21 shlokas
- 1
ऋषय ऊचुः
संभवः सूचितो देव्यास्त्वया सूत महामते
सविस्तरं वदस्वाद्य सतीत्वे च यथातथम्
ṛṣaya ūcuḥ
saṃbhavaḥ sūcito devyāstvayā sūta mahāmate
savistaraṃ vadasvādya satītve ca yathātatham
- 2
मेनाजत्वं महादेव्या दक्षयज्ञविमर्दनम्
विष्णुना च कथं दत्ता देवदेवाय शंभवे
menājatvaṃ mahādevyā dakṣayajñavimardanam
viṣṇunā ca kathaṃ dattā devadevāya śaṃbhave
- 3
कल्याणं वा कथं तस्य वक्तुमर्हसि सांप्रतम्
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा सूतः पौराणिकोत्तमः
kalyāṇaṃ vā kathaṃ tasya vaktumarhasi sāṃpratam
teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā sūtaḥ paurāṇikottamaḥ
- 4
संभवं च महादेव्याः प्राह तेषां महात्मनाम्
सूत उवाच
ब्रह्मणा कथितं पूर्वं दण्डिने तत्सुविस्तरम्
saṃbhavaṃ ca mahādevyāḥ prāha teṣāṃ mahātmanām
sūta uvāca
brahmaṇā kathitaṃ pūrvaṃ daṇḍine tatsuvistaram
- 5
युष्माभिर्वै कुमाराय तेन व्यासाय धीमते
तस्मादहमुपश्रुत्य प्रवदामि सुविस्तरम्
yuṣmābhirvai kumārāya tena vyāsāya dhīmate
tasmādahamupaśrutya pravadāmi suvistaram
- 6
वचनाद्वो महाभागाः प्रणम्योमां तथा भवम्
सा भगाख्या जगद्धात्री लिङ्गमूर्तेस्त्रिवेदिका
vacanādvo mahābhāgāḥ praṇamyomāṃ tathā bhavam
sā bhagākhyā jagaddhātrī liṅgamūrtestrivedikā
- 7
लिङ्गस्तु भगवान्द्वाभ्यां जगत्सृष्टिर्द्विजोत्तमाः
लिङ्गमूर्तिः शिवो ज्योतिस्तमसश्चोपरि स्थितः
liṅgastu bhagavāndvābhyāṃ jagatsṛṣṭirdvijottamāḥ
liṅgamūrtiḥ śivo jyotistamasaścopari sthitaḥ
- 8
लिङ्गवेदिसमायोगादर्धनारीश्वरोभवत्
ब्रह्माणं विदधे देवमग्रे पुत्रं चतुर्मुखम्
liṅgavedisamāyogādardhanārīśvarobhavat
brahmāṇaṃ vidadhe devamagre putraṃ caturmukham
- 9
प्राहिणोति स्म तस्यैव ज्ञानं ज्ञानमयो हरः
विश्वाधिको ऽसौ भगवानर्धनारीश्वरो विभुः
prāhiṇoti sma tasyaiva jñānaṃ jñānamayo haraḥ
viśvādhiko 'sau bhagavānardhanārīśvaro vibhuḥ
- 10
हिरण्यगर्भं तं देवो जायमानमपश्यत
सोऽपि रुद्रं महादेवं ब्रह्मापश्यत शङ्करम्
hiraṇyagarbhaṃ taṃ devo jāyamānamapaśyata
so'pi rudraṃ mahādevaṃ brahmāpaśyata śaṅkaram
- 11
तं दृष्ट्वा संस्थितं देवमर्धनारीश्वरं प्रभुम्
तुष्टाव वाग्भिर् इष्टाभिर्वरदं वारिजोद्भवः
taṃ dṛṣṭvā saṃsthitaṃ devamardhanārīśvaraṃ prabhum
tuṣṭāva vāgbhir iṣṭābhirvaradaṃ vārijodbhavaḥ
- 12
विभजस्वेति विश्वेशं विश्वात्मानमजो विभुः
ससर्ज देवीं वामाङ्गात्पत्नीं चैवात्मनः समाम्
vibhajasveti viśveśaṃ viśvātmānamajo vibhuḥ
sasarja devīṃ vāmāṅgātpatnīṃ caivātmanaḥ samām
- 13
श्रद्धा ह्यस्य शुभा पत्नी ततः पुंसः पुरातनी
सैवाज्ञया विभोर्देवी दक्षपुत्री बभूव ह
śraddhā hyasya śubhā patnī tataḥ puṃsaḥ purātanī
saivājñayā vibhordevī dakṣaputrī babhūva ha
- 14
सतीसंज्ञा तदा सा वै रुद्रमेवाश्रिता पतिम्
दक्षं विनिन्द्य कालेन देवी मैना ह्यभूत्पुनः
satīsaṃjñā tadā sā vai rudramevāśritā patim
dakṣaṃ vinindya kālena devī mainā hyabhūtpunaḥ
- 15
नारदस्यैव दक्षोऽपि शापादेवं विनिन्द्य च
अवज्ञादुर्मदो दक्षो देवदेवमुमापतिम्
nāradasyaiva dakṣo'pi śāpādevaṃ vinindya ca
avajñādurmado dakṣo devadevamumāpatim
- 16
अनादृत्य कृतिं ज्ञात्वा सती दक्षेण तत्क्षणात्
भस्मीकृत्वात्मनो देहं योगमार्गेण सा पुनः
anādṛtya kṛtiṃ jñātvā satī dakṣeṇa tatkṣaṇāt
bhasmīkṛtvātmano dehaṃ yogamārgeṇa sā punaḥ
- 17
बभूव पार्वती देवी तपसा च गिरेः प्रभोः
ज्ञात्वैतद्भगवान्भर्गो ददाह रुषितः प्रभुः
babhūva pārvatī devī tapasā ca gireḥ prabhoḥ
jñātvaitadbhagavānbhargo dadāha ruṣitaḥ prabhuḥ
- 18
दक्षस्य विपुलं यज्ञं च्यावनेर्वचनादपि
च्यवनस्य सुतो धीमान्दधीच इति विश्रुतः
dakṣasya vipulaṃ yajñaṃ cyāvanervacanādapi
cyavanasya suto dhīmāndadhīca iti viśrutaḥ
- 19
विजित्य विष्णुं समरे प्रसादात्त्र्यंबकस्य च
विष्णुना लोकपालांश्च शशाप च मुनीश्वरः
vijitya viṣṇuṃ samare prasādāttryaṃbakasya ca
viṣṇunā lokapālāṃśca śaśāpa ca munīśvaraḥ
- 20
रुद्रस्य क्रोधजेनैव वह्निना हविषा सुराः
विनाशो वै क्षणादेव मायया शङ्करस्य वै
rudrasya krodhajenaiva vahninā haviṣā surāḥ
vināśo vai kṣaṇādeva māyayā śaṅkarasya vai
- 21
इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे देवीसंभवो नाम नवनवतितमो ऽध्यायः
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge devīsaṃbhavo nāma navanavatitamo 'dhyāyaḥ

