29 shlokas
- 1
ऋषय ऊचुः
नृत्यारम्भः कथं शंभोः किमर्थं वा यथातथम्
वक्तुमर्हसि चास्माकं श्रुतः स्कन्दाग्रजोद्भवः
ṛṣaya ūcuḥ
nṛtyārambhaḥ kathaṃ śaṃbhoḥ kimarthaṃ vā yathātatham
vaktumarhasi cāsmākaṃ śrutaḥ skandāgrajodbhavaḥ
- 2
सूत उवाच
दारुको ऽसुरसम्भूतस्तपसा लब्धविक्रमः
सूदयामास कालाग्निरिव देवान्द्विजोत्तमान्
sūta uvāca
dāruko 'surasambhūtastapasā labdhavikramaḥ
sūdayāmāsa kālāgniriva devāndvijottamān
- 3
दारुकेण तदा देवास्ताडिताः पीडिता भृशम्
ब्रह्माणं च तथेशानं कुमारं विष्णुमेव च
dārukeṇa tadā devāstāḍitāḥ pīḍitā bhṛśam
brahmāṇaṃ ca tatheśānaṃ kumāraṃ viṣṇumeva ca
- 4
यममिन्द्रमनुप्राप्य स्त्रीवध्य इति चासुरः
स्त्रीरूपधारिभिः स्तुत्यैर्ब्रह्माद्यैर्युधि संस्थितैः
yamamindramanuprāpya strīvadhya iti cāsuraḥ
strīrūpadhāribhiḥ stutyairbrahmādyairyudhi saṃsthitaiḥ
- 5
बाधितास्तेन ते सर्वे ब्रह्माणं प्राप्य वै द्विजाः
विज्ञाप्य तस्मै तत्सर्वं तेन सार्धमुमापतिम्
bādhitāstena te sarve brahmāṇaṃ prāpya vai dvijāḥ
vijñāpya tasmai tatsarvaṃ tena sārdhamumāpatim
- 6
सम्प्राप्य तुष्टुवुः सर्वे पितामहपुरोगमाः
ब्रह्मा प्राप्य च देवेशं प्रणम्य बहुधा नतः
samprāpya tuṣṭuvuḥ sarve pitāmahapurogamāḥ
brahmā prāpya ca deveśaṃ praṇamya bahudhā nataḥ
- 7
दारुणो भगवान्दारुः पूर्वं तेन विनिर्जिताः
निहत्य दारुकं दैत्यं स्त्रीवध्यं त्रातुमर्हसि
dāruṇo bhagavāndāruḥ pūrvaṃ tena vinirjitāḥ
nihatya dārukaṃ daityaṃ strīvadhyaṃ trātumarhasi
- 8
विज्ञप्तिं ब्रह्मणः श्रुत्वा भगवान्भगनेत्रहा
देवीमुवाच देवेशो गिरिजां प्रहसन्निव
vijñaptiṃ brahmaṇaḥ śrutvā bhagavānbhaganetrahā
devīmuvāca deveśo girijāṃ prahasanniva
- 9
भवतीं प्रार्थयाम्यद्य हिताय जगतां शुभे
वधार्थं दारुकस्यास्य स्त्रीवध्यस्य वरानने
bhavatīṃ prārthayāmyadya hitāya jagatāṃ śubhe
vadhārthaṃ dārukasyāsya strīvadhyasya varānane
- 10
अथ सा तस्य वचनं निशम्य जगतोऽरणिः
विवेश देहे देवस्य देवेशी जन्मतत्परा
atha sā tasya vacanaṃ niśamya jagato'raṇiḥ
viveśa dehe devasya deveśī janmatatparā
- 11
एकेनांशेन देवेशं प्रविष्टा देवसत्तमम्
न विवेद तदा ब्रह्मा देवाश्चेन्द्रपुरोगमाः
ekenāṃśena deveśaṃ praviṣṭā devasattamam
na viveda tadā brahmā devāścendrapurogamāḥ
- 12
गिरिजां पूर्ववच्छंभोर्दृष्ट्वा पार्श्वस्थितां शुभाम्
मायया मोहितस्तस्याः सर्वज्ञोऽपि चतुर्मुखः
girijāṃ pūrvavacchaṃbhordṛṣṭvā pārśvasthitāṃ śubhām
māyayā mohitastasyāḥ sarvajño'pi caturmukhaḥ
- 13
सा प्रविष्टा तनुं तस्य देवदेवस्य पार्वती
कण्ठस्थेन विषेणास्य तनुं चक्रे तदात्मनः
sā praviṣṭā tanuṃ tasya devadevasya pārvatī
kaṇṭhasthena viṣeṇāsya tanuṃ cakre tadātmanaḥ
- 14
तां च ज्ञात्वा तथाभूतां तृतीयेनेक्षणेन वै
ससर्ज कालीं कामारिः कालकण्ठीं कपर्दिनीम्
tāṃ ca jñātvā tathābhūtāṃ tṛtīyenekṣaṇena vai
sasarja kālīṃ kāmāriḥ kālakaṇṭhīṃ kapardinīm
- 15
जाता यदा कालिमकालकण्ठी जाता तदानीं विपुला जयश्रीः
देवेतराणामजयस्त्वसिद्ध्या तुष्टिर्भवान्याः परमेश्वरस्य
jātā yadā kālimakālakaṇṭhī jātā tadānīṃ vipulā jayaśrīḥ
