Sarga 12

29 shlokas

1. 1

   राक्षसेन्द्रोऽभिषिक्तस्तु भ्रातृभ्यां सहितस्तदा

   ततः प्रदानं राक्षस्या भगिन्याः समचिन्तयत्

   rākṣasendro'bhiṣiktastu bhrātṛbhyāṃ sahitastadā

   tataḥ pradānaṃ rākṣasyā bhaginyāḥ samacintayat

2. 2

   ददौ तां कालकेयाय दानवेन्द्राय राक्षसीम्

   स्वसां शूर्पणखां नाम विद्युज्जिह्वाय नामतः

   dadau tāṃ kālakeyāya dānavendrāya rākṣasīm

   svasāṃ śūrpaṇakhāṃ nāma vidyujjihvāya nāmataḥ

3. 3

   अथ दत्त्वा स्वसारं स मृगयां पर्यटन्नृपः

   तत्रापश्यत्ततो राम मयं नाम दितेः सुतम्

   atha dattvā svasāraṃ sa mṛgayāṃ paryaṭannṛpaḥ

   tatrāpaśyattato rāma mayaṃ nāma diteḥ sutam

4. 4

   कन्यासहायं तं दृष्ट्वा दशग्रीवो निशाचरः

   अपृच्छत्को भवानेको निर्मनुष्यमृगे वने

   kanyāsahāyaṃ taṃ dṛṣṭvā daśagrīvo niśācaraḥ

   apṛcchatko bhavāneko nirmanuṣyamṛge vane

5. 5

   मयस्त्वथाब्रवीद्राम पृच्छन्तं तं निशाचरम्

   श्रूयतां सर्वमाख्यास्ये यथावृत्तमिदं मम

   mayastvathābravīdrāma pṛcchantaṃ taṃ niśācaram

   śrūyatāṃ sarvamākhyāsye yathāvṛttamidaṃ mama

6. 6

   हेमा नामाप्सरास्तात श्रुतपूर्वा यदि त्वया

   दैवतैर्मम सा दत्ता पौलोमीव शतक्रतोः

   hemā nāmāpsarāstāta śrutapūrvā yadi tvayā

   daivatairmama sā dattā paulomīva śatakratoḥ

7. 7

   तस्यां सक्तमनास्तात पञ्चवर्षशतान्यहम्

   सा च दैवतकार्येण गता वर्षं चतुर्दशम्

   tasyāṃ saktamanāstāta pañcavarṣaśatānyaham

   sā ca daivatakāryeṇa gatā varṣaṃ caturdaśam

8. 8

   तस्याः कृते च हेमायाः सर्वं हेमपुरं मया

   वज्रवैदूर्यचित्रं च मायया निर्मितं तदा

   tasyāḥ kṛte ca hemāyāḥ sarvaṃ hemapuraṃ mayā

   vajravaidūryacitraṃ ca māyayā nirmitaṃ tadā

9. 9

   तत्राहमरतिं विन्दंस्तया हीनः सुदुःखितः

   तस्मात्पुराद्दुहितरं गृहीत्वा वनमागतः

   tatrāhamaratiṃ vindaṃstayā hīnaḥ suduḥkhitaḥ

   tasmātpurādduhitaraṃ gṛhītvā vanamāgataḥ

10. 10

    इयं ममात्मजा राजंस्तस्याः कुक्षौ विवर्धिता

    भर्तारमनया सार्धमस्याः प्राप्तोऽस्मि मार्गितुम्

    iyaṃ mamātmajā rājaṃstasyāḥ kukṣau vivardhitā

    bhartāramanayā sārdhamasyāḥ prāpto'smi mārgitum

11. 11

    कन्यापितृत्वं दुःखं हि नराणां मानकाङ्क्षिणाम्

    कन्या हि द्वे कुले नित्यं संशये स्थाप्य तिष्ठति

    kanyāpitṛtvaṃ duḥkhaṃ hi narāṇāṃ mānakāṅkṣiṇām

    kanyā hi dve kule nityaṃ saṃśaye sthāpya tiṣṭhati

12. 12

    द्वौ सुतौ तु मम त्वस्यां भार्यायां संबभूवतुः

    मायावी प्रथमस्तात दुन्दुभिस्तदनन्तरम्

    dvau sutau tu mama tvasyāṃ bhāryāyāṃ saṃbabhūvatuḥ

    māyāvī prathamastāta dundubhistadanantaram

13. 13

    एतत्ते सर्वमाख्यातं याथातथ्येन पृच्छतः

    त्वामिदानीं कथं तात जानीयां को भवानिति

    etatte sarvamākhyātaṃ yāthātathyena pṛcchataḥ

    tvāmidānīṃ kathaṃ tāta jānīyāṃ ko bhavāniti

14. 14

    एवमुक्तो राक्षसेन्द्रो विनीतमिदमब्रवीत्

    अहं पौलस्त्यतनयो दशग्रीवश्च नामतः

    evamukto rākṣasendro vinītamidamabravīt

    ahaṃ paulastyatanayo daśagrīvaśca nāmataḥ

15. 15

    ब्रह्मर्षेस्तं सुतं ज्ञात्वा मयो हर्षमुपागतः

    दातुं दुहितरं तस्य रोचयामास तत्र वै

    brahmarṣestaṃ sutaṃ jñātvā mayo harṣamupāgataḥ

