Sarga 34

44 shlokas

1. 1

   अर्जुनेन विमुक्तस्तु रावणो राक्षसाधिपः

   चचार पृथिवीं सर्वामनिर्विण्णस्तथा कृतः

   arjunena vimuktastu rāvaṇo rākṣasādhipaḥ

   cacāra pṛthivīṃ sarvāmanirviṇṇastathā kṛtaḥ

2. 2

   राक्षसं वा मनुष्यं वा शृणुते यं बलाधिकम्

   रावणस्तं समासाद्य युद्धे ह्वयति दर्पितः

   rākṣasaṃ vā manuṣyaṃ vā śṛṇute yaṃ balādhikam

   rāvaṇastaṃ samāsādya yuddhe hvayati darpitaḥ

3. 3

   ततः कदाचित्किष्किन्धां नगरीं वालिपालिताम्

   गत्वाह्वयति युद्धाय वालिनं हेममालिनम्

   tataḥ kadācitkiṣkindhāṃ nagarīṃ vālipālitām

   gatvāhvayati yuddhāya vālinaṃ hemamālinam

4. 4

   ततस्तं वानरामात्यस्तारस्तारापिता प्रभुः

   उवाच रावणं वाक्यं युद्धप्रेप्सुमुपागतम्

   tatastaṃ vānarāmātyastārastārāpitā prabhuḥ

   uvāca rāvaṇaṃ vākyaṃ yuddhaprepsumupāgatam

5. 5

   राक्षसेन्द्र गतो वाली यस्ते प्रतिबलो भवेत्

   नान्यः प्रमुखतः स्थातुं तव शक्तः प्लवंगमः

   rākṣasendra gato vālī yaste pratibalo bhavet

   nānyaḥ pramukhataḥ sthātuṃ tava śaktaḥ plavaṃgamaḥ

6. 6

   चतुर्भ्योऽपि समुद्रेभ्यः संध्यामन्वास्य रावण

   इमं मुहूर्तमायाति वाली तिष्ठ मुहूर्तकम्

   caturbhyo'pi samudrebhyaḥ saṃdhyāmanvāsya rāvaṇa

   imaṃ muhūrtamāyāti vālī tiṣṭha muhūrtakam

7. 7

   एतानस्थिचयान्पश्य य एते शङ्खपाण्डुराः

   युद्धार्थिनामिमे राजन्वानराधिपतेजसा

   etānasthicayānpaśya ya ete śaṅkhapāṇḍurāḥ

   yuddhārthināmime rājanvānarādhipatejasā

8. 8

   यद्वामृतरसः पीतस्त्वया रावण राक्षस

   तथा वालिनमासाद्य तदन्तं तव जीवितम्

   yadvāmṛtarasaḥ pītastvayā rāvaṇa rākṣasa

   tathā vālinamāsādya tadantaṃ tava jīvitam

9. 9

   अथवा त्वरसे मर्तुं गच्छ दक्षिणसागरम्

   वालिनं द्रक्ष्यसे तत्र भूमिष्ठमिव भास्करम्

   athavā tvarase martuṃ gaccha dakṣiṇasāgaram

   vālinaṃ drakṣyase tatra bhūmiṣṭhamiva bhāskaram

10. 10

    स तु तारं विनिर्भर्त्स्य रावणो राक्षसेश्वरः

    पुष्पकं तत्समारुह्य प्रययौ दक्षिणार्णवम्

    sa tu tāraṃ vinirbhartsya rāvaṇo rākṣaseśvaraḥ

    puṣpakaṃ tatsamāruhya prayayau dakṣiṇārṇavam

11. 11

    तत्र हेमगिरिप्रख्यं तरुणार्कनिभाननम्

    रावणो वालिनं दृष्ट्वा संध्योपासनतत्परम्

    tatra hemagiriprakhyaṃ taruṇārkanibhānanam

    rāvaṇo vālinaṃ dṛṣṭvā saṃdhyopāsanatatparam

12. 12

    पुष्पकादवरुह्याथ रावणोऽञ्जनसंनिभः

    ग्रहीतुं वालिनं तूर्णं निःशब्दपदमाद्रवत्

    puṣpakādavaruhyātha rāvaṇo'ñjanasaṃnibhaḥ

    grahītuṃ vālinaṃ tūrṇaṃ niḥśabdapadamādravat

13. 13

    यदृच्छयोन्मीलयता वालिनापि स रावणः

    पापाभिप्रायवान्दृष्टश्चकार न च संभ्रमम्

    yadṛcchayonmīlayatā vālināpi sa rāvaṇaḥ

    pāpābhiprāyavāndṛṣṭaścakāra na ca saṃbhramam

14. 14

    शशमालक्ष्य सिंहो वा पन्नगं गरुडो यथा

    न चिन्तयति तं वाली रावणं पापनिश्चयम्

    śaśamālakṣya siṃho vā pannagaṃ garuḍo yathā

    na cintayati taṃ vālī rāvaṇaṃ pāpaniścayam

15. 15

    जिघृक्षमाणमद्यैनं रावणं पापबुद्धिनम्

    कक्षावलम्बिनं कृत्वा गमिष्यामि महार्णवान्

    jighṛkṣamāṇamadyainaṃ rāvaṇaṃ pāpabuddhinam

