73 shlokas
- 1
सूत उवाच
उमामहेश्वरं वक्ष्ये व्रतमीश्वरभाषितम्
नरनार्यादिजन्तूनां हिताय मुनिसत्तमाः
sūta uvāca
umāmaheśvaraṃ vakṣye vratamīśvarabhāṣitam
naranāryādijantūnāṃ hitāya munisattamāḥ
- 2
पौर्णमास्याममावास्यां चतुर्दश्यष्टमीषु च
नक्तमब्दं प्रकुर्वीत हविष्यं पूजयेद्भवम्
paurṇamāsyāmamāvāsyāṃ caturdaśyaṣṭamīṣu ca
naktamabdaṃ prakurvīta haviṣyaṃ pūjayedbhavam
- 3
उमामहेशप्रतिमां हेम्ना कृत्वा सुशोभनाम्
राजतीं वाथ वर्षान्ते प्रतिष्ठाप्य यथाविधि
umāmaheśapratimāṃ hemnā kṛtvā suśobhanām
rājatīṃ vātha varṣānte pratiṣṭhāpya yathāvidhi
- 4
ब्राह्मणान्भोजयित्वा च दत्त्वा शक्त्या च दक्षिणाम्
रथाद्यैर्वापि देवेशं नीत्वा रुद्रालयं प्रति
brāhmaṇānbhojayitvā ca dattvā śaktyā ca dakṣiṇām
rathādyairvāpi deveśaṃ nītvā rudrālayaṃ prati
- 5
सर्वातिशयसंयुक्तैश्छत्रचामरभूषणैः
निवेदयेद्व्रतं चैव शिवाय परमेष्ठिने
sarvātiśayasaṃyuktaiśchatracāmarabhūṣaṇaiḥ
nivedayedvrataṃ caiva śivāya parameṣṭhine
- 6
स याति शिवसायुज्यं नारी देव्या यदि प्रभो
अष्टम्यां च चतुर्दश्यां नियता ब्रह्मचारिणी
sa yāti śivasāyujyaṃ nārī devyā yadi prabho
aṣṭamyāṃ ca caturdaśyāṃ niyatā brahmacāriṇī
- 7
वर्षमेकं न भुञ्जति कन्या वा विधवापि वा
वर्षान्ते प्रतिमां कृत्वा पूर्वोक्तविधिना ततः
varṣamekaṃ na bhuñjati kanyā vā vidhavāpi vā
varṣānte pratimāṃ kṛtvā pūrvoktavidhinā tataḥ
- 8
प्रतिष्ठाप्य यथान्यायं दत्त्वा रुद्रालये पुनः
ब्राह्मणान्भोजयित्वा च भवान्या सह मोदते
pratiṣṭhāpya yathānyāyaṃ dattvā rudrālaye punaḥ
brāhmaṇānbhojayitvā ca bhavānyā saha modate
- 9
या नार्येवं चरेदब्दं कृष्णामेकां चतुर्दशीम्
वर्षान्ते प्रतिमां कृत्वा येन केनापि वा द्विजाः
yā nāryevaṃ caredabdaṃ kṛṣṇāmekāṃ caturdaśīm
varṣānte pratimāṃ kṛtvā yena kenāpi vā dvijāḥ
- 10
पूर्वोक्तमखिलं कृत्वा भवान्या सह मोदते
अमावास्यां निराहारा भवेदब्दं सुयन्त्रिता
pūrvoktamakhilaṃ kṛtvā bhavānyā saha modate
amāvāsyāṃ nirāhārā bhavedabdaṃ suyantritā
- 11
शूलं च विधिना कृत्वा वर्षान्ते विनिवेदयेत्
स्नाप्येशानं यजेद्भक्त्या सहस्रैः कमलैः सितैः
śūlaṃ ca vidhinā kṛtvā varṣānte vinivedayet
snāpyeśānaṃ yajedbhaktyā sahasraiḥ kamalaiḥ sitaiḥ
- 12
राजतं कमलं चैव जांबूनदसुकर्णिकम्
दत्त्वा भवाय विप्रेभ्यः प्रदद्याद्दक्षिणाम् अपि
rājataṃ kamalaṃ caiva jāṃbūnadasukarṇikam
dattvā bhavāya viprebhyaḥ pradadyāddakṣiṇām api
- 13
कामतोऽपि कृतं पापं भ्रूणहत्यादिकं च यत्
तत्सर्वं शूलदानेन भिन्द्यान्नारी न संशयः
kāmato'pi kṛtaṃ pāpaṃ bhrūṇahatyādikaṃ ca yat
tatsarvaṃ śūladānena bhindyānnārī na saṃśayaḥ
- 14
सायुज्यं चैवमाप्नोति भवान्या द्विजसत्तमाः
कुर्याद्यद्वा नरः सोऽपि रुद्रसायुज्यमाप्नुयात्
sāyujyaṃ caivamāpnoti bhavānyā dvijasattamāḥ
kuryādyadvā naraḥ so'pi rudrasāyujyamāpnuyāt
- 15
पौर्णमास्याममावास्यां वर्षमेकमतन्द्रिता
उपवासरता नारी नरोऽपि द्विजसत्तमाः
paurṇamāsyāmamāvāsyāṃ varṣamekamatandritā
upavāsaratā nārī naro'pi dvijasattamāḥ
