Sarga 21

29 shlokas

1. 1

   एवं संचिन्त्य विप्रेन्द्रो जगाम लघुविक्रमः

   आख्यातुं तद्यथावृत्तं यमस्य सदनं प्रति

   evaṃ saṃcintya viprendro jagāma laghuvikramaḥ

   ākhyātuṃ tadyathāvṛttaṃ yamasya sadanaṃ prati

2. 2

   अपश्यत्स यमं तत्र देवमग्निपुरस्कृतम्

   विधानमुपतिष्ठन्तं प्राणिनो यस्य यादृशम्

   apaśyatsa yamaṃ tatra devamagnipuraskṛtam

   vidhānamupatiṣṭhantaṃ prāṇino yasya yādṛśam

3. 3

   स तु दृष्ट्वा यमः प्राप्तं महर्षिं तत्र नारदम्

   अब्रवीत्सुखमासीनमर्घ्यमावेद्य धर्मतः

   sa tu dṛṣṭvā yamaḥ prāptaṃ maharṣiṃ tatra nāradam

   abravītsukhamāsīnamarghyamāvedya dharmataḥ

4. 4

   कच्चित्क्षेमं नु देवर्षे कच्चिद्धर्मो न नश्यति

   किमागमनकृत्यं ते देवगन्धर्वसेवित

   kaccitkṣemaṃ nu devarṣe kacciddharmo na naśyati

   kimāgamanakṛtyaṃ te devagandharvasevita

5. 5

   अब्रवीत्तु तदा वाक्यं नारदो भगवानृषिः

   श्रूयतामभिधास्यामि विधानं च विधीयताम्

   abravīttu tadā vākyaṃ nārado bhagavānṛṣiḥ

   śrūyatāmabhidhāsyāmi vidhānaṃ ca vidhīyatām

6. 6

   एष नाम्ना दशग्रीवः पितृराज निशाचरः

   उपयाति वशं नेतुं विक्रमैस्त्वां सुदुर्जयम्

   eṣa nāmnā daśagrīvaḥ pitṛrāja niśācaraḥ

   upayāti vaśaṃ netuṃ vikramaistvāṃ sudurjayam

7. 7

   एतेन कारणेनाहं त्वरितोऽस्म्यागतः प्रभो

   दण्डप्रहरणस्याद्य तव किं नु करिष्यति

   etena kāraṇenāhaṃ tvarito'smyāgataḥ prabho

   daṇḍapraharaṇasyādya tava kiṃ nu kariṣyati

8. 8

   एतस्मिन्नन्तरे दूरादंशुमन्तमिवोदितम्

   ददृशे दिव्यमायान्तं विमानं तस्य रक्षसः

   etasminnantare dūrādaṃśumantamivoditam

   dadṛśe divyamāyāntaṃ vimānaṃ tasya rakṣasaḥ

9. 9

   तं देशं प्रभया तस्य पुष्पकस्य महाबलः

   कृत्वा वितिमिरं सर्वं समीपं समवर्तत

   taṃ deśaṃ prabhayā tasya puṣpakasya mahābalaḥ

   kṛtvā vitimiraṃ sarvaṃ samīpaṃ samavartata

10. 10

    स त्वपश्यन्महाबाहुर्दशग्रीवस्ततस्ततः

    प्राणिनः सुकृतं कर्म भुञ्जानांश्चैव दुष्कृतम्

    sa tvapaśyanmahābāhurdaśagrīvastatastataḥ

    prāṇinaḥ sukṛtaṃ karma bhuñjānāṃścaiva duṣkṛtam

11. 11

    ततस्तान्वध्यमानांस्तु कर्मभिर्दुष्कृतैः स्वकैः

    रावणो मोचयामास विक्रमेण बलाद्बली

    tatastānvadhyamānāṃstu karmabhirduṣkṛtaiḥ svakaiḥ

    rāvaṇo mocayāmāsa vikrameṇa balādbalī

12. 12

    प्रेतेषु मुच्यमानेषु राक्षसेन बलीयसा

    प्रेतगोपाः सुसंरब्धा राक्षसेन्द्रमभिद्रवन्

    preteṣu mucyamāneṣu rākṣasena balīyasā

    pretagopāḥ susaṃrabdhā rākṣasendramabhidravan

13. 13

    ते प्रासैः परिघैः शूलैर्मुद्गरैः शक्तितोमरैः

    पुष्पकं समवर्षन्त शूराः शतसहस्रशः

    te prāsaiḥ parighaiḥ śūlairmudgaraiḥ śaktitomaraiḥ

    puṣpakaṃ samavarṣanta śūrāḥ śatasahasraśaḥ

14. 14

    तस्यासनानि प्रासादान्वेदिकास्तरणानि च

    पुष्पकस्य बभञ्जुस्ते शीघ्रं मधुकरा इव

    tasyāsanāni prāsādānvedikāstaraṇāni ca

    puṣpakasya babhañjuste śīghraṃ madhukarā iva

15. 15

    देवनिष्ठानभूतं तद्विमानं पुष्पकं मृधे

    भज्यमानं तथैवासीदक्षयं ब्रह्मतेजसा

    devaniṣṭhānabhūtaṃ tadvimānaṃ puṣpakaṃ mṛdhe

