25 shlokas
- 1
सूत उवाच
अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि यतीनामिह निश्चितम्
प्रायश्चित्तं शिवप्रोक्तं यतीनां पापशोधनम्
sūta uvāca
ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi yatīnāmiha niścitam
prāyaścittaṃ śivaproktaṃ yatīnāṃ pāpaśodhanam
- 2
पापं हि त्रिविधं ज्ञेयं वाङ्मनःकायसंभवम्
सततं हि दिवा रात्रौ येनेदं वेष्ट्यते जगत्
pāpaṃ hi trividhaṃ jñeyaṃ vāṅmanaḥkāyasaṃbhavam
satataṃ hi divā rātrau yenedaṃ veṣṭyate jagat
- 3
तत्कर्मणा विनाप्येष तिष्ठतीति परा श्रुतिः
क्षणमेवं प्रयोज्यं तु आयुष्यं तु विधारणम्
tatkarmaṇā vināpyeṣa tiṣṭhatīti parā śrutiḥ
kṣaṇamevaṃ prayojyaṃ tu āyuṣyaṃ tu vidhāraṇam
- 4
भवेद्योगो ऽप्रमत्तस्य योगो हि परमं बलम्
न हि योगात्परं किंचिन्नराणां दृश्यते शुभम्
bhavedyogo 'pramattasya yogo hi paramaṃ balam
na hi yogātparaṃ kiṃcinnarāṇāṃ dṛśyate śubham
- 5
तस्माद्योगं प्रशंसन्ति धर्मयुक्ता मनीषिणः
अविद्यां विद्यया जित्वा प्राप्यैश्वर्यमनुत्तमम्
tasmādyogaṃ praśaṃsanti dharmayuktā manīṣiṇaḥ
avidyāṃ vidyayā jitvā prāpyaiśvaryamanuttamam
- 6
दृष्ट्वा परावरं धीराः परं गच्छन्ति तत्पदम्
व्रतानि यानि भिक्षूणां तथैवोपव्रतानि च
dṛṣṭvā parāvaraṃ dhīrāḥ paraṃ gacchanti tatpadam
vratāni yāni bhikṣūṇāṃ tathaivopavratāni ca
- 7
एकैकातिक्रमे तेषां प्रायश्चित्तं विधीयते
उपेत्य तु स्त्रियं कामात्प्रायश्चित्तं विनिर्दिशेत्
ekaikātikrame teṣāṃ prāyaścittaṃ vidhīyate
upetya tu striyaṃ kāmātprāyaścittaṃ vinirdiśet
- 8
प्राणायामसमायुक्तं चरेत्सांतपनं व्रतम्
ततश्चरति निर्देशात्कृच्छ्रं चान्ते समाहितः
prāṇāyāmasamāyuktaṃ caretsāṃtapanaṃ vratam
tataścarati nirdeśātkṛcchraṃ cānte samāhitaḥ
- 9
पुनर् आश्रमम् आगत्य चरेद्भिक्षुरतन्द्रितः
न धर्मयुक्तमनृतं हिनस्तीति मनीषिणः
punar āśramam āgatya caredbhikṣuratandritaḥ
na dharmayuktamanṛtaṃ hinastīti manīṣiṇaḥ
- 10
तथापि न च कर्तव्यं प्रसंगो ह्येष दारुणः
अहोरात्रोपवासश्च प्राणायामशतं तथा
tathāpi na ca kartavyaṃ prasaṃgo hyeṣa dāruṇaḥ
ahorātropavāsaśca prāṇāyāmaśataṃ tathā
- 11
असद्वादो न कर्तव्यो यतिना धर्मलिप्सुना
परमापद्गतेनापि न कार्यं स्तेयमप्युत
asadvādo na kartavyo yatinā dharmalipsunā
paramāpadgatenāpi na kāryaṃ steyamapyuta
- 12
स्तेयादभ्यधिकः कश्चिन्नास्त्यधर्म इति श्रुतिः
हिंसा ह्येषा परा सृष्टा स्तैन्यं वै कथितं तथा
steyādabhyadhikaḥ kaścinnāstyadharma iti śrutiḥ
hiṃsā hyeṣā parā sṛṣṭā stainyaṃ vai kathitaṃ tathā
- 13
यदेतद्द्रविणं नाम प्राणा ह्येते बहिश्चराः
स तस्य हरते प्राणान्यो यस्य हरते धनम्
