196 shlokas
- 1
ऋषय ऊचुः
कथं देवेन वै सूत देवदेवान्महेश्वरात्
सुदर्शनाख्यं वै लब्धं वक्तुमर्हसि विष्णुना
ṛṣaya ūcuḥ
kathaṃ devena vai sūta devadevānmaheśvarāt
sudarśanākhyaṃ vai labdhaṃ vaktumarhasi viṣṇunā
- 2
सूत उवाच
देवानाम् असुरेन्द्राणाम् अभवच्च सुदारुणः
सर्वेषामेव भूतानां विनाशकरणो महान्
sūta uvāca
devānām asurendrāṇām abhavacca sudāruṇaḥ
sarveṣāmeva bhūtānāṃ vināśakaraṇo mahān
- 3
ते देवाः शक्तिमुशलैः सायकैर्नतपर्वभिः
प्रभिद्यमानाः कुन्तैश्च दुद्रुवुर्भयविह्वलाः
te devāḥ śaktimuśalaiḥ sāyakairnataparvabhiḥ
prabhidyamānāḥ kuntaiśca dudruvurbhayavihvalāḥ
- 4
पराजितास्तदा देवा देवदेवेश्वरं हरिम्
प्रणेमुस्तं सुरेशानं शोकसंविग्नमानसाः
parājitāstadā devā devadeveśvaraṃ harim
praṇemustaṃ sureśānaṃ śokasaṃvignamānasāḥ
- 5
तान्समीक्ष्याथ भगवान्देवदेवेश्वरो हरिः
प्रणिपत्य स्थितान्देवानिदं वचनमब्रवीत्
tānsamīkṣyātha bhagavāndevadeveśvaro hariḥ
praṇipatya sthitāndevānidaṃ vacanamabravīt
- 6
वत्साः किमिति वै देवाश्च्युतालङ्कारविक्रमाः
समागताः ससंतापा वक्तुमर्हथ सुव्रताः
vatsāḥ kimiti vai devāścyutālaṅkāravikramāḥ
samāgatāḥ sasaṃtāpā vaktumarhatha suvratāḥ
- 7
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा तथाभूताः सुरोत्तमाः
प्रणम्याहुर्यथावृत्तं देवदेवाय विष्णवे
tasya tadvacanaṃ śrutvā tathābhūtāḥ surottamāḥ
praṇamyāhuryathāvṛttaṃ devadevāya viṣṇave
- 8
भगवन्देवदेवेश विष्णो जिष्णो जनार्दन
दानवैः पीडिताः सर्वे वयं शरणमागताः
bhagavandevadeveśa viṣṇo jiṣṇo janārdana
dānavaiḥ pīḍitāḥ sarve vayaṃ śaraṇamāgatāḥ
- 9
त्वमेव देवदेवेश गतिर्नः पुरुषोत्तम
त्वमेव परमात्मा हि त्वं पिता जगतामपि
tvameva devadeveśa gatirnaḥ puruṣottama
tvameva paramātmā hi tvaṃ pitā jagatāmapi
- 10
त्वमेव भर्ता हर्ता च भोक्ता दाता जनार्दन
हन्तुमर्हसि तस्मात्त्वं दानवान्दानवार्दन
tvameva bhartā hartā ca bhoktā dātā janārdana
hantumarhasi tasmāttvaṃ dānavāndānavārdana
- 11
दैत्याश्च वैष्णवैर्ब्राह्मै रौद्रैर्याम्यैः सुदारुणैः
कौबेरैश्चैव सौम्यैश्च नैरृत्यैर्वारुणैर्दृढैः
daityāśca vaiṣṇavairbrāhmai raudrairyāmyaiḥ sudāruṇaiḥ
kauberaiścaiva saumyaiśca nairṛtyairvāruṇairdṛḍhaiḥ
- 12
वायव्यैश्च तथाग्नेयैर् ऐशानैर्वार्षिकैः शुभैः
सौरै रौद्रैस्तथा भीमैः कम्पनैर्जृम्भणैर्दृढैः
vāyavyaiśca tathāgneyair aiśānairvārṣikaiḥ śubhaiḥ
saurai raudraistathā bhīmaiḥ kampanairjṛmbhaṇairdṛḍhaiḥ
- 13
अवध्या वरलाभात्ते सर्वे वारिजलोचन
सूर्यमण्डलसम्भूतं त्वदीयं चक्रम् उद्यतम्
avadhyā varalābhātte sarve vārijalocana
sūryamaṇḍalasambhūtaṃ tvadīyaṃ cakram udyatam
- 14
कुण्ठितं हि दधीचेन च्यावनेन जगद्गुरो
दण्डं शार्ङ्गं तवास्त्रं च लब्धं दैत्यैः प्रसादतः
kuṇṭhitaṃ hi dadhīcena cyāvanena jagadguro
daṇḍaṃ śārṅgaṃ tavāstraṃ ca labdhaṃ daityaiḥ prasādataḥ
- 15
पुरा जलन्धरं हन्तुं निर्मितं त्रिपुरारिणा
रथाङ्गं सुशितं घोरं तेन तान्हन्तुम् अर्हसि
purā jalandharaṃ hantuṃ nirmitaṃ tripurāriṇā
rathāṅgaṃ suśitaṃ ghoraṃ tena tānhantum arhasi
- 16
