
viṣṇurdevānuvācedaṃ sarvānindrapurogamān
- 4
पूर्वं सौहृदबद्धोऽस्मि वृत्रस्य सुमहात्मनः
तेन युष्मत्प्रियार्थं वै नाहं हन्मि महासुरम्
pūrvaṃ sauhṛdabaddho'smi vṛtrasya sumahātmanaḥ
tena yuṣmatpriyārthaṃ vai nāhaṃ hanmi mahāsuram
- 5
अवश्यं करणीयं च भवतां सुखमुत्तमम्
तस्मादुपायमाख्यास्ये येन वृत्रं हनिष्यथ
avaśyaṃ karaṇīyaṃ ca bhavatāṃ sukhamuttamam
tasmādupāyamākhyāsye yena vṛtraṃ haniṣyatha
- 6
त्रिधा भूतं करिष्येऽहमात्मानं सुरसत्तमाः
तेन वृत्रं सहस्राक्षो हनिष्यति न संशयः
tridhā bhūtaṃ kariṣye'hamātmānaṃ surasattamāḥ
tena vṛtraṃ sahasrākṣo haniṣyati na saṃśayaḥ
- 7
एकोऽंशो वासवं यातु द्वितीयो वज्रमेव तु
तृतीयो भूतलं शक्रस्ततो वृत्रं हनिष्यति
eko'ṃśo vāsavaṃ yātu dvitīyo vajrameva tu
tṛtīyo bhūtalaṃ śakrastato vṛtraṃ haniṣyati
- 8
तथा ब्रुवति देवेशे देवा वाक्यमथाब्रुवन्
एवमेतन्न संदेहो यथा वदसि दैत्यहन्
tathā bruvati deveśe devā vākyamathābruvan
evametanna saṃdeho yathā vadasi daityahan
- 9
भद्रं तेऽस्तु गमिष्यामो वृत्रासुरवधैषिणः
भजस्व परमोदार वासवं स्वेन तेजसा
bhadraṃ te'stu gamiṣyāmo vṛtrāsuravadhaiṣiṇaḥ
bhajasva paramodāra vāsavaṃ svena tejasā
- 10
ततः सर्वे महात्मानः सहस्राक्षपुरोगमाः
तदरण्यमुपाक्रामन्यत्र वृत्रो महासुरः
tataḥ sarve mahātmānaḥ sahasrākṣapurogamāḥ
tadaraṇyamupākrāmanyatra vṛtro mahāsuraḥ
- 11
तेऽपश्यंस्तेजसा भूतं तपन्तमसुरोत्तमम्
पिबन्तमिव लोकांस्त्रीन्निर्दहन्तमिवाम्बरम्
te'paśyaṃstejasā bhūtaṃ tapantamasurottamam
pibantamiva lokāṃstrīnnirdahantamivāmbaram
- 12
दृष्ट्वैव चासुरश्रेष्ठं देवास्त्रासमुपागमन्
कथमेनं वधिष्यामः कथं न स्यात्पराजयः
dṛṣṭvaiva cāsuraśreṣṭhaṃ devāstrāsamupāgaman
kathamenaṃ vadhiṣyāmaḥ kathaṃ na syātparājayaḥ
- 13
तेषां चिन्तयतां तत्र सहस्राक्षः पुरंदरः
वज्रं प्रगृह्य बाहुभ्यां प्राहिणोद्वृत्रमूर्धनि
teṣāṃ cintayatāṃ tatra sahasrākṣaḥ puraṃdaraḥ
vajraṃ pragṛhya bāhubhyāṃ prāhiṇodvṛtramūrdhani
- 14
कालाग्निनेव घोरेण दीप्तेनेव महार्चिषा
प्रतप्तं वृत्रशिरसि जगत्त्रासमुपागमत्
kālāgnineva ghoreṇa dīpteneva mahārciṣā
prataptaṃ vṛtraśirasi jagattrāsamupāgamat
- 15
असंभाव्यं वधं तस्य वृत्रस्य विबुधाधिपः
चिन्तयानो जगामाशु लोकस्यान्तं महायशाः
asaṃbhāvyaṃ vadhaṃ tasya vṛtrasya vibudhādhipaḥ
cintayāno jagāmāśu lokasyāntaṃ mahāyaśāḥ
- 16
तमिन्द्रं ब्रह्महत्याशु गच्छन्तमनुगच्छति
अपतच्चास्य गात्रेषु तमिन्द्रं दुःखमाविशत्
tamindraṃ brahmahatyāśu gacchantamanugacchati
apataccāsya gātreṣu tamindraṃ duḥkhamāviśat
- 17
हतारयः प्रनष्टेन्द्रा देवाः साग्निपुरोगमाः
विष्णुं त्रिभुवनश्रेष्ठं मुहुर्मुहुरपूजयन्
hatārayaḥ pranaṣṭendrā devāḥ sāgnipurogamāḥ
viṣṇuṃ tribhuvanaśreṣṭhaṃ muhurmuhurapūjayan
- 18
त्वं गतिः परमा देव पूर्वजो जगतः प्रभुः
रक्षार्थं सर्वभूतानां विष्णुत्वमुपजग्मिवान्
tvaṃ gatiḥ paramā deva pūrvajo jagataḥ prabhuḥ
rakṣārthaṃ sarvabhūtānāṃ viṣṇutvamupajagmivān
- 19
हतश्चायं त्वया वृत्रो ब्रह्महत्या च वासवम्
बाधते सुरशार्दूल मोक्षं तस्य विनिर्दिश
hataścāyaṃ tvayā vṛtro brahmahatyā ca vāsavam
bādhate suraśārdūla mokṣaṃ tasya vinirdiśa
- 20
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा देवानां विष्णुरब्रवीत्
मामेव यजतां शक्रः पावयिष्यामि वज्रिणम्
teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā devānāṃ viṣṇurabravīt
māmeva yajatāṃ śakraḥ pāvayiṣyāmi vajriṇam
- 21
पुण्येन हयमेधेन मामिष्ट्वा पाकशासनः
पुनरेष्यति देवानामिन्द्रत्वमकुतोभयः
puṇyena hayamedhena māmiṣṭvā pākaśāsanaḥ
punareṣyati devānāmindratvamakutobhayaḥ
- 22
एवं संदिश्य देवानां तां वाणीममृतोपमाम्
जगाम विष्णुर्देवेशः स्तूयमानस्त्रिविष्टपम्
evaṃ saṃdiśya devānāṃ tāṃ vāṇīmamṛtopamām
jagāma viṣṇurdeveśaḥ stūyamānastriviṣṭapam