26 shlokas
- 1
सूत उवाच
आग्नीध्रं ज्येष्ठदायादं काम्यपुत्रं महाबलम्
प्रियव्रतो ऽभ्यषिञ्चद्वै जंबूद्वीपेश्वरं नृपः
sūta uvāca
āgnīdhraṃ jyeṣṭhadāyādaṃ kāmyaputraṃ mahābalam
priyavrato 'bhyaṣiñcadvai jaṃbūdvīpeśvaraṃ nṛpaḥ
- 2
सोऽतीव भवभक्तश्च तपस्वी तरुणः सदा
भवार्चनरतः श्रीमान्गोमान्धीमान्द्विजर्षभाः
so'tīva bhavabhaktaśca tapasvī taruṇaḥ sadā
bhavārcanarataḥ śrīmāngomāndhīmāndvijarṣabhāḥ
- 3
तस्य पुत्रा बभूवुस्ते प्रजापतिसमा नव
सर्वे माहेश्वराश्चैव महादेवपरायणाः
tasya putrā babhūvuste prajāpatisamā nava
sarve māheśvarāścaiva mahādevaparāyaṇāḥ
- 4
ज्येष्ठो नाभिर् इति ख्यातस्तस्य किंपुरुषो ऽनुजः
हरिवर्षस्तृतीयस्तु चतुर्थो वै त्विलावृतः
jyeṣṭho nābhir iti khyātastasya kiṃpuruṣo 'nujaḥ
harivarṣastṛtīyastu caturtho vai tvilāvṛtaḥ
- 5
रम्यस्तु पञ्चमस्तत्र हिरण्मान्षष्ठ उच्यते
कुरुस्तु सप्तमस्तेषां भद्राश्वस्त्वष्टमः स्मृतः
ramyastu pañcamastatra hiraṇmānṣaṣṭha ucyate
kurustu saptamasteṣāṃ bhadrāśvastvaṣṭamaḥ smṛtaḥ
- 6
नवमः केतुमालस्तु तेषां देशान्निबोधत
नाभेस्तु दक्षिणं वर्षं हेमाख्यं तु पिता ददौ
navamaḥ ketumālastu teṣāṃ deśānnibodhata
nābhestu dakṣiṇaṃ varṣaṃ hemākhyaṃ tu pitā dadau
- 7
हेमकूटं तु यद्वर्षं ददौ किंपुरुषाय सः
नैषधं यत्स्मृतं वर्षं हरये तत्पिता ददौ
hemakūṭaṃ tu yadvarṣaṃ dadau kiṃpuruṣāya saḥ
naiṣadhaṃ yatsmṛtaṃ varṣaṃ haraye tatpitā dadau
- 8
इलावृताय प्रददौ मेरुर्यत्र तु मध्यमः
नीलाचलाश्रितं वर्षं रम्याय प्रददौ पिता
ilāvṛtāya pradadau meruryatra tu madhyamaḥ
nīlācalāśritaṃ varṣaṃ ramyāya pradadau pitā
- 9
श्वेतं यदुत्तरं तस्मात्पित्रा दत्तं हिरण्मते
यदुत्तरं शृङ्गवर्षं पिता तत्कुरवे ददौ
śvetaṃ yaduttaraṃ tasmātpitrā dattaṃ hiraṇmate
yaduttaraṃ śṛṅgavarṣaṃ pitā tatkurave dadau
- 10
वर्षं माल्यवतं चापि भद्राश्वस्य न्यवेदयत्
गन्धमादनवर्षं तु केतुमालाय दत्तवान्
varṣaṃ mālyavataṃ cāpi bhadrāśvasya nyavedayat
gandhamādanavarṣaṃ tu ketumālāya dattavān
- 11
इत्येतानि महान्तीह नव वर्षाणि भागशः
आग्नीध्रस्तेषु वर्षेषु पुत्रांस्तानभिषिच्य वै
ityetāni mahāntīha nava varṣāṇi bhāgaśaḥ
āgnīdhrasteṣu varṣeṣu putrāṃstānabhiṣicya vai
- 12
यथाक्रमं स धर्मात्मा ततस्तु तपसि स्थितः
तपसा भावितश्चैव स्वाध्यायनिरतस्त्वभूत्
yathākramaṃ sa dharmātmā tatastu tapasi sthitaḥ
tapasā bhāvitaścaiva svādhyāyaniratastvabhūt
- 13
स्वाध्यायनिरतः पश्चाच्छिवध्यानरतस्त्वभूत्
यानि किंपुरुषाद्यानि वर्षाण्यष्टौ शुभानि च
svādhyāyanirataḥ paścācchivadhyānaratastvabhūt
yāni kiṃpuruṣādyāni varṣāṇyaṣṭau śubhāni ca
- 14
