32 shlokas
- 1
सनत्कुमार उवाच
कथं जघान राजानं क्षुपं पादेन सुव्रत
दधीचः समरे जित्वा देवदेवं जनार्दनम्
sanatkumāra uvāca
kathaṃ jaghāna rājānaṃ kṣupaṃ pādena suvrata
dadhīcaḥ samare jitvā devadevaṃ janārdanam
- 2
वज्रास्थित्वं कथं लेभे महादेवान्महातपाः
वक्तुमर्हसि शैलादे जितो मृत्युस्त्वया यथा
vajrāsthitvaṃ kathaṃ lebhe mahādevānmahātapāḥ
vaktumarhasi śailāde jito mṛtyustvayā yathā
- 3
शैलादिरुवाच
ब्रह्मपुत्रो महातेजा राजा क्षुप इति स्मृतः
अभून्मित्रो दधीचस्य मुनीन्द्रस्य जनेश्वरः
śailādiruvāca
brahmaputro mahātejā rājā kṣupa iti smṛtaḥ
abhūnmitro dadhīcasya munīndrasya janeśvaraḥ
- 4
चिरात्तयोः प्रसंगाद्वै वादः क्षुपदधीचयोः
अभवत्क्षत्रियश्रेष्ठो विप्र एवेति विश्रुतः
cirāttayoḥ prasaṃgādvai vādaḥ kṣupadadhīcayoḥ
abhavatkṣatriyaśreṣṭho vipra eveti viśrutaḥ
- 5
अष्टानां लोकपालानां वपुर्धारयते नृपः
तस्मादिन्द्रो ह्ययं वह्निर्यमश्च निरृतिस्तथा
aṣṭānāṃ lokapālānāṃ vapurdhārayate nṛpaḥ
tasmādindro hyayaṃ vahniryamaśca nirṛtistathā
- 6
वरुणश्चैव वायुश्च सोमो धनद एव च
ईश्वरो ऽहं न संदेहो नावमन्तव्य एव च
varuṇaścaiva vāyuśca somo dhanada eva ca
īśvaro 'haṃ na saṃdeho nāvamantavya eva ca
- 7
महती देवता या सा महतश्चापि सुव्रत
तस्मात्त्वया महाभाग च्यावनेय सदा ह्यहम्
mahatī devatā yā sā mahataścāpi suvrata
tasmāttvayā mahābhāga cyāvaneya sadā hyaham
- 8
नावमन्तव्य एवेह पूजनीयश्च सर्वथा
श्रुत्वा तथा मतं तस्य क्षुपस्य मुनिसत्तमः
nāvamantavya eveha pūjanīyaśca sarvathā
śrutvā tathā mataṃ tasya kṣupasya munisattamaḥ
- 9
दधीचश्च्यावनिश्चोग्रो गौरवादात्मनो द्विजः
अताडयत्क्षुपं मूर्ध्नि दधीचो वाममुष्टिना
चिछेद वज्रेण च तं दधीचं बलवान्क्षुपः
dadhīcaścyāvaniścogro gauravādātmano dvijaḥ
atāḍayatkṣupaṃ mūrdhni dadhīco vāmamuṣṭinā
cicheda vajreṇa ca taṃ dadhīcaṃ balavānkṣupaḥ
- 10
ब्रह्मलोके पुरासौ हि ब्रह्मणः क्षुतसंभवः
लब्धं वज्रं च कार्यार्थं वज्रिणा चोदितः प्रभुः
brahmaloke purāsau hi brahmaṇaḥ kṣutasaṃbhavaḥ
labdhaṃ vajraṃ ca kāryārthaṃ vajriṇā coditaḥ prabhuḥ
- 11
स्वेच्छयैव नरो भूत्वा नरपालो बभूव सः
तस्माद्राजा स विप्रेन्द्रमजयद्वै महाबलः
svecchayaiva naro bhūtvā narapālo babhūva saḥ
tasmādrājā sa viprendramajayadvai mahābalaḥ
- 12
यथा वज्रधरः श्रीमान्बलवांस्तमसान्वितः
पपात भूमौ निहतो वज्रेण द्विजपुङ्गवः
yathā vajradharaḥ śrīmānbalavāṃstamasānvitaḥ
papāta bhūmau nihato vajreṇa dvijapuṅgavaḥ
- 13
सस्मार च तदा तत्र दुःखाद्वै भार्गवं मुनिम्
शुक्रोऽपि संधयामास ताडितं कुलिशेन तम्
sasmāra ca tadā tatra duḥkhādvai bhārgavaṃ munim
śukro'pi saṃdhayāmāsa tāḍitaṃ kuliśena tam
- 14
योगादेत्य दधीचस्य देहं देहभृतांवरः
संधाय पूर्ववद्देहं दधीचस्याह भार्गवः
yogādetya dadhīcasya dehaṃ dehabhṛtāṃvaraḥ
saṃdhāya pūrvavaddehaṃ dadhīcasyāha bhārgavaḥ
- 15
भो दधीच महाभाग देवदेवमुमापतिम्
सम्पूज्य पूज्यं ब्रह्माद्यैर्देवदेवं निरञ्जनम्
bho dadhīca mahābhāga devadevamumāpatim
sampūjya pūjyaṃ brahmādyairdevadevaṃ nirañjanam
