47 shlokas
- 1
सनत्कुमार उवाच
कथं भवप्रसादेन देवदारुवनौकसः
प्रपन्नाः शरणं देवं वक्तुमर्हसि मे प्रभो
sanatkumāra uvāca
kathaṃ bhavaprasādena devadāruvanaukasaḥ
prapannāḥ śaraṇaṃ devaṃ vaktumarhasi me prabho
- 2
शैलादिरुवाच
तानुवाच महाभागान्भगवान् आत्मभूः स्वयम्
देवदारुवनस्थांस्तु तपसा पावकप्रभान्
śailādiruvāca
tānuvāca mahābhāgānbhagavān ātmabhūḥ svayam
devadāruvanasthāṃstu tapasā pāvakaprabhān
- 3
पितामह उवाच
एष देवो महादेवो विज्ञेयस्तु महेश्वरः
न तस्मात्परमं किंचित्पदं समधिगम्यते
pitāmaha uvāca
eṣa devo mahādevo vijñeyastu maheśvaraḥ
na tasmātparamaṃ kiṃcitpadaṃ samadhigamyate
- 4
देवानां च ऋषीनां च पितॄणां चैव स प्रभुः
सहस्रयुगपर्यन्ते प्रलये सर्वदेहिनः
devānāṃ ca ṛṣīnāṃ ca pitṝṇāṃ caiva sa prabhuḥ
sahasrayugaparyante pralaye sarvadehinaḥ
- 5
संहरत्येष भगवान्कालो भूत्वा महेश्वरः
एष चैव प्रजाः सर्वाः सृजत्येकः स्वतेजसा
saṃharatyeṣa bhagavānkālo bhūtvā maheśvaraḥ
eṣa caiva prajāḥ sarvāḥ sṛjatyekaḥ svatejasā
- 6
एष चक्री च वज्री च श्रीवत्सकृतलक्षणः
योगी कृतयुगे चैव त्रेतायां क्रतुर् उच्यते
eṣa cakrī ca vajrī ca śrīvatsakṛtalakṣaṇaḥ
yogī kṛtayuge caiva tretāyāṃ kratur ucyate
- 7
द्वापरे चैव कालाग्निर्धर्मकेतुः कलौ स्मृतः
रुद्रस्य मूर्तयस्त्वेता ये ऽभिध्यायन्ति पण्डिताः
dvāpare caiva kālāgnirdharmaketuḥ kalau smṛtaḥ
rudrasya mūrtayastvetā ye 'bhidhyāyanti paṇḍitāḥ
- 8
चतुरस्रं बहिश्चान्तरष्टास्रं पिण्डिकाश्रये
वृत्तं सुदर्शनं योग्यमेवं लिङ्गं प्रपूजयेत्
caturasraṃ bahiścāntaraṣṭāsraṃ piṇḍikāśraye
vṛttaṃ sudarśanaṃ yogyamevaṃ liṅgaṃ prapūjayet
- 9
तमो ह्यग्नी रजो ब्रह्मा सत्त्वं विष्णुः प्रकाशकम्
मूर्तिरेका स्थिता चास्य मूर्तयः परिकीर्तिताः
tamo hyagnī rajo brahmā sattvaṃ viṣṇuḥ prakāśakam
mūrtirekā sthitā cāsya mūrtayaḥ parikīrtitāḥ
- 10
यत्र तिष्ठति तद्ब्रह्म योगेन तु समन्वितम्
तस्माद्धि देवदेवेशमीशानं प्रभुमव्ययम्
yatra tiṣṭhati tadbrahma yogena tu samanvitam
tasmāddhi devadeveśamīśānaṃ prabhumavyayam
- 11
आराधयन्ति विप्रेन्द्रा जितक्रोधा जितेन्द्रियाः
लिङ्गं कृत्वा यथान्यायं सर्वलक्षणसंयुतम्
ārādhayanti viprendrā jitakrodhā jitendriyāḥ
liṅgaṃ kṛtvā yathānyāyaṃ sarvalakṣaṇasaṃyutam
- 12
अङ्गुष्ठमात्रं सुशुभं सुवृत्तं सर्वसंमतम्
समनाभं तथाष्टास्रं षोडशास्रम् अथापि वा
aṅguṣṭhamātraṃ suśubhaṃ suvṛttaṃ sarvasaṃmatam
samanābhaṃ tathāṣṭāsraṃ ṣoḍaśāsram athāpi vā
- 13
सुवृत्तं मण्डलं दिव्यं सर्वकामफलप्रदम्
वेदिका द्विगुणा तस्य समा वा सर्वसंमता
suvṛttaṃ maṇḍalaṃ divyaṃ sarvakāmaphalapradam
vedikā dviguṇā tasya samā vā sarvasaṃmatā
- 14
गोमुखी च त्रिभागैका वेद्या लक्षणसंयुता
पट्टिका च समन्ताद्वै यवमात्रा द्विजोत्तमाः
gomukhī ca tribhāgaikā vedyā lakṣaṇasaṃyutā
paṭṭikā ca samantādvai yavamātrā dvijottamāḥ
- 15
सौवर्णं राजतं शैलं कृत्वा ताम्रमयं तथा
वेदिकायाश्च विस्तारं त्रिगुणं वै समन्ततः
sauvarṇaṃ rājataṃ śailaṃ kṛtvā tāmramayaṃ tathā