तस्मात्तेन निहन्तव्या नान्यैः शस्त्रशतैरपि
ततो निशम्य तेषां वै वचनं वारिजेक्षणः
tasmāttena nihantavyā nānyaiḥ śastraśatairapi
tato niśamya teṣāṃ vai vacanaṃ vārijekṣaṇaḥ
- 17
वाचस्पतिमुखानाह स हरिश्चक्रभृत्स्वयम्
श्रीविष्णुर् उवाच
भोभो देवा महादेवं सर्वैर्देवैः सनातनैः
vācaspatimukhānāha sa hariścakrabhṛtsvayam
śrīviṣṇur uvāca
bhobho devā mahādevaṃ sarvairdevaiḥ sanātanaiḥ
- 18
सम्प्राप्य सांप्रतं सर्वं करिष्यामि दिवौकसाम्
देवा जलन्धरं हन्तुं निर्मितं हि पुरारिणा
samprāpya sāṃprataṃ sarvaṃ kariṣyāmi divaukasām
devā jalandharaṃ hantuṃ nirmitaṃ hi purāriṇā
- 19
लब्ध्वा रथाङ्गं तेनैव निहत्य च महासुरान्
सर्वान्धुन्धुमुखान्दैत्यानष्टषष्टिशतान्सुरान्
labdhvā rathāṅgaṃ tenaiva nihatya ca mahāsurān
sarvāndhundhumukhāndaityānaṣṭaṣaṣṭiśatānsurān
- 20
सबान्धवान्क्षणादेव युष्मान्संतारयाम्यहम्
सूत उवाच
एवम् उक्त्वा सुरश्रेष्ठान्सुरश्रेष्ठमनुस्मरन्
sabāndhavānkṣaṇādeva yuṣmānsaṃtārayāmyaham
sūta uvāca
evam uktvā suraśreṣṭhānsuraśreṣṭhamanusmaran
- 21
सुश्रेष्ठस्तदा श्रेष्ठं पूजयामास शङ्करम्
लिङ्गं स्थाप्य यथान्यायं हिमवच्छिखरे शुभे
suśreṣṭhastadā śreṣṭhaṃ pūjayāmāsa śaṅkaram
liṅgaṃ sthāpya yathānyāyaṃ himavacchikhare śubhe
- 22
मेरुपर्वतसंकाशं निर्मितं विश्वकर्मणा
त्वरिताख्येन रुद्रेण रौद्रेण च जनार्दनः
meruparvatasaṃkāśaṃ nirmitaṃ viśvakarmaṇā
tvaritākhyena rudreṇa raudreṇa ca janārdanaḥ
- 23
स्नाप्य सम्पूज्य गन्धाद्यैर्ज्वालाकारं मनोरमम्
तुष्टाव च तदा रुद्रं सम्पूज्याग्नौ प्रणम्य च
snāpya sampūjya gandhādyairjvālākāraṃ manoramam
tuṣṭāva ca tadā rudraṃ sampūjyāgnau praṇamya ca
- 24
देवं नाम्नां सहस्रेण भवाद्येन यथाक्रमम्
पूजयामास च शिवं प्रणवाद्यं नमोऽन्तकम्
devaṃ nāmnāṃ sahasreṇa bhavādyena yathākramam
pūjayāmāsa ca śivaṃ praṇavādyaṃ namo'ntakam
- 25
देवं नाम्नां सहस्रेण भवाद्येन महेश्वरम्
प्रतिनाम स पद्मेन पूजयामास शङ्करम्
devaṃ nāmnāṃ sahasreṇa bhavādyena maheśvaram
pratināma sa padmena pūjayāmāsa śaṅkaram
- 26
अग्नौ च नामभिर्देवं भवाद्यैः समिदादिभिः
स्वाहान्तैर्विधिवद्धुत्वा प्रत्येकमयुतं प्रभुम्
agnau ca nāmabhirdevaṃ bhavādyaiḥ samidādibhiḥ
svāhāntairvidhivaddhutvā pratyekamayutaṃ prabhum
- 27
तुष्टाव च पुनः शंभुं भवाद्यैर्भवमीश्वरम्
श्रीविष्णुरुवाच
भवः शिवो हरो रुद्रः पुरुषः पद्मलोचनः
tuṣṭāva ca punaḥ śaṃbhuṃ bhavādyairbhavamīśvaram
śrīviṣṇuruvāca
bhavaḥ śivo haro rudraḥ puruṣaḥ padmalocanaḥ
- 28
अर्थितव्यः सदाचारः सर्वशंभुर्महेश्वरः
ईश्वरः स्थाणुरीशानः सहस्राक्षः सहस्रपात्
arthitavyaḥ sadācāraḥ sarvaśaṃbhurmaheśvaraḥ
īśvaraḥ sthāṇurīśānaḥ sahasrākṣaḥ sahasrapāt
- 29
वरीयान्वरदो वन्द्यः शङ्करः परमेश्वरः
गङ्गाधरः शूलधरः परार्थैकप्रयोजनः
varīyānvarado vandyaḥ śaṅkaraḥ parameśvaraḥ
gaṅgādharaḥ śūladharaḥ parārthaikaprayojanaḥ
- 30
सर्वज्ञः सर्वदेवादिगिरिधन्वा जटाधरः
चन्द्रापीडश्चन्द्रमौलिर्विद्वान्विश्वामरेश्वरः
sarvajñaḥ sarvadevādigiridhanvā jaṭādharaḥ
candrāpīḍaścandramaulirvidvānviśvāmareśvaraḥ

