64 shlokas
- 1
ऋषय ऊचुः
नृसिंहेन हतः पूर्वं हिरण्याक्षाग्रजः श्रुतम्
कथं निषूदितस्तेन हिरण्यकशिपुर्वद
ṛṣaya ūcuḥ
nṛsiṃhena hataḥ pūrvaṃ hiraṇyākṣāgrajaḥ śrutam
kathaṃ niṣūditastena hiraṇyakaśipurvada
- 2
सूत उवाच
हिरण्यकशिपोः पुत्रः प्रह्राद इति विश्रुतः
धर्मज्ञः सत्यसम्पन्नस्तपस्वी चाभवत्सुधीः
sūta uvāca
hiraṇyakaśipoḥ putraḥ prahrāda iti viśrutaḥ
dharmajñaḥ satyasampannastapasvī cābhavatsudhīḥ
- 3
जन्मप्रभृति देवेशं पूजयामास चाव्ययम्
सर्वज्ञं सर्वगं विष्णुं सर्वदेवभवोद्भवम्
janmaprabhṛti deveśaṃ pūjayāmāsa cāvyayam
sarvajñaṃ sarvagaṃ viṣṇuṃ sarvadevabhavodbhavam
- 4
तमादिपुरुषं भक्त्या परब्रह्मस्वरूपिणम्
ब्रह्मणो ऽधिपतिं सृष्टिस्थितिसंहारकारणम्
tamādipuruṣaṃ bhaktyā parabrahmasvarūpiṇam
brahmaṇo 'dhipatiṃ sṛṣṭisthitisaṃhārakāraṇam
- 5
सोऽपि विष्णोस्तथाभूतं दृष्ट्वा पुत्रं समाहितम्
नमो नारायणायेति गोविन्देति मुहुर्मुहुः
so'pi viṣṇostathābhūtaṃ dṛṣṭvā putraṃ samāhitam
namo nārāyaṇāyeti govindeti muhurmuhuḥ
- 6
स्तुवन्तं प्राह देवारिः प्रदहन्निव पापधीः
न मां जानासि दुर्बुद्धे सर्वदैत्यामरेश्वरम्
stuvantaṃ prāha devāriḥ pradahanniva pāpadhīḥ
na māṃ jānāsi durbuddhe sarvadaityāmareśvaram
- 7
प्रह्राद वीर दुष्पुत्र द्विजदेवार्तिकारणम्
को विष्णुः पद्मजो वापि शक्रश्च वरुणोऽथवा
prahrāda vīra duṣputra dvijadevārtikāraṇam
ko viṣṇuḥ padmajo vāpi śakraśca varuṇo'thavā
- 8
वायुः सोमस्तथेशानः पावको मम यः समः
मामेवार्चय भक्त्या च स्वल्पं नारायणं सदा
vāyuḥ somastatheśānaḥ pāvako mama yaḥ samaḥ
māmevārcaya bhaktyā ca svalpaṃ nārāyaṇaṃ sadā
- 9
प्रह्राद जीविते वाञ्छा तवैषा शृणु चास्ति चेत्
श्रुत्वापि तस्य वचनं हिरण्यकशिपोः सुधीः
prahrāda jīvite vāñchā tavaiṣā śṛṇu cāsti cet
śrutvāpi tasya vacanaṃ hiraṇyakaśipoḥ sudhīḥ
- 10
प्रह्रादः पूजयामास नमो नारायणेति च
नमो नारायणायेति सर्वदैत्यकुमारकान्
prahrādaḥ pūjayāmāsa namo nārāyaṇeti ca
namo nārāyaṇāyeti sarvadaityakumārakān
- 11
अध्यापयामास च तां ब्रह्मविद्यां सुशोभनाम्
दुर्लङ्घ्यां चात्मनो दृष्ट्वा शक्रादिभिर् अपि स्वयम्
adhyāpayāmāsa ca tāṃ brahmavidyāṃ suśobhanām
durlaṅghyāṃ cātmano dṛṣṭvā śakrādibhir api svayam
- 12
पुत्रेण लङ्घितामाज्ञां हिरण्यः प्राह दानवान्
एतं नानाविधैर्वध्यं दुष्पुत्रं हन्तुमर्हथ
putreṇa laṅghitāmājñāṃ hiraṇyaḥ prāha dānavān
etaṃ nānāvidhairvadhyaṃ duṣputraṃ hantumarhatha
- 13
एवमुक्तास्तदा तेन दैत्येन सुदुरात्मना
निजघ्नुर्देवदेवस्य भृत्यं प्रह्रादमव्ययम्
evamuktāstadā tena daityena sudurātmanā
nijaghnurdevadevasya bhṛtyaṃ prahrādamavyayam
- 14
तत्र तत्प्रतिकृतं तदा सुरैर्दैत्यराजतनयं द्विजोत्तमाः
क्षीरवारिनिधिशायिनः प्रभोर्निष्फलं त्वथ बभूव तेजसा
tatra tatpratikṛtaṃ tadā surairdaityarājatanayaṃ dvijottamāḥ
kṣīravārinidhiśāyinaḥ prabhorniṣphalaṃ tvatha babhūva tejasā
- 15
तदाथ गर्वभिन्नस्य हिरण्यकशिपोः प्रभुः
तत्रैवाविरभूद्धन्तुं नृसिंहाकृतिमास्थितः
tadātha garvabhinnasya hiraṇyakaśipoḥ prabhuḥ
tatraivāvirabhūddhantuṃ nṛsiṃhākṛtimāsthitaḥ
- 16
जघान च सुतं प्रेक्ष्य पितरं दानवाधमम्
बिभेद तत्क्षणादेव करजैर्निशितैः शतैः