vedikāyāśca vistāraṃ triguṇaṃ vai samantataḥ
- 16
वर्तुलं चतुरस्रं वा षडस्रं वा त्रिरस्रकम्
समन्तान्निर्व्रणं शुभ्रं लक्षणैस्तत्सुलक्षितम्
vartulaṃ caturasraṃ vā ṣaḍasraṃ vā trirasrakam
samantānnirvraṇaṃ śubhraṃ lakṣaṇaistatsulakṣitam
- 17
प्रतिष्ठाप्य यथान्यायं पूजालक्षणसंयुतम्
कलशं स्थापयेत्तस्य वेदिमध्ये तथा द्विजाः
pratiṣṭhāpya yathānyāyaṃ pūjālakṣaṇasaṃyutam
kalaśaṃ sthāpayettasya vedimadhye tathā dvijāḥ
- 18
सहिरण्यं सबीजं च ब्रह्मभिश्चाभिमन्त्रितम्
सेचयेच्च ततो लिङ्गं पवित्रैः पञ्चभिः शुभैः
sahiraṇyaṃ sabījaṃ ca brahmabhiścābhimantritam
secayecca tato liṅgaṃ pavitraiḥ pañcabhiḥ śubhaiḥ
- 19
पूजयेच्च यथालाभं ततः सिद्धिमवाप्स्यथ
समाहिताः पूजयध्वं सपुत्राः सह बन्धुभिः
pūjayecca yathālābhaṃ tataḥ siddhimavāpsyatha
samāhitāḥ pūjayadhvaṃ saputrāḥ saha bandhubhiḥ
- 20
सर्वे प्राञ्जलयो भूत्वा शूलपाणिं प्रपद्यत
ततो द्रक्ष्यथ देवेशं दुर्दर्शमकृतात्मभिः
sarve prāñjalayo bhūtvā śūlapāṇiṃ prapadyata
tato drakṣyatha deveśaṃ durdarśamakṛtātmabhiḥ
- 21
यं दृष्ट्वा सर्वमज्ञानमधर्मश्च प्रणश्यति
ततः प्रदक्षिणं कृत्वा ब्रह्माणममितौजसम्
yaṃ dṛṣṭvā sarvamajñānamadharmaśca praṇaśyati
tataḥ pradakṣiṇaṃ kṛtvā brahmāṇamamitaujasam
- 22
सम्प्रस्थिता वनौकास्ते देवदारुवनं ततः
आराधयितुमारब्धा ब्रह्मणा कथितं यथा
samprasthitā vanaukāste devadāruvanaṃ tataḥ
ārādhayitumārabdhā brahmaṇā kathitaṃ yathā
- 23
स्थण्डिलेषु विचित्रेषु पर्वतानां गुहासु च
नदीनां च विविक्तेषु पुलिनेषु शुभेषु च
sthaṇḍileṣu vicitreṣu parvatānāṃ guhāsu ca
nadīnāṃ ca vivikteṣu pulineṣu śubheṣu ca
- 24
शैवालशोभनाः केचित्केचिदन्तर्जलेशयाः
केचिद्दर्भावकाशास्तु पादाङ्गुष्ठाग्रधिष्ठिताः
śaivālaśobhanāḥ kecitkecidantarjaleśayāḥ
keciddarbhāvakāśāstu pādāṅguṣṭhāgradhiṣṭhitāḥ
- 25
दन्तोलूखलिनस्त्वन्ये अश्मकुट्टास्तथा परे
स्थानवीरासनास्त्वन्ये मृगचर्यारताः परे
dantolūkhalinastvanye aśmakuṭṭāstathā pare
sthānavīrāsanāstvanye mṛgacaryāratāḥ pare
- 26
कालं नयन्ति तपसा पूजया च महाधियः
एवं संवत्सरे पूर्णे वसन्ते समुपस्थिते
kālaṃ nayanti tapasā pūjayā ca mahādhiyaḥ
evaṃ saṃvatsare pūrṇe vasante samupasthite
- 27
ततस्तेषां प्रसादार्थं भक्तानाम् अनुकम्पया
देवः कृतयुगे तस्मिन्गिरौ हिमवतः शुभे
tatasteṣāṃ prasādārthaṃ bhaktānām anukampayā
devaḥ kṛtayuge tasmingirau himavataḥ śubhe
- 28
देवदारुवनं प्राप्तः प्रसन्नः परमेश्वरः
भस्मपांसूपदिग्धाङ्गो नग्नो विकृतलक्षणः
devadāruvanaṃ prāptaḥ prasannaḥ parameśvaraḥ
bhasmapāṃsūpadigdhāṅgo nagno vikṛtalakṣaṇaḥ
- 29
उल्मुकव्यग्रहस्तश्च रक्तपिङ्गललोचनः
क्वचिच्च हसते रौद्रं क्वचिद्गायति विस्मितः
ulmukavyagrahastaśca raktapiṅgalalocanaḥ
kvacicca hasate raudraṃ kvacidgāyati vismitaḥ
- 30
क्वचिन्नृत्यति शृङ्गारं क्वचिद्रौति मुहुर्मुहुः
आश्रमे ह्यटते भैक्ष्यं याचते च पुनः पुनः
kvacinnṛtyati śṛṅgāraṃ kvacidrauti muhurmuhuḥ
āśrame hyaṭate bhaikṣyaṃ yācate ca punaḥ punaḥ

