51 shlokas
- 1
सूत उवाच
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा ब्रह्मणो भगवान्भवः
ब्रह्मरूपी प्रबोधार्थं ब्रह्माणं प्राह सस्मितम्
sūta uvāca
tasya tadvacanaṃ śrutvā brahmaṇo bhagavānbhavaḥ
brahmarūpī prabodhārthaṃ brahmāṇaṃ prāha sasmitam
- 2
श्वेतकल्पो यदा ह्यासीद् अहमेव तदाभवम्
श्वेतोष्णीषः श्वेतमाल्यः श्वेतांबरधरः सितः
śvetakalpo yadā hyāsīd ahameva tadābhavam
śvetoṣṇīṣaḥ śvetamālyaḥ śvetāṃbaradharaḥ sitaḥ
- 3
श्वेतास्थिः श्वेतरोमा च श्वेतासृक्श्वेतलोहितः
तेन नाम्ना च विख्यातः श्वेतकल्पस्तदा ह्यसौ
śvetāsthiḥ śvetaromā ca śvetāsṛkśvetalohitaḥ
tena nāmnā ca vikhyātaḥ śvetakalpastadā hyasau
- 4
मत्प्रसूता च देवेशी श्वेताङ्गा श्वेतलोहिता
श्वेतवर्णा तदा ह्यासीद्गायत्री ब्रह्मसंज्ञिता
matprasūtā ca deveśī śvetāṅgā śvetalohitā
śvetavarṇā tadā hyāsīdgāyatrī brahmasaṃjñitā
- 5
तस्मादहं च देवेश त्वया गुह्येन वै पुनः
विज्ञातः स्वेन तपसा सद्योजातत्वमागतः
tasmādahaṃ ca deveśa tvayā guhyena vai punaḥ
vijñātaḥ svena tapasā sadyojātatvamāgataḥ
- 6
सद्योजातेति ब्रह्मैतद्गुह्यं चैतत्प्रकीर्तितम्
तस्माद्गुह्यत्वमापन्नं ये वेत्स्यन्ति द्विजातयः
sadyojāteti brahmaitadguhyaṃ caitatprakīrtitam
tasmādguhyatvamāpannaṃ ye vetsyanti dvijātayaḥ
- 7
मत्समीपं गमिष्यन्ति पुनरावृत्तिदुर्लभम्
यदा चैव पुनस्त्वासील्लोहितो नाम नामतः
matsamīpaṃ gamiṣyanti punarāvṛttidurlabham
yadā caiva punastvāsīllohito nāma nāmataḥ
- 8
मत्कृतेन च वर्णेन कल्पो वै लोहितः स्मृतः
तदा लोहितमांसास्थिलोहितक्षीरसंभवा
matkṛtena ca varṇena kalpo vai lohitaḥ smṛtaḥ
tadā lohitamāṃsāsthilohitakṣīrasaṃbhavā
- 9
लोहिताक्षी स्तनवती गायत्री गौः प्रकीर्तिता
ततो ऽस्या लोहितत्वेन वर्णस्य च विपर्ययात्
lohitākṣī stanavatī gāyatrī gauḥ prakīrtitā
tato 'syā lohitatvena varṇasya ca viparyayāt
- 10
वामत्वाच्चैव देवस्य वामदेवत्वमागतः
तत्रापि च महासत्त्व त्वयाहं नियतात्मना
vāmatvāccaiva devasya vāmadevatvamāgataḥ
tatrāpi ca mahāsattva tvayāhaṃ niyatātmanā
- 11
विज्ञातः स्वेन योगेन तस्मिन्वर्णान्तरे स्थितः
ततश्च वामदेवेति ख्यातिं यातो ऽस्मि भूतले
vijñātaḥ svena yogena tasminvarṇāntare sthitaḥ
tataśca vāmadeveti khyātiṃ yāto 'smi bhūtale
- 12
ये चापि वामदेव त्वां ज्ञास्यन्तीह द्विजातयः
रुद्रलोकं गमिष्यन्ति पुनरावृत्तिदुर्लभम्
ye cāpi vāmadeva tvāṃ jñāsyantīha dvijātayaḥ
rudralokaṃ gamiṣyanti punarāvṛttidurlabham
- 13
यदाहं पुनरेवेह पीतवर्णो युगक्रमात्
मत्कृतेन च नाम्ना वै पीतकल्पो ऽभवत्तदा
yadāhaṃ punareveha pītavarṇo yugakramāt
matkṛtena ca nāmnā vai pītakalpo 'bhavattadā
- 14
मत्प्रसूता च देवेशी पीताङ्गी पीतलोहिता
पीतवर्णा तदा ह्यासीद्गायत्री ब्रह्मसंज्ञिता
matprasūtā ca deveśī pītāṅgī pītalohitā
pītavarṇā tadā hyāsīdgāyatrī brahmasaṃjñitā
- 15
तत्रापि च महासत्त्व योगयुक्तेन चेतसा
यस्मादहं तैर्विज्ञातो योगतत्परमानसैः
tatrāpi ca mahāsattva yogayuktena cetasā