jaghāna ca sutaṃ prekṣya pitaraṃ dānavādhamam
bibheda tatkṣaṇādeva karajairniśitaiḥ śataiḥ
- 17
ततो निहत्य तं दैत्यं सबान्धवमघापहः
पीडयामास दैत्येन्द्रं युगान्ताग्निरिवापरः
tato nihatya taṃ daityaṃ sabāndhavamaghāpahaḥ
pīḍayāmāsa daityendraṃ yugāntāgnirivāparaḥ
- 18
नादैस्तस्य नृसिंहस्य घोरैर्वित्रासितं जगत्
आ ब्रह्मभुवनाद्विप्राः प्रचचाल च सुव्रताः
nādaistasya nṛsiṃhasya ghorairvitrāsitaṃ jagat
ā brahmabhuvanādviprāḥ pracacāla ca suvratāḥ
- 19
दृष्ट्वा सुरासुरमहोरगसिद्धसाध्यास्तस्मिन्क्षणे हरिविरिञ्चिमुखा नृसिंहम्
धैर्यं बलं च समवाप्य ययुर्विसृज्य आ दिङ्मुखान्तम् असुरक्षणतत्पराश्च
dṛṣṭvā surāsuramahoragasiddhasādhyāstasminkṣaṇe hariviriñcimukhā nṛsiṃham
dhairyaṃ balaṃ ca samavāpya yayurvisṛjya ā diṅmukhāntam asurakṣaṇatatparāśca
- 20
ततस्तैर्गतैः सैष देवो नृसिंहः सहस्राकृतिः सर्वपात्सर्वबाहुः
सहस्रेक्षणः सोमसूर्याग्निनेत्रस्तदा संस्थितः सर्वमावृत्य मायी
tatastairgataiḥ saiṣa devo nṛsiṃhaḥ sahasrākṛtiḥ sarvapātsarvabāhuḥ
sahasrekṣaṇaḥ somasūryāgninetrastadā saṃsthitaḥ sarvamāvṛtya māyī
- 21
तं तुष्टुवुः सुरश्रेष्ठा लोका लोकाचले स्थिताः
सब्रह्मकाः ससाध्याश्च सयमाः समरुद्गणाः
taṃ tuṣṭuvuḥ suraśreṣṭhā lokā lokācale sthitāḥ
sabrahmakāḥ sasādhyāśca sayamāḥ samarudgaṇāḥ
- 22
परात्परतरं ब्रह्म तत्त्वात्तत्त्वतमं भवान्
ज्योतिषां तु परं ज्योतिः परमात्मा जगन्मयः
parātparataraṃ brahma tattvāttattvatamaṃ bhavān
jyotiṣāṃ tu paraṃ jyotiḥ paramātmā jaganmayaḥ
- 23
स्थूलं सूक्ष्मं सुसूक्ष्मं च शब्दब्रह्ममयः शुभः
वागतीतो निरालंबो निर्द्वन्द्वो निरुपप्लवः
sthūlaṃ sūkṣmaṃ susūkṣmaṃ ca śabdabrahmamayaḥ śubhaḥ
vāgatīto nirālaṃbo nirdvandvo nirupaplavaḥ
- 24
यज्ञभुग्यज्ञमूर्तिस्त्वं यज्ञिनां फलदः प्रभुः
भवान्मत्स्याकृतिः कौर्ममास्थाय जगति स्थितः
yajñabhugyajñamūrtistvaṃ yajñināṃ phaladaḥ prabhuḥ
bhavānmatsyākṛtiḥ kaurmamāsthāya jagati sthitaḥ
- 25
वाराहीं चैव तां सैंहीमास्थायेहव्यवस्थितः
देवानां देवरक्षार्थं निहत्य दितिजेश्वरम्
vārāhīṃ caiva tāṃ saiṃhīmāsthāyehavyavasthitaḥ
devānāṃ devarakṣārthaṃ nihatya ditijeśvaram
- 26
द्विजशापच्छलेनैवम् अवतीर्णोऽसि लीलया
न दृष्टं यत्त्वदन्यं हि भवान्सर्वं चराचरम्
dvijaśāpacchalenaivam avatīrṇo'si līlayā
na dṛṣṭaṃ yattvadanyaṃ hi bhavānsarvaṃ carācaram
- 27
भवान्विष्णुर्भवान्रुद्रो भवानेव पितामहः
भवानादिर्भवानन्तो भवानेव वयं विभो
bhavānviṣṇurbhavānrudro bhavāneva pitāmahaḥ
bhavānādirbhavānanto bhavāneva vayaṃ vibho
- 28
भवानेव जगत्सर्वं प्रलापेन किमीश्वर
मायया बहुधा संस्थमद्वितीयमयं प्रभो
bhavāneva jagatsarvaṃ pralāpena kimīśvara
māyayā bahudhā saṃsthamadvitīyamayaṃ prabho
- 29
स्तोष्यामस्त्वां कथं भासि देवदेव मृगाधिप
स्तुतोऽपि विविधैः स्तुत्यैर्भावैर्नानाविधैः प्रभुः
stoṣyāmastvāṃ kathaṃ bhāsi devadeva mṛgādhipa
stuto'pi vividhaiḥ stutyairbhāvairnānāvidhaiḥ prabhuḥ
- 30
न जगाम द्विजाः शान्तिं मानयन्योनिमात्मनः
यो नृसिंहस्तवं भक्त्या पठेद्वार्थं विचारयेत्
na jagāma dvijāḥ śāntiṃ mānayanyonimātmanaḥ
yo nṛsiṃhastavaṃ bhaktyā paṭhedvārthaṃ vicārayet

