176 shlokas
- 1
ऋषय ऊचुः
आदित्यवंशं सोमस्य वंशं वंशविदां वर
वक्तुमर्हसि चास्माकं संक्षेपाद्रोमहर्षण
ṛṣaya ūcuḥ
ādityavaṃśaṃ somasya vaṃśaṃ vaṃśavidāṃ vara
vaktumarhasi cāsmākaṃ saṃkṣepādromaharṣaṇa
- 2
सूत उवाच
अदितिः सुषुवे पुत्रमादित्यं कश्यपाद्द्विजाः
तस्यादित्यस्य चैवासीद्भार्या त्रयम् अथापरम्
sūta uvāca
aditiḥ suṣuve putramādityaṃ kaśyapāddvijāḥ
tasyādityasya caivāsīdbhāryā trayam athāparam
- 3
संज्ञा राज्ञी प्रभा छाया पुत्रांस्तासां वदामि वः
संज्ञा त्वाष्ट्री च सुषुवे सूर्यान्मनुमनुत्तमम्
saṃjñā rājñī prabhā chāyā putrāṃstāsāṃ vadāmi vaḥ
saṃjñā tvāṣṭrī ca suṣuve sūryānmanumanuttamam
- 4
यमं च यमुनां चैव राज्ञी रेवतमेव च
प्रभा प्रभातम् आदित्याच्छायां संज्ञाप्यकल्पयत्
yamaṃ ca yamunāṃ caiva rājñī revatameva ca
prabhā prabhātam ādityācchāyāṃ saṃjñāpyakalpayat
- 5
छाया च तस्मात्सुषुवे सावर्णिं भास्कराद्द्विजाः
ततः शनिं च तपतीं विष्टिं चैव यथाक्रमम्
chāyā ca tasmātsuṣuve sāvarṇiṃ bhāskarāddvijāḥ
tataḥ śaniṃ ca tapatīṃ viṣṭiṃ caiva yathākramam
- 6
छाया स्वपुत्राभ्यधिकं स्नेहं चक्रे मनौ तदा
पूर्वो मनुर्न चक्षाम यमस्तु क्रोधमूर्छितः
chāyā svaputrābhyadhikaṃ snehaṃ cakre manau tadā
pūrvo manurna cakṣāma yamastu krodhamūrchitaḥ
- 7
संताडयामास रुषा पादमुद्यम्य दक्षिणम्
यमेन ताडिता सा तु छाया वै दुःखिताभवत्
saṃtāḍayāmāsa ruṣā pādamudyamya dakṣiṇam
yamena tāḍitā sā tu chāyā vai duḥkhitābhavat
- 8
छायाशापात्पदं चैकं यमस्य क्लिन्नमुत्तमम्
पूयशोणितसम्पूर्णं कृमीणां निचयान्वितम्
chāyāśāpātpadaṃ caikaṃ yamasya klinnamuttamam
pūyaśoṇitasampūrṇaṃ kṛmīṇāṃ nicayānvitam
- 9
सोऽपि गोकर्णमाश्रित्य फलकेनानिलाशनः
आराधयन्महादेवं यावद्वर्षायुतायुतम्
so'pi gokarṇamāśritya phalakenānilāśanaḥ
ārādhayanmahādevaṃ yāvadvarṣāyutāyutam
- 10
भवप्रसादाद् आगत्य लोकपालत्वमुत्तमम्
पितॄणामाधिपत्यं तु शापमोक्षं तथैव च
bhavaprasādād āgatya lokapālatvamuttamam
pitṝṇāmādhipatyaṃ tu śāpamokṣaṃ tathaiva ca
- 11
लब्धवान्देवदेवस्य प्रभावाच्छूलपाणिनः
असहन्ती पुरा भानोस्तेजोमयम् अनिन्दिता
labdhavāndevadevasya prabhāvācchūlapāṇinaḥ
asahantī purā bhānostejomayam aninditā
- 12
रूपं त्वाष्ट्री स्वदेहात्तु छायाख्यां सा त्वकल्पयत्
वडवारूपमास्थाय तपस्तेपे तु सुव्रता
rūpaṃ tvāṣṭrī svadehāttu chāyākhyāṃ sā tvakalpayat
vaḍavārūpamāsthāya tapastepe tu suvratā
- 13
कालात्प्रयत्नतो ज्ञात्वा छायां छायापतिः प्रभुः
वडवामगमत्संज्ञामश्वरूपेण भास्करः
kālātprayatnato jñātvā chāyāṃ chāyāpatiḥ prabhuḥ
vaḍavāmagamatsaṃjñāmaśvarūpeṇa bhāskaraḥ
- 14
वडवा च तदा त्वाष्ट्री संज्ञा तस्माद्दिवाकरात्
सुषुवे चाश्विनौ देवौ देवानां तु भिषग्वरौ
vaḍavā ca tadā tvāṣṭrī saṃjñā tasmāddivākarāt
suṣuve cāśvinau devau devānāṃ tu bhiṣagvarau
- 15
लिखितो भास्करः पश्चात्संज्ञापित्रा महात्मना
विष्णोश्चक्रं तु यद्घोरं मण्डलाद्भास्करस्य तु
likhito bhāskaraḥ paścātsaṃjñāpitrā mahātmanā
viṣṇoścakraṃ tu yadghoraṃ maṇḍalādbhāskarasya tu
- 16