devetarāṇāmajayastvasiddhyā tuṣṭirbhavānyāḥ parameśvarasya
- 16
जातां तदानीं सुरसिद्धसंघा दृष्ट्वा भयाद्दुद्रुवुर् अग्निकल्पाम्
कालीं गरालंकृतकालकण्ठीम् उपेन्द्रपद्मोद्भवशक्रमुख्याः
jātāṃ tadānīṃ surasiddhasaṃghā dṛṣṭvā bhayāddudruvur agnikalpām
kālīṃ garālaṃkṛtakālakaṇṭhīm upendrapadmodbhavaśakramukhyāḥ
- 17
तथैव जातं नयनं ललाटे सितांशुलेखा च शिरस्युदग्रा
कण्ठे करालं निशितं त्रिशूलं करे करालं च विभूषणानि
tathaiva jātaṃ nayanaṃ lalāṭe sitāṃśulekhā ca śirasyudagrā
kaṇṭhe karālaṃ niśitaṃ triśūlaṃ kare karālaṃ ca vibhūṣaṇāni
- 18
सार्धं दिव्यांबरा देव्याः सर्वाभरणभूषिताः
सिद्धेन्द्रसिद्धाश्च तथा पिशाचा जज्ञिरे पुनः
sārdhaṃ divyāṃbarā devyāḥ sarvābharaṇabhūṣitāḥ
siddhendrasiddhāśca tathā piśācā jajñire punaḥ
- 19
आज्ञया दारुकं तस्याः पार्वत्याः परमेश्वरी
दानवं सूदयामास सूदयन्तं सुराधिपान्
ājñayā dārukaṃ tasyāḥ pārvatyāḥ parameśvarī
dānavaṃ sūdayāmāsa sūdayantaṃ surādhipān
- 20
संरंभातिप्रसंगाद्वै तस्याः सर्वमिदं जगत्
क्रोधाग्निना च विप्रेन्द्राः संबभूव तदातुरम्
saṃraṃbhātiprasaṃgādvai tasyāḥ sarvamidaṃ jagat
krodhāgninā ca viprendrāḥ saṃbabhūva tadāturam
- 21
भवोऽपि बालरूपेण श्मशाने प्रेतसंकुले
रुरोद मायया तस्याः क्रोधाग्निं पातुम् ईश्वरः
bhavo'pi bālarūpeṇa śmaśāne pretasaṃkule
ruroda māyayā tasyāḥ krodhāgniṃ pātum īśvaraḥ
- 22
तं दृष्ट्वा बालमीशानं मायया तस्य मोहिता
उत्थाप्याघ्राय वक्षोजं स्तनं सा प्रददौ द्विजाः
taṃ dṛṣṭvā bālamīśānaṃ māyayā tasya mohitā
utthāpyāghrāya vakṣojaṃ stanaṃ sā pradadau dvijāḥ
- 23
स्तनजेन तदा सार्धं कोपमस्याः पपौ पुनः
क्रोधेनानेन वै बालः क्षेत्राणां रक्षको ऽभवत्
stanajena tadā sārdhaṃ kopamasyāḥ papau punaḥ
krodhenānena vai bālaḥ kṣetrāṇāṃ rakṣako 'bhavat
- 24
मूर्तयो ऽष्टौ च तस्यापि क्षेत्रपालस्य धीमतः
एवं वै तेन बालेन कृता सा क्रोधमूर्छिता
mūrtayo 'ṣṭau ca tasyāpi kṣetrapālasya dhīmataḥ
evaṃ vai tena bālena kṛtā sā krodhamūrchitā
- 25
कृतमस्याः प्रसादार्थं देवदेवेन ताण्डवम्
संध्यायां सर्वभूतेन्द्रैः प्रेतैः प्रीतेन शूलिना
kṛtamasyāḥ prasādārthaṃ devadevena tāṇḍavam
saṃdhyāyāṃ sarvabhūtendraiḥ pretaiḥ prītena śūlinā
- 26
पीत्वा नृत्यामृतं शंभोर् आकण्ठं परमेश्वरी
ननर्त सा च योगिन्यः प्रेतस्थाने यथासुखम्
pītvā nṛtyāmṛtaṃ śaṃbhor ākaṇṭhaṃ parameśvarī
nanarta sā ca yoginyaḥ pretasthāne yathāsukham
- 27
तत्र सब्रह्मका देवाः सेन्द्रोपेन्द्राः समन्ततः
प्रणेमुस्तुष्टुवुः कालीं पुनर्देवीं च पार्वतीम्
tatra sabrahmakā devāḥ sendropendrāḥ samantataḥ
praṇemustuṣṭuvuḥ kālīṃ punardevīṃ ca pārvatīm
- 28
एवं संक्षेपतः प्रोक्तं ताण्डवं शूलिनः प्रभोः
योगानन्देन च विभोस्ताण्डवं चेति चापरे
evaṃ saṃkṣepataḥ proktaṃ tāṇḍavaṃ śūlinaḥ prabhoḥ
yogānandena ca vibhostāṇḍavaṃ ceti cāpare
- 29
इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे शिवताण्डवकथनं नाम षडधिकशततमो ऽध्यायः
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge śivatāṇḍavakathanaṃ nāma ṣaḍadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ

