232 shlokas
- 1
सूत उवाच
सर्वव्रतेषु सम्पूज्य देवदेवमुमापतिम्
जपेत्पञ्चाक्षरीं विद्यां विधिनैव द्विजोत्तमाः
sūta uvāca
sarvavrateṣu sampūjya devadevamumāpatim
japetpañcākṣarīṃ vidyāṃ vidhinaiva dvijottamāḥ
- 2
जपादेव न संदेहो व्रतानां वै विशेषतः
समाप्तिर्नान्यथा तस्माज्जपेत्पञ्चाक्षरीं शुभाम्
japādeva na saṃdeho vratānāṃ vai viśeṣataḥ
samāptirnānyathā tasmājjapetpañcākṣarīṃ śubhām
- 3
ऋषय ऊचुः
कथं पञ्चाक्षरी विद्या प्रभावो वा कथं वद
क्रमोपायं महाभाग श्रोतुं कौतूहलं हि नः
ṛṣaya ūcuḥ
kathaṃ pañcākṣarī vidyā prabhāvo vā kathaṃ vada
kramopāyaṃ mahābhāga śrotuṃ kautūhalaṃ hi naḥ
- 4
सूत उवाच
पुरा देवेन रुद्रेण देवदेवेन शंभुना
पार्वत्याः कथितं पुण्यं प्रवदामि समासतः
sūta uvāca
purā devena rudreṇa devadevena śaṃbhunā
pārvatyāḥ kathitaṃ puṇyaṃ pravadāmi samāsataḥ
- 5
श्रीदेव्युवाच
भगवन्देवदेवेश सर्वलोकमहेश्वर
पञ्चाक्षरस्य माहात्म्यं श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः
śrīdevyuvāca
bhagavandevadeveśa sarvalokamaheśvara
pañcākṣarasya māhātmyaṃ śrotumicchāmi tattvataḥ
- 6
श्रीभगवानुवाच
पञ्चाक्षरस्य माहात्म्यं वर्षकोटिशतैरपि
न शक्यं कथितुं देवि तस्मात्संक्षेपतः शृणु
śrībhagavānuvāca
pañcākṣarasya māhātmyaṃ varṣakoṭiśatairapi
na śakyaṃ kathituṃ devi tasmātsaṃkṣepataḥ śṛṇu
- 7
प्रलये समनुप्राप्ते नष्टे स्थावरजङ्गमे
नष्टे देवासुरे चैव नष्टे चोरगराक्षसे
pralaye samanuprāpte naṣṭe sthāvarajaṅgame
naṣṭe devāsure caiva naṣṭe coragarākṣase
- 8
सर्वं प्रकृतिमापन्नं त्वया प्रलयमेष्यति
एकोऽहं संस्थितो देवि न द्वितीयोऽस्ति कुत्रचित्
sarvaṃ prakṛtimāpannaṃ tvayā pralayameṣyati
eko'haṃ saṃsthito devi na dvitīyo'sti kutracit
- 9
तस्मिन्वेदाश्च शास्त्राणि मन्त्रे पञ्चाक्षरे स्थिताः
ते नाशं नैव सम्प्राप्ता मच्छक्त्या ह्यनुपालिताः
tasminvedāśca śāstrāṇi mantre pañcākṣare sthitāḥ
te nāśaṃ naiva samprāptā macchaktyā hyanupālitāḥ
- 10
अहमेको द्विधाप्यासं प्रकृत्यात्मप्रभेदतः
स तु नारायणः शेते देवो मायामयीं तनुम्
ahameko dvidhāpyāsaṃ prakṛtyātmaprabhedataḥ
sa tu nārāyaṇaḥ śete devo māyāmayīṃ tanum
- 11
आस्थाय योगपर्यङ्कशयने तोयमध्यगः
तन्नाभिपङ्कजाज्जातः पञ्चवक्त्रः पितामहः
āsthāya yogaparyaṅkaśayane toyamadhyagaḥ
tannābhipaṅkajājjātaḥ pañcavaktraḥ pitāmahaḥ
- 12
सिसृक्षमाणो लोकान्वै त्रीनशक्तो ऽसहायवान्
दश ब्रह्मा ससर्जादौ मानसानमितौजसः
sisṛkṣamāṇo lokānvai trīnaśakto 'sahāyavān
daśa brahmā sasarjādau mānasānamitaujasaḥ
- 13
तेषां सृष्टिप्रसिद्ध्यर्थं मां प्रोवाच पितामहः
मत्पुत्राणां महादेव शक्तिं देहि महेश्वर
teṣāṃ sṛṣṭiprasiddhyarthaṃ māṃ provāca pitāmahaḥ
matputrāṇāṃ mahādeva śaktiṃ dehi maheśvara
- 14
इति तेन समादिष्टः पञ्चवक्त्रधरो ह्यहम्
पञ्चाक्षरान्पञ्चमुखैः प्रोक्तवान्पद्मयोनये
iti tena samādiṣṭaḥ pañcavaktradharo hyaham
pañcākṣarānpañcamukhaiḥ proktavānpadmayonaye
- 15
तान्पञ्चवदनैर्गृह्णन्ब्रह्मा लोकपितामहः
वाच्यवाचकभावेन ज्ञातवान्परमेश्वरम्
tānpañcavadanairgṛhṇanbrahmā lokapitāmahaḥ
vācyavācakabhāvena jñātavānparameśvaram
