56 shlokas
- 1
सूत उवाच
ईशानकल्पवृत्तान्तमधिकृत्य महात्मना
ब्रह्मणा कल्पितं पूर्वं पुराणं लैङ्गम् उत्तमम्
sūta uvāca
īśānakalpavṛttāntamadhikṛtya mahātmanā
brahmaṇā kalpitaṃ pūrvaṃ purāṇaṃ laiṅgam uttamam
- 2
ग्रन्थकोटिप्रमाणं तु शतकोटिप्रविस्तरे
चतुर्लक्षेण संक्षिप्ते व्यासैः सर्वान्तरेषु वै
granthakoṭipramāṇaṃ tu śatakoṭipravistare
caturlakṣeṇa saṃkṣipte vyāsaiḥ sarvāntareṣu vai
- 3
व्यस्तेष्टा दशधा चैव ब्रह्मादौ द्वापरादिषु
लिङ्गमेकादशं प्रोक्तं मया व्यासाच्छ्रुतं च तत्
vyasteṣṭā daśadhā caiva brahmādau dvāparādiṣu
liṅgamekādaśaṃ proktaṃ mayā vyāsācchrutaṃ ca tat
- 4
अस्यैकादशसाहस्रे ग्रन्थमानमिह द्विजाः
तस्मात्संक्षेपतो वक्ष्ये न श्रुतं विस्तरेण यत्
asyaikādaśasāhasre granthamānamiha dvijāḥ
tasmātsaṃkṣepato vakṣye na śrutaṃ vistareṇa yat
- 5
चतुर्लक्षेण संक्षिप्ते कृष्णद्वैपायनेन तु
अत्रैकादशसाहस्रैः कथितो लिङ्गसम्भवः
caturlakṣeṇa saṃkṣipte kṛṣṇadvaipāyanena tu
atraikādaśasāhasraiḥ kathito liṅgasambhavaḥ
- 6
सर्गः प्राधानिकः पश्चात्प्राकृतो वैकृतानि च
अण्डस्यास्य च सम्भूतिर् अण्डस्यावरणाष्टकम्
sargaḥ prādhānikaḥ paścātprākṛto vaikṛtāni ca
aṇḍasyāsya ca sambhūtir aṇḍasyāvaraṇāṣṭakam
- 7
अण्डोद्भवत्वं शर्वस्य रजोगुणसमाश्रयात्
विष्णुत्वं कालरुद्रत्वं शयनं चाप्सु तस्य च
aṇḍodbhavatvaṃ śarvasya rajoguṇasamāśrayāt
viṣṇutvaṃ kālarudratvaṃ śayanaṃ cāpsu tasya ca
- 8
प्रजापतीनां सर्गश्च पृथिव्युद्धरणं तथा
ब्रह्मणश्च दिवारात्रमायुषो गणनं पुनः
prajāpatīnāṃ sargaśca pṛthivyuddharaṇaṃ tathā
brahmaṇaśca divārātramāyuṣo gaṇanaṃ punaḥ
- 9
सवनं ब्रह्मणश्चैव युगकल्पश्च तस्य तु
दिव्यं च मानुषं वर्षमार्षं वै ध्रौव्यमेव च
savanaṃ brahmaṇaścaiva yugakalpaśca tasya tu
divyaṃ ca mānuṣaṃ varṣamārṣaṃ vai dhrauvyameva ca
- 10
पित्र्यं पितॄणां सम्भूतिर्धर्मश्चाश्रमिणां तथा
अवृद्धिर्जगतो भूयो देव्याः शक्त्युद्भवस्तथा
pitryaṃ pitṝṇāṃ sambhūtirdharmaścāśramiṇāṃ tathā
avṛddhirjagato bhūyo devyāḥ śaktyudbhavastathā
- 11
स्त्रीपुम्भावो विरिञ्चस्य सर्गो मिथुनसम्भवः
आख्याष्टकं हि रुद्रस्य कथितं रोदनान्तरे
strīpumbhāvo viriñcasya sargo mithunasambhavaḥ
ākhyāṣṭakaṃ hi rudrasya kathitaṃ rodanāntare
- 12
ब्रह्मविष्णुविवादश्च पुनर्लिङ्गस्य सम्भवः
शिलादस्य तपश्चैव वृत्रारेर्दर्शनं तथा
brahmaviṣṇuvivādaśca punarliṅgasya sambhavaḥ
śilādasya tapaścaiva vṛtrārerdarśanaṃ tathā
- 13
प्रार्थना योनिजस्याथ दुर्लभत्वं सुतस्य तु
शिलादशक्रसंवादः पद्मयोनित्वमेव च