    bhajyamānaṃ tathaivāsīdakṣayaṃ brahmatejasā

16. 16

    ततस्ते रावणामात्या यथाकामं यथाबलम्

    अयुध्यन्त महावीर्याः स च राजा दशाननः

    tataste rāvaṇāmātyā yathākāmaṃ yathābalam

    ayudhyanta mahāvīryāḥ sa ca rājā daśānanaḥ

17. 17

    ते तु शोणितदिग्धाङ्गाः सर्वशस्त्रसमाहताः

    अमात्या राक्षसेन्द्रस्य चक्रुरायोधनं महत्

    te tu śoṇitadigdhāṅgāḥ sarvaśastrasamāhatāḥ

    amātyā rākṣasendrasya cakrurāyodhanaṃ mahat

18. 18

    अन्योन्यं च महाभागा जघ्नुः प्रहरणैर्युधि

    यमस्य च महत्सैन्यं राक्षसस्य च मन्त्रिणः

    anyonyaṃ ca mahābhāgā jaghnuḥ praharaṇairyudhi

    yamasya ca mahatsainyaṃ rākṣasasya ca mantriṇaḥ

19. 19

    अमात्यांस्तांस्तु संत्यज्य राक्षसस्य महौजसः

    तमेव समधावन्त शूलवर्षैर्दशाननम्

    amātyāṃstāṃstu saṃtyajya rākṣasasya mahaujasaḥ

    tameva samadhāvanta śūlavarṣairdaśānanam

20. 20

    ततः शोणितदिग्धाङ्गः प्रहारैर्जर्जरीकृतः

    विमाने राक्षसश्रेष्ठः फुल्लाशोक इवाबभौ

    tataḥ śoṇitadigdhāṅgaḥ prahārairjarjarīkṛtaḥ

    vimāne rākṣasaśreṣṭhaḥ phullāśoka ivābabhau

21. 21

    स शूलानि गदाः प्रासाञ्शक्तितोमरसायकान्

    मुसलानि शिलावृक्षान्मुमोचास्त्रबलाद्बली

    sa śūlāni gadāḥ prāsāñśaktitomarasāyakān

    musalāni śilāvṛkṣānmumocāstrabalādbalī

22. 22

    तांस्तु सर्वान्समाक्षिप्य तदस्त्रमपहत्य च

    जघ्नुस्ते राक्षसं घोरमेकं शतसहस्रकः

    tāṃstu sarvānsamākṣipya tadastramapahatya ca

    jaghnuste rākṣasaṃ ghoramekaṃ śatasahasrakaḥ

23. 23

    परिवार्य च तं सर्वे शैलं मेघोत्करा इव

    भिन्दिपालैश्च शूलैश्च निरुच्छ्वासमकारयन्

    parivārya ca taṃ sarve śailaṃ meghotkarā iva

    bhindipālaiśca śūlaiśca nirucchvāsamakārayan

24. 24

    विमुक्तकवचः क्रुद्धः सिक्तः शोणितविस्रवैः

    स पुष्पकं परित्यज्य पृथिव्यामवतिष्ठत

    vimuktakavacaḥ kruddhaḥ siktaḥ śoṇitavisravaiḥ

    sa puṣpakaṃ parityajya pṛthivyāmavatiṣṭhata

25. 25

    ततः स कार्मुकी बाणी पृथिव्यां राक्षसाधिपः

    लब्धसंज्ञो मुहूर्तेन क्रुद्धस्तस्थौ यथान्तकः

    tataḥ sa kārmukī bāṇī pṛthivyāṃ rākṣasādhipaḥ

    labdhasaṃjño muhūrtena kruddhastasthau yathāntakaḥ

26. 26

    ततः पाशुपतं दिव्यमस्त्रं संधाय कार्मुके

    तिष्ठ तिष्ठेति तानुक्त्वा तच्चापं व्यपकर्षत

    tataḥ pāśupataṃ divyamastraṃ saṃdhāya kārmuke

    tiṣṭha tiṣṭheti tānuktvā taccāpaṃ vyapakarṣata

27. 27

    ज्वालामाली स तु शरः क्रव्यादानुगतो रणे

    मुक्तो गुल्मान्द्रुमांश्चैव भस्म कृत्वा प्रधावति

    jvālāmālī sa tu śaraḥ kravyādānugato raṇe

    mukto gulmāndrumāṃścaiva bhasma kṛtvā pradhāvati

28. 28

    ते तस्य तेजसा दग्धाः सैन्या वैवस्वतस्य तु

    रणे तस्मिन्निपतिता दावदग्धा नगा इव

    te tasya tejasā dagdhāḥ sainyā vaivasvatasya tu

    raṇe tasminnipatitā dāvadagdhā nagā iva

29. 29

    ततः स सचिवैः सार्धं राक्षसो भीमविक्रमः

    ननाद सुमहानादं कम्पयन्निव मेदिनीम्

    tataḥ sa sacivaiḥ sārdhaṃ rākṣaso bhīmavikramaḥ

    nanāda sumahānādaṃ kampayanniva medinīm