yadetaddraviṇaṃ nāma prāṇā hyete bahiścarāḥ
sa tasya harate prāṇānyo yasya harate dhanam
- 14
एवं कृत्वा सुदुष्टात्मा भिन्नवृत्तो व्रताच्च्युतः
भूयो निर्वेदमापन्नश्चरेच्चान्द्रायणं व्रतम्
evaṃ kṛtvā suduṣṭātmā bhinnavṛtto vratāccyutaḥ
bhūyo nirvedamāpannaścareccāndrāyaṇaṃ vratam
- 15
विधिना शास्त्रदृष्टेन संवत्सरमिति श्रुतिः
ततः संवत्सरस्यान्ते भूयः प्रक्षीणकल्मषः
पुनर्निर्वेदमापन्नश्चरेद्भिक्षुरतन्द्रितः
vidhinā śāstradṛṣṭena saṃvatsaramiti śrutiḥ
tataḥ saṃvatsarasyānte bhūyaḥ prakṣīṇakalmaṣaḥ
punarnirvedamāpannaścaredbhikṣuratandritaḥ
- 16
अहिंसा सर्वभूतानां कर्मणा मनसा गिरा
अकामादपि हिंसेत यदि भिक्षुः पशून्कृमीन्
ahiṃsā sarvabhūtānāṃ karmaṇā manasā girā
akāmādapi hiṃseta yadi bhikṣuḥ paśūnkṛmīn
- 17
कृच्छ्रातिकृच्छ्रं कुर्वीत चान्द्रायणमथापि वा
स्कन्देदिन्द्रियदौर्बल्यात्स्त्रियं दृष्ट्वा यतिर्यदि
kṛcchrātikṛcchraṃ kurvīta cāndrāyaṇamathāpi vā
skandedindriyadaurbalyātstriyaṃ dṛṣṭvā yatiryadi
- 18
तेन धारयितव्या वै प्राणायामास्तु षोडश
दिवा स्कन्नस्य विप्रस्य प्रायश्चित्तं विधीयते
tena dhārayitavyā vai prāṇāyāmāstu ṣoḍaśa
divā skannasya viprasya prāyaścittaṃ vidhīyate
- 19
त्रिरात्रमुपवासाश्च प्राणायामशतं तथा
रात्रौ स्कन्नः शुचिः स्नात्वा द्वादशैव तु धारणा
trirātramupavāsāśca prāṇāyāmaśataṃ tathā
rātrau skannaḥ śuciḥ snātvā dvādaśaiva tu dhāraṇā
- 20
प्राणायामेन शुद्धात्मा विरजा जायते द्विजाः
एकान्नं मधुमांसं वा अशृतान्नं तथैव च
prāṇāyāmena śuddhātmā virajā jāyate dvijāḥ
ekānnaṃ madhumāṃsaṃ vā aśṛtānnaṃ tathaiva ca
- 21
अभोज्यानि यतीनां तु प्रत्यक्षलवणानि च
एकैकातिक्रमात्तेषां प्रायश्चित्तं विधीयते
abhojyāni yatīnāṃ tu pratyakṣalavaṇāni ca
ekaikātikramātteṣāṃ prāyaścittaṃ vidhīyate
- 22
प्राजापत्येन कृच्छ्रेण ततः पापात्प्रमुच्यते
व्यतिक्रमाश्च ये केचिद्वाङ्मनःकायसंभवाः
prājāpatyena kṛcchreṇa tataḥ pāpātpramucyate
vyatikramāśca ye kecidvāṅmanaḥkāyasaṃbhavāḥ
- 23
सद्भिः सह विनिश्चित्य यद्ब्रूयुस्तत्समाचरेत्
sadbhiḥ saha viniścitya yadbrūyustatsamācaret
- 24
चरेद्धि शुद्धः समलोष्टकाञ्चनः समस्तभूतेषु च सत्समाहितः
स्थानं ध्रुवं शाश्वतमव्ययं तु परं हि गत्वा न पुनर्हि जायते
careddhi śuddhaḥ samaloṣṭakāñcanaḥ samastabhūteṣu ca satsamāhitaḥ
sthānaṃ dhruvaṃ śāśvatamavyayaṃ tu paraṃ hi gatvā na punarhi jāyate
- 25
इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे यतिप्रायश्चित्तं नाम नवतितमो ऽध्यायः
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge yatiprāyaścittaṃ nāma navatitamo 'dhyāyaḥ