    kakṣāvalambinaṃ kṛtvā gamiṣyāmi mahārṇavān

16. 16

    द्रक्ष्यन्त्यरिं ममाङ्कस्थं स्रंसितोरुकराम्बरम्

    लम्बमानं दशग्रीवं गरुडस्येव पन्नगम्

    drakṣyantyariṃ mamāṅkasthaṃ sraṃsitorukarāmbaram

    lambamānaṃ daśagrīvaṃ garuḍasyeva pannagam

17. 17

    इत्येवं मतिमास्थाय वाली कर्णमुपाश्रितः

    जपन्वै नैगमान्मन्त्रांस्तस्थौ पर्वतराडिव

    ityevaṃ matimāsthāya vālī karṇamupāśritaḥ

    japanvai naigamānmantrāṃstasthau parvatarāḍiva

18. 18

    तावन्योन्यं जिघृक्षन्तौ हरिराक्षसपार्थिवौ

    प्रयत्नवन्तौ तत्कर्म ईहतुर्बलदर्पितौ

    tāvanyonyaṃ jighṛkṣantau harirākṣasapārthivau

    prayatnavantau tatkarma īhaturbaladarpitau

19. 19

    हस्तग्राह्यं तु तं मत्वा पादशब्देन रावणम्

    पराङ्मुखोऽपि जग्राह वाली सर्पमिवाण्डजः

    hastagrāhyaṃ tu taṃ matvā pādaśabdena rāvaṇam

    parāṅmukho'pi jagrāha vālī sarpamivāṇḍajaḥ

20. 20

    ग्रहीतुकामं तं गृह्य रक्षसामीश्वरं हरिः

    खमुत्पपात वेगेन कृत्वा कक्षावलम्बिनम्

    grahītukāmaṃ taṃ gṛhya rakṣasāmīśvaraṃ hariḥ

    khamutpapāta vegena kṛtvā kakṣāvalambinam

21. 21

    स तं पीडयमानस्तु वितुदन्तं नखैर्मुहुः

    जहार रावणं वाली पवनस्तोयदं यथा

    sa taṃ pīḍayamānastu vitudantaṃ nakhairmuhuḥ

    jahāra rāvaṇaṃ vālī pavanastoyadaṃ yathā

22. 22

    अथ ते राक्षसामात्या ह्रियमाणे दशानने

    मुमोक्षयिषवो घोरा रवमाणा ह्यभिद्रवन्

    atha te rākṣasāmātyā hriyamāṇe daśānane

    mumokṣayiṣavo ghorā ravamāṇā hyabhidravan

23. 23

    अन्वीयमानस्तैर्वाली भ्राजतेऽम्बरमध्यगः

    अन्वीयमानो मेघौघैरम्बरस्थ इवांशुमान्

    anvīyamānastairvālī bhrājate'mbaramadhyagaḥ

    anvīyamāno meghaughairambarastha ivāṃśumān

24. 24

    तेऽशक्नुवन्तः सम्प्राप्तं वालिनं राक्षसोत्तमाः

    तस्य बाहूरुवेगेन परिश्रान्तः पतन्ति च

    te'śaknuvantaḥ samprāptaṃ vālinaṃ rākṣasottamāḥ

    tasya bāhūruvegena pariśrāntaḥ patanti ca

25. 25

    वालिमार्गादपाक्रामन्पर्वतेन्द्रा हि गच्छतः

    vālimārgādapākrāmanparvatendrā hi gacchataḥ

26. 26

    अपक्षिगणसंपातो वानरेन्द्रो महाजवः

    क्रमशः सागरान्सर्वान्संध्याकालमवन्दत

    apakṣigaṇasaṃpāto vānarendro mahājavaḥ

    kramaśaḥ sāgarānsarvānsaṃdhyākālamavandata

27. 27

    सभाज्यमानो भूतैस्तु खेचरैः खेचरो हरिः

    पश्चिमं सागरं वाली आजगाम सरावणः

    sabhājyamāno bhūtaistu khecaraiḥ khecaro hariḥ

    paścimaṃ sāgaraṃ vālī ājagāma sarāvaṇaḥ

28. 28

    तत्र संध्यामुपासित्वा स्नात्वा जप्त्वा च वानरः

    उत्तरं सागरं प्रायाद्वहमानो दशाननम्

    tatra saṃdhyāmupāsitvā snātvā japtvā ca vānaraḥ

    uttaraṃ sāgaraṃ prāyādvahamāno daśānanam

29. 29

    उत्तरे सागरे संध्यामुपासित्वा दशाननम्

    वहमानोऽगमद्वाली पूर्वमम्बुमहानिधिम्

    uttare sāgare saṃdhyāmupāsitvā daśānanam

    vahamāno'gamadvālī pūrvamambumahānidhim

30. 30

    तत्रापि संध्यामन्वास्य वासविः स हरीश्वरः

    किष्किन्धाभिमुखो गृह्य रावणं पुनरागमत्

    tatrāpi saṃdhyāmanvāsya vāsaviḥ sa harīśvaraḥ

    kiṣkindhābhimukho gṛhya rāvaṇaṃ punarāgamat