28 shlokas
- 1
सूत उवाच
अत्यन्तावनतौ दृष्ट्वा मधुपिङ्गायतेक्षणः
प्रहृष्टवदनो ऽत्यर्थम् अभवत्सत्यकीर्तनात्
sūta uvāca
atyantāvanatau dṛṣṭvā madhupiṅgāyatekṣaṇaḥ
prahṛṣṭavadano 'tyartham abhavatsatyakīrtanāt
- 2
उमापतिर्विरूपाक्षो दक्षयज्ञविनाशनः
पिनाकी खण्डपरशुः सुप्रीतस्तु त्रिलोचनः
umāpatirvirūpākṣo dakṣayajñavināśanaḥ
pinākī khaṇḍaparaśuḥ suprītastu trilocanaḥ
- 3
ततः स भगवान्देवः श्रुत्वा वागमृतं तयोः
जानन्नपि महादेवः क्रीडापूर्वमथाब्रवीत्
tataḥ sa bhagavāndevaḥ śrutvā vāgamṛtaṃ tayoḥ
jānannapi mahādevaḥ krīḍāpūrvamathābravīt
- 4
कौ भवन्तौ महात्मानौ परस्परहितैषिणौ
समेतावंबुजाभक्षाव् अस्मिन्घोरे महाप्लवे
kau bhavantau mahātmānau parasparahitaiṣiṇau
sametāvaṃbujābhakṣāv asminghore mahāplave
- 5
तावूचतुर्महात्मानौ संनिरीक्ष्य परस्परम्
भगवान्किं तु यत्ते ऽद्य न विज्ञानं त्वया विभो
tāvūcaturmahātmānau saṃnirīkṣya parasparam
bhagavānkiṃ tu yatte 'dya na vijñānaṃ tvayā vibho
- 6
विभो रुद्र महामाय इच्छया वां कृतौ त्वया
तयोस्तद्वचनं श्रुत्वा अभिनन्द्याभिमान्य च
vibho rudra mahāmāya icchayā vāṃ kṛtau tvayā
tayostadvacanaṃ śrutvā abhinandyābhimānya ca
- 7
उवाच भगवान्देवो मधुरं श्लक्ष्णया गिरा
भो भो हिरण्यगर्भ त्वां त्वां च कृष्ण ब्रवीम्यहम्
uvāca bhagavāndevo madhuraṃ ślakṣṇayā girā
bho bho hiraṇyagarbha tvāṃ tvāṃ ca kṛṣṇa bravīmyaham
- 8
प्रीतो ऽहमनया भक्त्या शाश्वताक्षरयुक्तया
भवन्तौ हृदयस्यास्य मम हृद्यतरावुभौ
prīto 'hamanayā bhaktyā śāśvatākṣarayuktayā
bhavantau hṛdayasyāsya mama hṛdyatarāvubhau
- 9
युवाभ्यां किं ददाम्यद्य वराणां वरमीप्सितम्
अथोवाच महाभागो विष्णुर्भवमिदं वचः
yuvābhyāṃ kiṃ dadāmyadya varāṇāṃ varamīpsitam
athovāca mahābhāgo viṣṇurbhavamidaṃ vacaḥ
- 10
सर्वं मम कृतं देव परितुष्टो ऽसि मे यदि
त्वयि मे सुप्रतिष्ठा तु भक्तिर्भवतु शङ्करः
sarvaṃ mama kṛtaṃ deva parituṣṭo 'si me yadi
tvayi me supratiṣṭhā tu bhaktirbhavatu śaṅkaraḥ
- 11
एवमुक्तस्तु विज्ञाय संभावयत केशवम्
प्रददौ च महादेवो भक्तिं निजपदांबुजे
evamuktastu vijñāya saṃbhāvayata keśavam
pradadau ca mahādevo bhaktiṃ nijapadāṃbuje
- 12
भवान्सर्वस्य लोकस्य कर्ता त्वमधिदैवतम्
तदेवं स्वस्ति ते वत्स गमिष्याम्यंबुजेक्षण
bhavānsarvasya lokasya kartā tvamadhidaivatam
tadevaṃ svasti te vatsa gamiṣyāmyaṃbujekṣaṇa
- 13
एवमुक्त्वा तु भगवान्ब्रह्माणं चापि शङ्करः
अनुगृह्यास्पृशद्देवो ब्रह्माणं परमेश्वरः
evamuktvā tu bhagavānbrahmāṇaṃ cāpi śaṅkaraḥ
anugṛhyāspṛśaddevo brahmāṇaṃ parameśvaraḥ
- 14
कराभ्यां सुशुभाभ्यां च प्राह हृष्टतरः स्वयम्
मत्समस्त्वं न संदेहो वत्स भक्तश्च मे भवान्
karābhyāṃ suśubhābhyāṃ ca prāha hṛṣṭataraḥ svayam
matsamastvaṃ na saṃdeho vatsa bhaktaśca me bhavān
- 15
