52 shlokas
- 1
ऋषय ऊचुः
विजित्य विष्णुना सार्धं भगवान्परमेश्वरः
सर्वान्दधीचवचनात्कथं भेजे महेश्वरः
ṛṣaya ūcuḥ
vijitya viṣṇunā sārdhaṃ bhagavānparameśvaraḥ
sarvāndadhīcavacanātkathaṃ bheje maheśvaraḥ
- 2
सूत उवाच
दक्षयज्ञे सुविपुले देवान्विष्णुपुरोगमान्
ददाह भगवान्रुद्रः सर्वान्मुनिगणान् अपि
sūta uvāca
dakṣayajñe suvipule devānviṣṇupurogamān
dadāha bhagavānrudraḥ sarvānmunigaṇān api
- 3
भद्रो नाम गणस्तेन प्रेषितः परमेष्ठिना
विप्रयोगेन देव्या वै दुःसहेनैव सुव्रताः
bhadro nāma gaṇastena preṣitaḥ parameṣṭhinā
viprayogena devyā vai duḥsahenaiva suvratāḥ
- 4
सोऽसृजद्वीरभद्रश्च गणेशान्रोमजाञ्छुभान्
गणेश्वरैः समारुह्य रथं भद्रः प्रतापवान्
so'sṛjadvīrabhadraśca gaṇeśānromajāñchubhān
gaṇeśvaraiḥ samāruhya rathaṃ bhadraḥ pratāpavān
- 5
गन्तुं चक्रे मतिं यस्य सारथिर्भगवानजः
गणेश्वराश्च ते सर्वे विविधायुधपाणयः
gantuṃ cakre matiṃ yasya sārathirbhagavānajaḥ
gaṇeśvarāśca te sarve vividhāyudhapāṇayaḥ
- 6
विमानैर्विश्वतो भद्रैस्तमन्वयुरथो सुराः
हिमवच्छिखरे रम्ये हेमशृङ्गे सुशोभने
vimānairviśvato bhadraistamanvayuratho surāḥ
himavacchikhare ramye hemaśṛṅge suśobhane
- 7
यज्ञवाटस्तथा तस्य गङ्गाद्वारसमीपतः
तद्देशे चैव विख्यातं शुभं कनखलं द्विजाः
yajñavāṭastathā tasya gaṅgādvārasamīpataḥ
taddeśe caiva vikhyātaṃ śubhaṃ kanakhalaṃ dvijāḥ
- 8
दग्धुं वै प्रेषितश्चासौ भगवान्परमेष्ठिना
तदोत्पातो बभूवाथ लोकानां भयशंसनः
dagdhuṃ vai preṣitaścāsau bhagavānparameṣṭhinā
tadotpāto babhūvātha lokānāṃ bhayaśaṃsanaḥ
- 9
पर्वताश्च व्यशीर्यन्त प्रचकम्पे वसुंधरा
मरुतश्चाप्य् अघूर्णन्त चुक्षुभे मकरालयः
parvatāśca vyaśīryanta pracakampe vasuṃdharā
marutaścāpy aghūrṇanta cukṣubhe makarālayaḥ
- 10
अग्नयो नैव दीप्यन्ति न च दीप्यति भास्करः
ग्रहाश्च न प्रकाश्यन्ते न देवा न च दानवाः
agnayo naiva dīpyanti na ca dīpyati bhāskaraḥ
grahāśca na prakāśyante na devā na ca dānavāḥ
- 11
ततः क्षणात्प्रविश्यैव यज्ञवाटं महात्मनः
रोमजैः सहितो भद्रः कालाग्निरिवचापरः
tataḥ kṣaṇātpraviśyaiva yajñavāṭaṃ mahātmanaḥ
romajaiḥ sahito bhadraḥ kālāgnirivacāparaḥ
- 12
उवाच भद्रो भगवान्दक्षं चामिततेजसम्
संपर्कादेव दक्षाद्य मुनीन्देवान्पिनाकिना
uvāca bhadro bhagavāndakṣaṃ cāmitatejasam
saṃparkādeva dakṣādya munīndevānpinākinā
- 13
दग्धुं संप्रेषितश्चाहं भवन्तं समुनीश्वरैः
इत्युक्त्वा यज्ञशालां तां ददाह गणपुङ्गवः
dagdhuṃ saṃpreṣitaścāhaṃ bhavantaṃ samunīśvaraiḥ
ityuktvā yajñaśālāṃ tāṃ dadāha gaṇapuṅgavaḥ
- 14
गणेश्वराश्च संक्रुद्धा यूपानुत्पाट्य चिक्षिपुः
प्रस्तोत्रा सह होत्रा च दग्धं चैव गणेश्वरैः
gaṇeśvarāśca saṃkruddhā yūpānutpāṭya cikṣipuḥ
prastotrā saha hotrā ca dagdhaṃ caiva gaṇeśvaraiḥ
- 15
गृहीत्वा गणपाः सर्वान्गङ्गास्रोतसि चिक्षिपुः
वीरभद्रो महातेजाः शक्रस्योद्यच्छतः करम्
gṛhītvā gaṇapāḥ sarvāngaṅgāsrotasi cikṣipuḥ