yasmādahaṃ tairvijñāto yogatatparamānasaiḥ
- 16
तत्र तत्पुरुषत्वेन विज्ञातो ऽहं त्वया पुनः
तस्मात्तत्पुरुषत्वं वै ममैतत्कनकाण्डज
tatra tatpuruṣatvena vijñāto 'haṃ tvayā punaḥ
tasmāttatpuruṣatvaṃ vai mamaitatkanakāṇḍaja
- 17
ये मां रुद्रं च रुद्राणीं गायत्रीं वेदमातरम्
वेत्स्यन्ति तपसा युक्ता विमला ब्रह्मसंगताः
ye māṃ rudraṃ ca rudrāṇīṃ gāyatrīṃ vedamātaram
vetsyanti tapasā yuktā vimalā brahmasaṃgatāḥ
- 18
रुद्रलोकं गमिष्यन्ति पुनरावृत्तिदुर्लभम्
यदाहं पुनरेवासं कृष्णवर्णो भयानकः
rudralokaṃ gamiṣyanti punarāvṛttidurlabham
yadāhaṃ punarevāsaṃ kṛṣṇavarṇo bhayānakaḥ
- 19
मत्कृतेन च वर्णेन संकल्पः कृष्ण उच्यते
तत्राहं कालसंकाशः कालो लोकप्रकालकः
matkṛtena ca varṇena saṃkalpaḥ kṛṣṇa ucyate
tatrāhaṃ kālasaṃkāśaḥ kālo lokaprakālakaḥ
- 20
विज्ञातो ऽहं त्वया ब्रह्मन्घोरो घोरपराक्रमः
मत्प्रसूता च गायत्री कृष्णाङ्गी कृष्णलोहिता
vijñāto 'haṃ tvayā brahmanghoro ghoraparākramaḥ
matprasūtā ca gāyatrī kṛṣṇāṅgī kṛṣṇalohitā
- 21
कृष्णरूपा च देवेश तदासीद्ब्रह्मसंज्ञिता
तस्माद्घोरत्वमापन्नं ये मां वेत्स्यन्ति भूतले
kṛṣṇarūpā ca deveśa tadāsīdbrahmasaṃjñitā
tasmādghoratvamāpannaṃ ye māṃ vetsyanti bhūtale
- 22
तेषामघोरः शान्तश्च भविष्याम्यहमव्ययः
पुनश्च विश्वरूपत्वं यदा ब्रह्मन्ममाभवत्
teṣāmaghoraḥ śāntaśca bhaviṣyāmyahamavyayaḥ
punaśca viśvarūpatvaṃ yadā brahmanmamābhavat
- 23
तदाप्यहं त्वया ज्ञातः परमेण समाधिना
विश्वरूपा च संवृत्ता गायत्री लोकधारिणी
tadāpyahaṃ tvayā jñātaḥ parameṇa samādhinā
viśvarūpā ca saṃvṛttā gāyatrī lokadhāriṇī
- 24
तस्मिन्विश्वत्वम् आपन्नं ये मां वेत्स्यन्ति भूतले
तेषां शिवश्च सौम्यश्च भविष्यामि सदैव हि
tasminviśvatvam āpannaṃ ye māṃ vetsyanti bhūtale
teṣāṃ śivaśca saumyaśca bhaviṣyāmi sadaiva hi
- 25
यस्माच्च विश्वरूपो वै कल्पो ऽयं समुदाहृतः
विश्वरूपा तथा चेयं सावित्री समुदाहृता
yasmācca viśvarūpo vai kalpo 'yaṃ samudāhṛtaḥ
viśvarūpā tathā ceyaṃ sāvitrī samudāhṛtā
- 26
सर्वरूपा तथा चेमे संवृत्ता मम पुत्रकाः
चत्वारस्ते मया ख्याताः पुत्र वै लोकसंमताः
sarvarūpā tathā ceme saṃvṛttā mama putrakāḥ
catvāraste mayā khyātāḥ putra vai lokasaṃmatāḥ
- 27
यस्माच्च सर्ववर्णत्वं प्रजानां च भविष्यति
सर्वभक्षा च मेध्या च वर्णतश्च भविष्यति
yasmācca sarvavarṇatvaṃ prajānāṃ ca bhaviṣyati
sarvabhakṣā ca medhyā ca varṇataśca bhaviṣyati
- 28
मोक्षो धर्मस्तथार्थश्च कामश्चेति चतुष्टयम्
यस्माद्वेदाश्च वेद्यं च चतुर्धा वै भविष्यति
mokṣo dharmastathārthaśca kāmaśceti catuṣṭayam
yasmādvedāśca vedyaṃ ca caturdhā vai bhaviṣyati
- 29
भूतग्रामाश्च चत्वार आश्रमाश्च तथैव च
धर्मस्य पादाश्चत्वारश्चत्वारो मम पुत्रकाः
bhūtagrāmāśca catvāra āśramāśca tathaiva ca
dharmasya pādāścatvāraścatvāro mama putrakāḥ
- 30
तस्माच्चतुर्युगावस्थं जगद्वै सचराचरम्
चतुर्धावस्थितश्चैव चतुष्पादो भविष्यति
tasmāccaturyugāvasthaṃ jagadvai sacarācaram
caturdhāvasthitaścaiva catuṣpādo bhaviṣyati