स्वस्त्यस्तु ते गमिष्यामि संज्ञा भवतु सुव्रत
एवमुक्त्वा तु भगवांस्ततो ऽन्तर्धानमीश्वरः
svastyastu te gamiṣyāmi saṃjñā bhavatu suvrata
evamuktvā tu bhagavāṃstato 'ntardhānamīśvaraḥ
- 16
गतवान्गणपो देवः सर्वदेवनमस्कृतः
अवाप्य संज्ञां गोविन्दात्पद्मयोनिः पितामहः
gatavāngaṇapo devaḥ sarvadevanamaskṛtaḥ
avāpya saṃjñāṃ govindātpadmayoniḥ pitāmahaḥ
- 17
प्रजाः स्रष्टुमनाश्चक्रे तप उग्रं पितामहः
तस्यैवं तप्यमानस्य न किंचित्समवर्तत
prajāḥ sraṣṭumanāścakre tapa ugraṃ pitāmahaḥ
tasyaivaṃ tapyamānasya na kiṃcitsamavartata
- 18
ततो दीर्घेण कालेन दुःखात्क्रोधो ह्यजायत
क्रोधाविष्टस्य नेत्राभ्यां प्रापतन्नश्रुबिन्दवः
tato dīrgheṇa kālena duḥkhātkrodho hyajāyata
krodhāviṣṭasya netrābhyāṃ prāpatannaśrubindavaḥ
- 19
ततस्तेभ्यो ऽश्रुबिन्दुभ्यो वातपित्तकफात्मकाः
महाभागा महासत्त्वाः स्वस्तिकैरप्यलंकृताः
tatastebhyo 'śrubindubhyo vātapittakaphātmakāḥ
mahābhāgā mahāsattvāḥ svastikairapyalaṃkṛtāḥ
- 20
प्रकीर्णकेशाः सर्पास्ते प्रादुर्भूता महाविषाः
सर्पांस्तानग्रजान्दृष्ट्वा ब्रह्मात्मानम् अनिन्दयत्
prakīrṇakeśāḥ sarpāste prādurbhūtā mahāviṣāḥ
sarpāṃstānagrajāndṛṣṭvā brahmātmānam anindayat
- 21
अहो धिक्तपसो मह्यं फलमीदृशकं यदि
लोकवैनाशिकी जज्ञे आदावेव प्रजा मम
aho dhiktapaso mahyaṃ phalamīdṛśakaṃ yadi
lokavaināśikī jajñe ādāveva prajā mama
- 22
तस्य तीव्राभवन्मूर्च्छा क्रोधामर्षसमुद्भवा
मूर्च्छाभिपरितापेन जहौ प्राणान्प्रजापतिः
tasya tīvrābhavanmūrcchā krodhāmarṣasamudbhavā
mūrcchābhiparitāpena jahau prāṇānprajāpatiḥ
- 23
तस्याप्रतिमवीर्यस्य देहात्कारुण्यपूर्वकम्
अथैकादश ते रुद्रा रुदन्तो ऽभ्यक्रमंस्तथा
tasyāpratimavīryasya dehātkāruṇyapūrvakam
athaikādaśa te rudrā rudanto 'bhyakramaṃstathā
- 24
रोदनात्खलु रुद्रत्वं तेषु वै समजायत
ये रुद्रास्ते खलु प्राणा ये प्राणास्ते तदात्मकाः
rodanātkhalu rudratvaṃ teṣu vai samajāyata
ye rudrāste khalu prāṇā ye prāṇāste tadātmakāḥ
- 25
प्राणाः प्राणवतां ज्ञेयाः सर्वभूतेष्ववस्थिताः
अत्युग्रस्य महत्त्वस्य साधुराचरितस्य च
prāṇāḥ prāṇavatāṃ jñeyāḥ sarvabhūteṣvavasthitāḥ
atyugrasya mahattvasya sādhurācaritasya ca
- 26
प्राणांस्तस्य ददौ भूयस्त्रिशूली नीललोहितः
लब्ध्वासून्भगवान्ब्रह्म देवदेवमुमापतिम्
prāṇāṃstasya dadau bhūyastriśūlī nīlalohitaḥ
labdhvāsūnbhagavānbrahma devadevamumāpatim
- 27
प्रणम्य संस्थितो ऽपश्यद्गायत्र्या विश्वमीश्वरम्
सर्वलोकमयं देवं दृष्ट्वा स्तुत्वा पितामहः
praṇamya saṃsthito 'paśyadgāyatryā viśvamīśvaram
sarvalokamayaṃ devaṃ dṛṣṭvā stutvā pitāmahaḥ
- 28
ततो विस्मयमापन्नः प्रणिपत्य मुहुर्मुहुः
उवाच वचनं शर्वं सद्यादित्वं कथं विभो
tato vismayamāpannaḥ praṇipatya muhurmuhuḥ
uvāca vacanaṃ śarvaṃ sadyāditvaṃ kathaṃ vibho