    dātuṃ duhitaraṃ tasya rocayāmāsa tatra vai

16. 16

    प्रहसन्प्राह दैत्येन्द्रो राक्षसेन्द्रमिदं वचः

    इयं ममात्मजा राजन्हेमयाप्सरसा धृता

    कन्या मन्दोदरी नाम पत्न्यर्थं प्रतिगृह्यताम्

    prahasanprāha daityendro rākṣasendramidaṃ vacaḥ

    iyaṃ mamātmajā rājanhemayāpsarasā dhṛtā

    kanyā mandodarī nāma patnyarthaṃ pratigṛhyatām

17. 17

    बाढमित्येव तं राम दशग्रीवोऽभ्यभाषत

    प्रज्वाल्य तत्र चैवाग्निमकरोत्पाणिसंग्रहम्

    bāḍhamityeva taṃ rāma daśagrīvo'bhyabhāṣata

    prajvālya tatra caivāgnimakarotpāṇisaṃgraham

18. 18

    न हि तस्य मयो राम शापाभिज्ञस्तपोधनात्

    विदित्वा तेन सा दत्ता तस्य पैतामहं कुलम्

    na hi tasya mayo rāma śāpābhijñastapodhanāt

    viditvā tena sā dattā tasya paitāmahaṃ kulam

19. 19

    अमोघां तस्य शक्तिं च प्रददौ परमाद्भुताम्

    परेण तपसा लब्धां जघ्निवांल्लक्ष्मणं यया

    amoghāṃ tasya śaktiṃ ca pradadau paramādbhutām

    pareṇa tapasā labdhāṃ jaghnivāṃllakṣmaṇaṃ yayā

20. 20

    एवं स कृतदारो वै लङ्कायामीश्वरः प्रभुः

    गत्वा तु नगरं भार्ये भ्रातृभ्यां समुदावहत्

    evaṃ sa kṛtadāro vai laṅkāyāmīśvaraḥ prabhuḥ

    gatvā tu nagaraṃ bhārye bhrātṛbhyāṃ samudāvahat

21. 21

    वैरोचनस्य दौहित्रीं वज्रज्वालेति नामतः

    तां भार्यां कुम्भकर्णस्य रावणः समुदावहत्

    vairocanasya dauhitrīṃ vajrajvāleti nāmataḥ

    tāṃ bhāryāṃ kumbhakarṇasya rāvaṇaḥ samudāvahat

22. 22

    गन्धर्वराजस्य सुतां शैलूषस्य महात्मनः

    सरमां नाम धर्मज्ञो लेभे भार्यां विभीषणः

    gandharvarājasya sutāṃ śailūṣasya mahātmanaḥ

    saramāṃ nāma dharmajño lebhe bhāryāṃ vibhīṣaṇaḥ

23. 23

    तीरे तु सरसः सा वै संजज्ञे मानसस्य च

    मानसं च सरस्तात ववृधे जलदागमे

    tīre tu sarasaḥ sā vai saṃjajñe mānasasya ca

    mānasaṃ ca sarastāta vavṛdhe jaladāgame

24. 24

    मात्रा तु तस्याः कन्यायाः स्नेहेनाक्रन्दितं वचः

    सरो मा वर्धतेत्युक्तं ततः सा सरमाभवत्

    mātrā tu tasyāḥ kanyāyāḥ snehenākranditaṃ vacaḥ

    saro mā vardhatetyuktaṃ tataḥ sā saramābhavat

25. 25

    एवं ते कृतदारा वै रेमिरे तत्र राक्षसाः

    स्वां स्वां भार्यामुपादाय गन्धर्वा इव नन्दने

    evaṃ te kṛtadārā vai remire tatra rākṣasāḥ

    svāṃ svāṃ bhāryāmupādāya gandharvā iva nandane

26. 26

    ततो मन्दोदरी पुत्रं मेघनादमसूयत

    स एष इन्द्रजिन्नाम युष्माभिरभिधीयते

    tato mandodarī putraṃ meghanādamasūyata

    sa eṣa indrajinnāma yuṣmābhirabhidhīyate

27. 27

    जातमात्रेण हि पुरा तेन राक्षससूनुना

    रुदता सुमहान्मुक्तो नादो जलधरोपमः

    jātamātreṇa hi purā tena rākṣasasūnunā

    rudatā sumahānmukto nādo jaladharopamaḥ

28. 28

    जडीकृतायां लङ्कायां तेन नादेन तस्य वै

    पिता तस्याकरोन्नाम मेघनाद इति स्वयम्

    jaḍīkṛtāyāṃ laṅkāyāṃ tena nādena tasya vai

    pitā tasyākaronnāma meghanāda iti svayam

29. 29

    सोऽवर्धत तदा राम रावणान्तःपुरे शुभे

    रक्ष्यमाणो वरस्त्रीभिश्छन्नः काष्ठैरिवानलः

    so'vardhata tadā rāma rāvaṇāntaḥpure śubhe

    rakṣyamāṇo varastrībhiśchannaḥ kāṣṭhairivānalaḥ