- 16
वाच्यः पञ्चाक्षरैर्देवि शिवस्त्रैलोक्यपूजितः
वाचकः परमो मन्त्रस्तस्य पञ्चाक्षरः स्थितः
vācyaḥ pañcākṣarairdevi śivastrailokyapūjitaḥ
vācakaḥ paramo mantrastasya pañcākṣaraḥ sthitaḥ
- 17
ज्ञात्वा प्रयोगं विधिना च सिद्धिं लब्ध्वा तथा पञ्चमुखो महात्मा
प्रोवाच पुत्रेषु जगद्धिताय मन्त्रं महार्थं किल पञ्चवर्णम्
jñātvā prayogaṃ vidhinā ca siddhiṃ labdhvā tathā pañcamukho mahātmā
provāca putreṣu jagaddhitāya mantraṃ mahārthaṃ kila pañcavarṇam
- 18
ते लब्ध्वा मन्त्ररत्नं तु साक्षाल्लोकपितामहात्
तमाराधयितुं देवं परात्परतरं शिवम्
te labdhvā mantraratnaṃ tu sākṣāllokapitāmahāt
tamārādhayituṃ devaṃ parātparataraṃ śivam
- 19
ततस्तुतोष भगवान्त्रिमूर्तीनां परः शिवः
दत्तवानखिलं ज्ञानमणिमादिगुणाष्टकम्
tatastutoṣa bhagavāntrimūrtīnāṃ paraḥ śivaḥ
dattavānakhilaṃ jñānamaṇimādiguṇāṣṭakam
- 20
तेऽपि लब्ध्वा वरान्विप्रास्तदाराधनकाङ्क्षिणः
मेरोस्तु शिखरे रम्ये मुञ्जवान्नाम पर्वतः
te'pi labdhvā varānviprāstadārādhanakāṅkṣiṇaḥ
merostu śikhare ramye muñjavānnāma parvataḥ
- 21
मत्प्रियः सततं श्रीमान्मद्भूतैः परिरक्षितः
तस्याभ्याशे तपस्तीव्रं लोकसृष्टिसमुत्सुकाः
matpriyaḥ satataṃ śrīmānmadbhūtaiḥ parirakṣitaḥ
tasyābhyāśe tapastīvraṃ lokasṛṣṭisamutsukāḥ
- 22
दिव्यवर्षसहस्रं तु वायुभक्षाः समाचरन्
तिष्ठन्तोऽनुग्रहार्थाय देवि ते ऋषयः पुरा
divyavarṣasahasraṃ tu vāyubhakṣāḥ samācaran
tiṣṭhanto'nugrahārthāya devi te ṛṣayaḥ purā
- 23
तेषां भक्तिमहं दृष्ट्वा सद्यः प्रत्यक्षतामियाम्
पञ्चाक्षरम् ऋषिच्छन्दो दैवतं शक्तिबीजवत्
teṣāṃ bhaktimahaṃ dṛṣṭvā sadyaḥ pratyakṣatāmiyām
pañcākṣaram ṛṣicchando daivataṃ śaktibījavat
- 24
न्यासं षडङ्गं दिग्बन्धं विनियोगमशेषतः
प्रोक्तवानहमार्याणां लोकानां हितकाम्यया
nyāsaṃ ṣaḍaṅgaṃ digbandhaṃ viniyogamaśeṣataḥ
proktavānahamāryāṇāṃ lokānāṃ hitakāmyayā
- 25
तच्छ्रुत्वा मन्त्रमाहात्म्यमृषयस्ते तपोधनाः
मन्त्रस्य विनियोगं च कृत्वा सर्वमनुष्ठिताः
tacchrutvā mantramāhātmyamṛṣayaste tapodhanāḥ
mantrasya viniyogaṃ ca kṛtvā sarvamanuṣṭhitāḥ
- 26
तन्माहात्म्यात्तदा लोकान्सदेवासुरमानुषान्
वर्णान्वर्णविभागांश्च सर्वधर्मांश्च शोभनान्
tanmāhātmyāttadā lokānsadevāsuramānuṣān
varṇānvarṇavibhāgāṃśca sarvadharmāṃśca śobhanān
- 27
पूर्वकल्पसमुद्भूताञ्छ्रुतवन्तो यथा पुरा
पञ्चाक्षरप्रभावाच्च लोका वेदा महर्षयः
pūrvakalpasamudbhūtāñchrutavanto yathā purā
pañcākṣaraprabhāvācca lokā vedā maharṣayaḥ
- 28
तिष्ठन्ति शाश्वता धर्मा देवाः सर्वमिदं जगत्
तद् इदानीं प्रवक्ष्यामि शृणु चावहिताखिलम्
tiṣṭhanti śāśvatā dharmā devāḥ sarvamidaṃ jagat
tad idānīṃ pravakṣyāmi śṛṇu cāvahitākhilam
- 29
अल्पाक्षरं महार्थं च वेदसारं विमुक्तिदम्
आज्ञासिद्धमसंदिग्धं वाक्यमेतच्छिवात्मकम्
alpākṣaraṃ mahārthaṃ ca vedasāraṃ vimuktidam
ājñāsiddhamasaṃdigdhaṃ vākyametacchivātmakam
- 30
नानासिद्धियुतं दिव्यं लोकचित्तानुरञ्जकम्
सुनिश्चितार्थं गंभीरं वाक्यं मे पारमेश्वरम्
nānāsiddhiyutaṃ divyaṃ lokacittānurañjakam
suniścitārthaṃ gaṃbhīraṃ vākyaṃ me pārameśvaram