- 16
नियोगादेव तत्कार्यं भर्तॄणां द्विजसत्तमाः
जपं दानं तपः सर्वमस्वतन्त्रा यतः स्त्रियः
niyogādeva tatkāryaṃ bhartṝṇāṃ dvijasattamāḥ
japaṃ dānaṃ tapaḥ sarvamasvatantrā yataḥ striyaḥ
- 17
वर्षान्ते सर्वगन्धाढ्यां प्रतिमां संनिवेदयेत्
सा भवान्याश्च सायुज्यं सारूप्यं चापि सुव्रता
varṣānte sarvagandhāḍhyāṃ pratimāṃ saṃnivedayet
sā bhavānyāśca sāyujyaṃ sārūpyaṃ cāpi suvratā
- 18
लभते नात्र संदेहः सत्यं सत्यं वदाम्यहम्
कार्तिक्यां वा तु या नारी एकभक्तेन वर्तते
labhate nātra saṃdehaḥ satyaṃ satyaṃ vadāmyaham
kārtikyāṃ vā tu yā nārī ekabhaktena vartate
- 19
क्षमाहिंसादिनियमैः संयुक्ता ब्रह्मचारिणी
दद्यात्कृष्णतिलानां च भारमेकम् अतन्द्रिता
kṣamāhiṃsādiniyamaiḥ saṃyuktā brahmacāriṇī
dadyātkṛṣṇatilānāṃ ca bhāramekam atandritā
- 20
सघृतं सगुडं चैव ओदनं परमेष्ठिने
दत्त्वा च ब्राह्मणेभ्यश्च यथा विभवविस्तरम्
saghṛtaṃ saguḍaṃ caiva odanaṃ parameṣṭhine
dattvā ca brāhmaṇebhyaśca yathā vibhavavistaram
- 21
अष्टम्यां च चतुर्दश्याम् उपवासरता च सा
भवान्या मोदते सार्धं सारूप्यं प्राप्य सुव्रता
aṣṭamyāṃ ca caturdaśyām upavāsaratā ca sā
bhavānyā modate sārdhaṃ sārūpyaṃ prāpya suvratā
- 22
क्षमा सत्यं दया दानं शौचमिन्द्रियनिग्रहः
सर्वव्रतेष्वयं धर्मः सामान्यो रुद्रपूजनम्
kṣamā satyaṃ dayā dānaṃ śaucamindriyanigrahaḥ
sarvavrateṣvayaṃ dharmaḥ sāmānyo rudrapūjanam
- 23
समासाद्वः प्रवक्ष्यामि प्रतिमासमनुक्रमात्
मार्गशीर्षकमासादिकार्त्तिकान्तं यथाक्रमम्
samāsādvaḥ pravakṣyāmi pratimāsamanukramāt
mārgaśīrṣakamāsādikārttikāntaṃ yathākramam
- 24
व्रतं सुविपुलं पुण्यं नन्दिना परिभाषितम्
मार्गशीर्षकमासे ऽथ वृषं पूर्णाङ्गमुत्तमम्
vrataṃ suvipulaṃ puṇyaṃ nandinā paribhāṣitam
mārgaśīrṣakamāse 'tha vṛṣaṃ pūrṇāṅgamuttamam
- 25
अलंकृत्य यथान्यायं शिवाय विनिवेदयेत्
सा च सार्धं भवान्या वै मोदते नात्र संशयः
alaṃkṛtya yathānyāyaṃ śivāya vinivedayet
sā ca sārdhaṃ bhavānyā vai modate nātra saṃśayaḥ
- 26
पुष्यमासे तु वै शूलं प्रतिष्ठाप्य निवेदयेत्
पूर्वोक्तमखिलं कृत्वा भवान्या सह मोदते
puṣyamāse tu vai śūlaṃ pratiṣṭhāpya nivedayet
pūrvoktamakhilaṃ kṛtvā bhavānyā saha modate
- 27
माघमासे रथं कृत्वा सर्वलक्षणलक्षितम्
दद्यात्सम्पूज्य देवेशं ब्राह्मणांश्चैव भोजयेत्
māghamāse rathaṃ kṛtvā sarvalakṣaṇalakṣitam
dadyātsampūjya deveśaṃ brāhmaṇāṃścaiva bhojayet
- 28
सा च देव्या महाभागा मोदते नात्र संशयः
फाल्गुने प्रतिमां कृत्वा हिरण्येन यथाविधि
sā ca devyā mahābhāgā modate nātra saṃśayaḥ
phālgune pratimāṃ kṛtvā hiraṇyena yathāvidhi
- 29
राजतेनापि ताम्रेण यथाविभवविस्तरम्
प्रतिष्ठाप्य समभ्यर्च्य स्थापयेच्छङ्करालये
rājatenāpi tāmreṇa yathāvibhavavistaram
pratiṣṭhāpya samabhyarcya sthāpayecchaṅkarālaye
- 30
सा च सार्धं महादेव्या मोदते नात्र संशयः
चैत्रे भवं कुमारं च भवानीं च यथाविधि
sā ca sārdhaṃ mahādevyā modate nātra saṃśayaḥ
caitre bhavaṃ kumāraṃ ca bhavānīṃ ca yathāvidhi

