Sarga 41

27 shlokas

1. 1

   स विसृज्य ततो रामः पुष्पकं हेमभूषितम्

   प्रविवेश महाबाहुरशोकवनिकां तदा

   sa visṛjya tato rāmaḥ puṣpakaṃ hemabhūṣitam

   praviveśa mahābāhuraśokavanikāṃ tadā

2. 2

   चन्दनागरुचूतैश्च तुङ्गकालेयकैरपि

   देवदारुवनैश्चापि समन्तादुपशोभिताम्

   candanāgarucūtaiśca tuṅgakāleyakairapi

   devadāruvanaiścāpi samantādupaśobhitām

3. 3

   प्रियङ्गुभिः कदम्बैश्च तथा कुरबकैरपि

   जम्बूभिः पाटलीभिश्च कोविदारैश्च संवृताम्

   priyaṅgubhiḥ kadambaiśca tathā kurabakairapi

   jambūbhiḥ pāṭalībhiśca kovidāraiśca saṃvṛtām

4. 4

   सर्वदा कुसुमै रम्यैः फलवद्भिर्मनोरमैः

   चारुपल्लवपुष्पाढ्यैर्मत्तभ्रमरसंकुलैः

   sarvadā kusumai ramyaiḥ phalavadbhirmanoramaiḥ

   cārupallavapuṣpāḍhyairmattabhramarasaṃkulaiḥ

5. 5

   कोकिलैर्भृङ्गराजैश्च नानावर्णैश्च पक्षिभिः

   शोभितां शतशश्चित्रैश्चूतवृक्षावतंसकैः

   kokilairbhṛṅgarājaiśca nānāvarṇaiśca pakṣibhiḥ

   śobhitāṃ śataśaścitraiścūtavṛkṣāvataṃsakaiḥ

6. 6

   शातकुम्भनिभाः केचित्केचिदग्निशिखोपमाः

   नीलाञ्जननिभाश्चान्ये भान्ति तत्र स्म पादपाः

   śātakumbhanibhāḥ kecitkecidagniśikhopamāḥ

   nīlāñjananibhāścānye bhānti tatra sma pādapāḥ

7. 7

   दीर्घिका विविधाकाराः पूर्णाः परमवारिणा

   महार्हमणिसोपानस्फटिकान्तरकुट्टिमाः

   dīrghikā vividhākārāḥ pūrṇāḥ paramavāriṇā

   mahārhamaṇisopānasphaṭikāntarakuṭṭimāḥ

8. 8

   फुल्लपद्मोत्पलवनाश्चक्रवाकोपशोभिताः

   प्राकारैर्विविधाकारैः शोभिताश्च शिलातलैः

   phullapadmotpalavanāścakravākopaśobhitāḥ

   prākārairvividhākāraiḥ śobhitāśca śilātalaiḥ

9. 9

   तत्र तत्र वनोद्देशे वैदूर्यमणिसंनिभैः

   शाद्वलैः परमोपेताः पुष्पितद्रुमसंयुताः

   tatra tatra vanoddeśe vaidūryamaṇisaṃnibhaiḥ

   śādvalaiḥ paramopetāḥ puṣpitadrumasaṃyutāḥ

10. 10

    नन्दनं हि यथेन्द्रस्य ब्राह्मं चैत्ररथं यथा

    तथारूपं हि रामस्य काननं तन्निवेशितम्

    nandanaṃ hi yathendrasya brāhmaṃ caitrarathaṃ yathā

    tathārūpaṃ hi rāmasya kānanaṃ tanniveśitam

11. 11

    बह्वासनगृहोपेतां लतागृहसमावृताम्

    अशोकवनिकां स्फीतां प्रविश्य रघुनन्दनः

    bahvāsanagṛhopetāṃ latāgṛhasamāvṛtām

    aśokavanikāṃ sphītāṃ praviśya raghunandanaḥ

12. 12

    आसने तु शुभाकारे पुष्पस्तबकभूषिते

    कुथास्तरणसंवीते रामः संनिषसाद ह

    āsane tu śubhākāre puṣpastabakabhūṣite

    kuthāstaraṇasaṃvīte rāmaḥ saṃniṣasāda ha

13. 13

    सीतां संगृह्य बाहुभ्यां मधुमैरेयमुत्तमम्

    पाययामास काकुत्स्थः शचीमिन्द्रो यथामृतम्

    sītāṃ saṃgṛhya bāhubhyāṃ madhumaireyamuttamam

    pāyayāmāsa kākutsthaḥ śacīmindro yathāmṛtam

14. 14

    मांसानि च विचित्राणि फलानि विविधानि च

    रामस्याभ्यवहारार्थं किंकरास्तूर्णमाहरन्

    māṃsāni ca vicitrāṇi phalāni vividhāni ca