निर्ममे भगवांस्त्वष्टा प्रधानं दिव्यमायुधम्
रुद्रप्रसादाच्च शुभं सुदर्शनमिति स्मृतम्
nirmame bhagavāṃstvaṣṭā pradhānaṃ divyamāyudham
rudraprasādācca śubhaṃ sudarśanamiti smṛtam
- 17
लब्धवान्भगवांश्चक्रं कृष्णः कालाग्निसन्निभम्
मनोस्तु प्रथमस्यासन्नव पुत्रास्तु तत्समाः
labdhavānbhagavāṃścakraṃ kṛṣṇaḥ kālāgnisannibham
manostu prathamasyāsannava putrāstu tatsamāḥ
- 18
इक्ष्वाकुर्नभगश्चैव धृष्णुः शर्यातिरेव च
नरिष्यन्तश्च वै धीमान्नाभागोऽरिष्ट एव च
ikṣvākurnabhagaścaiva dhṛṣṇuḥ śaryātireva ca
nariṣyantaśca vai dhīmānnābhāgo'riṣṭa eva ca
- 19
करूषश्च पृषध्रश्च नवैते मानवाः स्मृताः
इला ज्येष्ठा वरिष्ठा च पुंस्त्वं प्राप च या पुरा
karūṣaśca pṛṣadhraśca navaite mānavāḥ smṛtāḥ
ilā jyeṣṭhā variṣṭhā ca puṃstvaṃ prāpa ca yā purā
- 20
सुद्युम्न इति विख्याता पुंस्त्वं प्राप्ता त्विला पुरा
मित्रावरुणयोस्त्वत्र प्रसादान्मुनिपुङ्गवाः
sudyumna iti vikhyātā puṃstvaṃ prāptā tvilā purā
mitrāvaruṇayostvatra prasādānmunipuṅgavāḥ
- 21
पुनः शरवणं प्राप्य स्त्रीत्वं प्राप्तो भवाज्ञया
सुद्युम्नो मानवः श्रीमान्सोमवंशप्रवृद्धये
punaḥ śaravaṇaṃ prāpya strītvaṃ prāpto bhavājñayā
sudyumno mānavaḥ śrīmānsomavaṃśapravṛddhaye
- 22
इक्ष्वाकोरश्वमेधेन इला किंपुरुषो ऽभवत्
इला किंपुरुषत्वे च सुद्युम्न इति चोच्यते
ikṣvākoraśvamedhena ilā kiṃpuruṣo 'bhavat
ilā kiṃpuruṣatve ca sudyumna iti cocyate
- 23
मासमेकं पुमान्वीरः स्त्रीत्वं मासमभूत्पुनः
इला बुधस्य भवनं सोमपुत्रस्य चाश्रिता
māsamekaṃ pumānvīraḥ strītvaṃ māsamabhūtpunaḥ
ilā budhasya bhavanaṃ somaputrasya cāśritā
- 24
बुधेनान्तरमासाद्य मैथुनाय प्रवर्तिता
सोमपुत्राद्बुधाच्चापि ऐलो जज्ञे पुरूरवाः
budhenāntaramāsādya maithunāya pravartitā
somaputrādbudhāccāpi ailo jajñe purūravāḥ
- 25
सोमवंशाग्रजो धीमान्भवभक्तः प्रतापवान्
इक्ष्वाकोर्वंशविस्तारं पश्चाद्वक्ष्ये तपोधनाः
somavaṃśāgrajo dhīmānbhavabhaktaḥ pratāpavān
ikṣvākorvaṃśavistāraṃ paścādvakṣye tapodhanāḥ
- 26
पुत्रत्रयमभूत्तस्य सुद्युम्नस्य द्विजोत्तमाः
उत्कलश्च गयश्चैव विनताश्वस्तथैव च
putratrayamabhūttasya sudyumnasya dvijottamāḥ
utkalaśca gayaścaiva vinatāśvastathaiva ca
- 27
उत्कलस्योत्कलं राष्ट्रं विनताश्वस्य पश्चिमम्
गया गयस्य चाख्याता पुरी परमशोभना
utkalasyotkalaṃ rāṣṭraṃ vinatāśvasya paścimam
gayā gayasya cākhyātā purī paramaśobhanā
- 28
सुराणां संस्थितिर्यस्यां पितॄणां च सदा स्थितिः
इक्ष्वाकुज्येष्ठदायादो मध्यदेशम् अवाप्तवान्
surāṇāṃ saṃsthitiryasyāṃ pitṝṇāṃ ca sadā sthitiḥ
ikṣvākujyeṣṭhadāyādo madhyadeśam avāptavān
- 29
कन्याभावाच्च सुद्युम्नो नैव भागमवाप्तवान्
वसिष्ठवचनात्त्वासीत्प्रतिष्ठाने महाद्युतिः
kanyābhāvācca sudyumno naiva bhāgamavāptavān
vasiṣṭhavacanāttvāsītpratiṣṭhāne mahādyutiḥ
- 30
प्रतिष्ठा धर्मराजस्य सुद्युम्नस्य महात्मनः
तत्पुरूरवसे प्रादाद्राज्यं प्राप्य महायशाः
pratiṣṭhā dharmarājasya sudyumnasya mahātmanaḥ
tatpurūravase prādādrājyaṃ prāpya mahāyaśāḥ