vīrabhadro mahātejāḥ śakrasyodyacchataḥ karam
- 16
व्यष्टम्भयद् अदीनात्मा तथान्येषां दिवौकसाम्
भगस्य नेत्रे चोत्पाट्य करजाग्रेण लीलया
vyaṣṭambhayad adīnātmā tathānyeṣāṃ divaukasām
bhagasya netre cotpāṭya karajāgreṇa līlayā
- 17
निहत्य मुष्टिना दन्तान्पूष्णश्चैवं न्यपातयत्
तथा चन्द्रमसं देवं पादाङ्गुष्ठेन लीलया
nihatya muṣṭinā dantānpūṣṇaścaivaṃ nyapātayat
tathā candramasaṃ devaṃ pādāṅguṣṭhena līlayā
- 18
घर्षयामास भगवान्वीरभद्रः प्रतापवान्
चिछेद च शिरस्तस्य शक्रस्य भगवान्प्रभोः
gharṣayāmāsa bhagavānvīrabhadraḥ pratāpavān
cicheda ca śirastasya śakrasya bhagavānprabhoḥ
- 19
वह्नेर्हस्तद्वयं छित्त्वा जिह्वामुत्पाट्य लीलया
जघान मूर्ध्नि पादेन वीरभद्रो महाबलः
vahnerhastadvayaṃ chittvā jihvāmutpāṭya līlayā
jaghāna mūrdhni pādena vīrabhadro mahābalaḥ
- 20
यमस्य दण्डं भगवान्प्रचिछेद स्वयं प्रभुः
जघान देवमीशानं त्रिशूलेन महाबलम्
yamasya daṇḍaṃ bhagavānpracicheda svayaṃ prabhuḥ
jaghāna devamīśānaṃ triśūlena mahābalam
- 21
त्रयस्त्रिंशत्सुरानेवं विनिहत्याप्रयत्नतः
त्रयश्च त्रिशतं तेषां त्रिसाहस्रं च लीलया
trayastriṃśatsurānevaṃ vinihatyāprayatnataḥ
trayaśca triśataṃ teṣāṃ trisāhasraṃ ca līlayā
- 22
त्रयं चैव सुरेन्द्राणां जघान च मुनीश्वरान्
अन्यांश्च देवान्देवोऽसौ सर्वान्युद्धाय संस्थितान्
trayaṃ caiva surendrāṇāṃ jaghāna ca munīśvarān
anyāṃśca devāndevo'sau sarvānyuddhāya saṃsthitān
- 23
जघान भगवान्रुद्रः खड्गमुष्ट्यादिसायकैः
अथ विष्णुर्महातेजाश्चक्रम् उद्यम्य मूर्छितः
jaghāna bhagavānrudraḥ khaḍgamuṣṭyādisāyakaiḥ
atha viṣṇurmahātejāścakram udyamya mūrchitaḥ
- 24
युयोध भगवांस्तेन रुद्रेण सह माधवः
तयोः समभवद्युद्धं सुघोरं रोमहर्षणम्
yuyodha bhagavāṃstena rudreṇa saha mādhavaḥ
tayoḥ samabhavadyuddhaṃ sughoraṃ romaharṣaṇam
- 25
विष्णोर्योगबलात्तस्य दिव्यदेहाः सुदारुणाः
viṣṇoryogabalāttasya divyadehāḥ sudāruṇāḥ
- 26
शङ्खचक्रगदाहस्ता असंख्याताश्च जज्ञिरे
तान्सर्वानपि देवोऽसौ नारायणसमप्रभान्
śaṅkhacakragadāhastā asaṃkhyātāśca jajñire
tānsarvānapi devo'sau nārāyaṇasamaprabhān
- 27
निहत्य गदया विष्णुं ताडयामास मूर्धनि
ततश्चोरसि तं देवं लीलयैव रणाजिरे
nihatya gadayā viṣṇuṃ tāḍayāmāsa mūrdhani
tataścorasi taṃ devaṃ līlayaiva raṇājire
- 28
पपात च तदा भूमौ विसंज्ञः पुरुषोत्तमः
पुनरुत्थाय तं हन्तुं चक्रमुद्यम्य स प्रभुः
papāta ca tadā bhūmau visaṃjñaḥ puruṣottamaḥ
punarutthāya taṃ hantuṃ cakramudyamya sa prabhuḥ
- 29
क्रोधरक्तेक्षणः श्रीमान् अतिष्ठत्पुरुषर्षभः
तस्य चक्रं च यद्रौद्रं कालादित्यसमप्रभम्
krodharaktekṣaṇaḥ śrīmān atiṣṭhatpuruṣarṣabhaḥ
tasya cakraṃ ca yadraudraṃ kālādityasamaprabham
- 30
व्यष्टम्भयद् अदीनात्मा करस्थं न चचाल सः
अतिष्ठत्स्तम्भितस्तेन शृङ्गवानिव निश्चलः
vyaṣṭambhayad adīnātmā karasthaṃ na cacāla saḥ
atiṣṭhatstambhitastena śṛṅgavāniva niścalaḥ