    rāmasyābhyavahārārthaṃ kiṃkarāstūrṇamāharan

15. 15

    उपनृत्यन्ति राजानं नृत्यगीतविशारदाः

    बालाश्च रूपवत्यश्च स्त्रियः पानवशं गताः

    upanṛtyanti rājānaṃ nṛtyagītaviśāradāḥ

    bālāśca rūpavatyaśca striyaḥ pānavaśaṃ gatāḥ

16. 16

    एवं रामो मुदा युक्तः सीतां सुरुचिराननाम्

    रमयामास वैदेहीमहन्यहनि देववत्

    evaṃ rāmo mudā yuktaḥ sītāṃ surucirānanām

    ramayāmāsa vaidehīmahanyahani devavat

17. 17

    तथा तु रममाणस्य तस्यैवं शिशिरः शुभः

    अत्यक्रामन्नरेन्द्रस्य राघवस्य महात्मनः

    tathā tu ramamāṇasya tasyaivaṃ śiśiraḥ śubhaḥ

    atyakrāmannarendrasya rāghavasya mahātmanaḥ

18. 18

    पूर्वाह्णे पौरकृत्यानि कृत्वा धर्मेण धर्मवित्

    शेषं दिवसभागार्धमन्तःपुरगतोऽभवत्

    pūrvāhṇe paurakṛtyāni kṛtvā dharmeṇa dharmavit

    śeṣaṃ divasabhāgārdhamantaḥpuragato'bhavat

19. 19

    सीता च देवकार्याणि कृत्वा पौर्वाह्णिकानि तु

    श्वश्रूणामविशेषेण सर्वासां प्राञ्जलिः स्थिता

    sītā ca devakāryāṇi kṛtvā paurvāhṇikāni tu

    śvaśrūṇāmaviśeṣeṇa sarvāsāṃ prāñjaliḥ sthitā

20. 20

    ततो राममुपागच्छद्विचित्रबहुभूषणा

    त्रिविष्टपे सहस्राक्षमुपविष्टं यथा शची

    tato rāmamupāgacchadvicitrabahubhūṣaṇā

    triviṣṭape sahasrākṣamupaviṣṭaṃ yathā śacī

21. 21

    दृष्ट्वा तु राघवः पत्नीं कल्याणेन समन्विताम्

    प्रहर्षमतुलं लेभे साधु साध्विति चाब्रवीत्

    dṛṣṭvā tu rāghavaḥ patnīṃ kalyāṇena samanvitām

    praharṣamatulaṃ lebhe sādhu sādhviti cābravīt

22. 22

    अपत्यलाभो वैदेहि ममायं समुपस्थितः

    किमिच्छसि हि तद्ब्रूहि कः कामः क्रियतां तव

    apatyalābho vaidehi mamāyaṃ samupasthitaḥ

    kimicchasi hi tadbrūhi kaḥ kāmaḥ kriyatāṃ tava

23. 23

    प्रहसन्ती तु वैदेही रामं वाक्यमथाब्रवीत्

    तपोवनानि पुण्यानि द्रष्टुमिच्छामि राघव

    prahasantī tu vaidehī rāmaṃ vākyamathābravīt

    tapovanāni puṇyāni draṣṭumicchāmi rāghava

24. 24

    गङ्गातीरे निविष्टानि ऋषीणां पुण्यकर्मणाम्

    फलमूलाशिनां वीर पादमूलेषु वर्तितुम्

    gaṅgātīre niviṣṭāni ṛṣīṇāṃ puṇyakarmaṇām

    phalamūlāśināṃ vīra pādamūleṣu vartitum

25. 25

    एष मे परमः कामो यन्मूलफलभोजिषु

    अप्येकरात्रं काकुत्स्थ वसेयं पुण्यशालिषु

    eṣa me paramaḥ kāmo yanmūlaphalabhojiṣu

    apyekarātraṃ kākutstha vaseyaṃ puṇyaśāliṣu

26. 26

    तथेति च प्रतिज्ञातं रामेणाक्लिष्टकर्मणा

    विस्रब्धा भव वैदेहि श्वो गमिष्यस्यसंशयम्

    tatheti ca pratijñātaṃ rāmeṇākliṣṭakarmaṇā

    visrabdhā bhava vaidehi śvo gamiṣyasyasaṃśayam

27. 27

    एवमुक्त्वा तु काकुत्स्थो मैथिलीं जनकात्मजाम्

    मध्यकक्षान्तरं रामो निर्जगाम सुहृद्वृतः

    evamuktvā tu kākutstho maithilīṃ janakātmajām

    madhyakakṣāntaraṃ rāmo nirjagāma suhṛdvṛtaḥ