तेषां स्वभावतः सिद्धिः सुखप्राया ह्ययत्नतः
विपर्ययो न तेष्वस्ति जरामृत्युभयं न च
teṣāṃ svabhāvataḥ siddhiḥ sukhaprāyā hyayatnataḥ
viparyayo na teṣvasti jarāmṛtyubhayaṃ na ca
- 15
धर्माधर्मौ न तेष्वास्तां नोत्तमाधममध्यमाः
न तेष्वस्ति युगावस्था क्षेत्रेष्वष्टसु सर्वतः
dharmādharmau na teṣvāstāṃ nottamādhamamadhyamāḥ
na teṣvasti yugāvasthā kṣetreṣvaṣṭasu sarvataḥ
- 16
रुद्रक्षेत्रे मृताश्चैव जङ्गमाः स्थावरास्तथा
भक्ताः प्रासंगिकाश्चापि तेषु क्षेत्रेषु यान्ति ते
rudrakṣetre mṛtāścaiva jaṅgamāḥ sthāvarāstathā
bhaktāḥ prāsaṃgikāścāpi teṣu kṣetreṣu yānti te
- 17
तेषां हिताय रुद्रेण चाष्टक्षेत्रं विनिर्मितम्
तत्र तेषां महादेवः सान्निध्यं कुरुते सदा
teṣāṃ hitāya rudreṇa cāṣṭakṣetraṃ vinirmitam
tatra teṣāṃ mahādevaḥ sānnidhyaṃ kurute sadā
- 18
दृष्ट्वा हृदि महादेवम् अष्टक्षेत्रनिवासिनः
सुखिनः सर्वदा तेषां स एवेह परा गतिः
dṛṣṭvā hṛdi mahādevam aṣṭakṣetranivāsinaḥ
sukhinaḥ sarvadā teṣāṃ sa eveha parā gatiḥ
- 19
नाभेर्निसर्गं वक्ष्यामि हिमाङ्के ऽस्मिन्निबोधत
नाभिस्त्वजनयत्पुत्रं मेरुदेव्यां महामतिः
nābhernisargaṃ vakṣyāmi himāṅke 'sminnibodhata
nābhistvajanayatputraṃ merudevyāṃ mahāmatiḥ
- 20
ऋषभं पार्थिवश्रेष्ठं सर्वक्षत्रस्य पूजितम्
ऋषभाद्भरतो जज्ञे वीरः पुत्रशताग्रजः
ṛṣabhaṃ pārthivaśreṣṭhaṃ sarvakṣatrasya pūjitam
ṛṣabhādbharato jajñe vīraḥ putraśatāgrajaḥ
- 21
सोऽभिषिच्याथ ऋषभो भरतं पुत्रवत्सलः
ज्ञानवैराग्यमाश्रित्य जित्वेन्द्रियमहोरगान्
so'bhiṣicyātha ṛṣabho bharataṃ putravatsalaḥ
jñānavairāgyamāśritya jitvendriyamahoragān
- 22
सर्वात्मनात्मनि स्थाप्य परमात्मानमीश्वरम्
नग्नो जटी निराहारश्चीरी ध्वान्तगतो हि सः
sarvātmanātmani sthāpya paramātmānamīśvaram
nagno jaṭī nirāhāraścīrī dhvāntagato hi saḥ
- 23
निराशस्त्यक्तसंदेहः शैवमाप परं पदम्
हिमाद्रेर्दक्षिणं वर्षं भरताय न्यवेदयत्
nirāśastyaktasaṃdehaḥ śaivamāpa paraṃ padam
himādrerdakṣiṇaṃ varṣaṃ bharatāya nyavedayat
- 24
तस्मात्तु भारतं वर्षं तस्य नाम्ना विदुर्बुधाः
भरतस्यात्मजो विद्वान्सुमतिर्नाम धार्मिकः
tasmāttu bhārataṃ varṣaṃ tasya nāmnā vidurbudhāḥ
bharatasyātmajo vidvānsumatirnāma dhārmikaḥ
- 25
बभूव तस्मिंस्तद्राज्यं भरतः संन्यवेशयत्
पुत्रसंक्रामितश्रीको वनं राजा विवेश सः
babhūva tasmiṃstadrājyaṃ bharataḥ saṃnyaveśayat
putrasaṃkrāmitaśrīko vanaṃ rājā viveśa saḥ
- 26
इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे भरतवर्षकथनं नाम सप्तचत्वारिंशो ऽध्यायः
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge bharatavarṣakathanaṃ nāma saptacatvāriṃśo 'dhyāyaḥ