- 16
अवध्यो भव विप्रर्षे प्रसादात्त्र्यम्बकस्य तु
मृतसंजीवनं तस्माल्लब्धमेतन्मया द्विज
avadhyo bhava viprarṣe prasādāttryambakasya tu
mṛtasaṃjīvanaṃ tasmāllabdhametanmayā dvija
- 17
नास्ति मृत्युभयं शंभोर्भक्तानामिह सर्वतः
मृतसंजीवनं चापि शैवमद्य वदामि ते
nāsti mṛtyubhayaṃ śaṃbhorbhaktānāmiha sarvataḥ
mṛtasaṃjīvanaṃ cāpi śaivamadya vadāmi te
- 18
त्रियंबकं यजामहे त्रैलोक्यपितरं प्रभुम्
त्रिमण्डलस्य पितरं त्रिगुणस्य महेश्वरम्
triyaṃbakaṃ yajāmahe trailokyapitaraṃ prabhum
trimaṇḍalasya pitaraṃ triguṇasya maheśvaram
- 19
त्रितत्त्वस्य त्रिवह्नेश्च त्रिधाभूतस्य सर्वतः
त्रिवेदस्य महादेवं सुगन्धिं पुष्टिवर्धनम्
tritattvasya trivahneśca tridhābhūtasya sarvataḥ
trivedasya mahādevaṃ sugandhiṃ puṣṭivardhanam
- 20
सर्वभूतेषु सर्वत्र त्रिगुणे प्रकृतौ तथा
इन्द्रियेषु तथान्येषु देवेषु च गणेषु च
sarvabhūteṣu sarvatra triguṇe prakṛtau tathā
indriyeṣu tathānyeṣu deveṣu ca gaṇeṣu ca
- 21
पुष्पेषु गन्धवत्सूक्ष्मः सुगन्धिः परमेश्वरः
पुष्टिश्च प्रकृतिर्यस्मात्पुरुषस्य द्विजोत्तम
puṣpeṣu gandhavatsūkṣmaḥ sugandhiḥ parameśvaraḥ
puṣṭiśca prakṛtiryasmātpuruṣasya dvijottama
- 22
महदादिविशेषान्तविकल्पस्यापि सुव्रत
विष्णोः पितामहस्यापि मुनीनां च महामुने
mahadādiviśeṣāntavikalpasyāpi suvrata
viṣṇoḥ pitāmahasyāpi munīnāṃ ca mahāmune
- 23
इन्द्रस्यापि च देवानां तस्माद्वै पुष्टिवर्धनः
तं देवममृतं रुद्रं कर्मणा तपसा तथा
indrasyāpi ca devānāṃ tasmādvai puṣṭivardhanaḥ
taṃ devamamṛtaṃ rudraṃ karmaṇā tapasā tathā
- 24
स्वाध्यायेन च योगेन ध्यानेन च यजामहे
सत्येनानेन मुक्षीयान्मृत्युपाशाद्भवः स्वयम्
svādhyāyena ca yogena dhyānena ca yajāmahe
satyenānena mukṣīyānmṛtyupāśādbhavaḥ svayam
- 25
बन्धमोक्षकरो यस्मादुर्वारुकमिव प्रभुः
मृतसंजीवनो मन्त्रो मया लब्धस्तु शङ्करात्
bandhamokṣakaro yasmādurvārukamiva prabhuḥ
mṛtasaṃjīvano mantro mayā labdhastu śaṅkarāt
- 26
जप्त्वा हुत्वाभिमन्त्र्यैवं जलं पीत्वा दिवानिशम्
लिङ्गस्य संनिधौ ध्यात्वा नास्ति मृत्युभयं द्विज
japtvā hutvābhimantryaivaṃ jalaṃ pītvā divāniśam
liṅgasya saṃnidhau dhyātvā nāsti mṛtyubhayaṃ dvija
- 27
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा तपसाराध्य शङ्करम्
वज्रास्थित्वम् अवध्यत्वम् अदीनत्वं च लब्धवान्
tasya tadvacanaṃ śrutvā tapasārādhya śaṅkaram
vajrāsthitvam avadhyatvam adīnatvaṃ ca labdhavān
- 28
एवमाराध्य देवेशं दधीचो मुनिसत्तमः
प्राप्यावध्यत्वम् अन्यैश्च वज्रास्थित्वं प्रयत्नतः
evamārādhya deveśaṃ dadhīco munisattamaḥ
prāpyāvadhyatvam anyaiśca vajrāsthitvaṃ prayatnataḥ
- 29
अताडयच्च राजेन्द्रं पादमूलेन मूर्धनि
क्षुपो दधीचं वज्रेण जघानोरसि च प्रभुः
atāḍayacca rājendraṃ pādamūlena mūrdhani
kṣupo dadhīcaṃ vajreṇa jaghānorasi ca prabhuḥ
- 30
नाभून्नाशाय तद्वज्रं दधीचस्य महात्मनः
प्रभावात्परमेशस्य वज्रबद्धशरीरिणः
nābhūnnāśāya tadvajraṃ dadhīcasya mahātmanaḥ
prabhāvātparameśasya vajrabaddhaśarīriṇaḥ