prārthanā yonijasyātha durlabhatvaṃ sutasya tu
śilādaśakrasaṃvādaḥ padmayonitvameva ca
- 14
भवस्य दर्शनं चैव तिष्येष्वाचार्यशिष्ययोः
व्यासावताराश्च तथा कल्पमन्वन्तराणि च
bhavasya darśanaṃ caiva tiṣyeṣvācāryaśiṣyayoḥ
vyāsāvatārāśca tathā kalpamanvantarāṇi ca
- 15
कल्पत्वं चैव कल्पानाम् आख्याभेदेष्वनुक्रमात्
कल्पेषु कल्पे वाराहे वाराहत्वं हरेस्तथा
kalpatvaṃ caiva kalpānām ākhyābhedeṣvanukramāt
kalpeṣu kalpe vārāhe vārāhatvaṃ harestathā
- 16
मेघवाहनकल्पस्य वृत्तान्तं रुद्रगौरवम्
पुनर्लिङ्गोद्भवश्चैव ऋषिमध्ये पिनाकिनः
meghavāhanakalpasya vṛttāntaṃ rudragauravam
punarliṅgodbhavaścaiva ṛṣimadhye pinākinaḥ
- 17
लिङ्गस्याराधनं स्नानविधानं शौचलक्षणम्
वाराणस्याश्च माहात्म्यं क्षेत्रमाहात्म्यवर्णनम्
liṅgasyārādhanaṃ snānavidhānaṃ śaucalakṣaṇam
vārāṇasyāśca māhātmyaṃ kṣetramāhātmyavarṇanam
- 18
भुवि रुद्रालयानां तु संख्या विष्णोर्गृहस्य च
अन्तरिक्षे तथाण्डे ऽस्मिन्देवायतनवर्णनम्
bhuvi rudrālayānāṃ tu saṃkhyā viṣṇorgṛhasya ca
antarikṣe tathāṇḍe 'smindevāyatanavarṇanam
- 19
दक्षस्य पतनं भूमौ पुनः स्वारोचिषे ऽन्तरे
दक्षशापश्च दक्षस्य शापमोक्षस्तथैव च
dakṣasya patanaṃ bhūmau punaḥ svārociṣe 'ntare
dakṣaśāpaśca dakṣasya śāpamokṣastathaiva ca
- 20
कैलासवर्णनं चैव योगः पाशुपतस्तथा
चतुर्युगप्रमाणं च युगधर्मः सुविस्तरः
kailāsavarṇanaṃ caiva yogaḥ pāśupatastathā
caturyugapramāṇaṃ ca yugadharmaḥ suvistaraḥ
- 21
संध्यांशकप्रमाणं च संध्यावृत्तं भवस्य च
श्मशाननिलयश्चैव चन्द्ररेखासमुद्भवः
saṃdhyāṃśakapramāṇaṃ ca saṃdhyāvṛttaṃ bhavasya ca
śmaśānanilayaścaiva candrarekhāsamudbhavaḥ
- 22
उद्वाहः शंकरस्याथ पुत्रोत्पादनमेव च
मैथुनातिप्रसङ्गेन विनाशो जगतां भयम्
udvāhaḥ śaṃkarasyātha putrotpādanameva ca
maithunātiprasaṅgena vināśo jagatāṃ bhayam
- 23
शापः सत्या कृतो देवान्पुरा विष्णुं च पालितम्
शुक्रोत्सर्गस्तु रुद्रस्य गाङ्गेयोद्भव एव च
śāpaḥ satyā kṛto devānpurā viṣṇuṃ ca pālitam
śukrotsargastu rudrasya gāṅgeyodbhava eva ca
- 24
ग्रहणादिषु कालेषु स्नाप्य लिङ्गं फलं तथा
क्षुब्धधी च विवादश्च दधीचोपेन्द्रयोस्तथा
grahaṇādiṣu kāleṣu snāpya liṅgaṃ phalaṃ tathā
kṣubdhadhī ca vivādaśca dadhīcopendrayostathā
- 25
उत्पत्तिर्नन्दिनाम्ना तु देवदेवस्य शूलिनः
पतिव्रतायाश्चाख्यानं पशुपाशविचारणा
utpattirnandināmnā tu devadevasya śūlinaḥ
pativratāyāścākhyānaṃ paśupāśavicāraṇā
- 26
प्रवृत्तिलक्षणं ज्ञानं निवृत्त्यधिकृता तथा
वसिष्ठतनयोत्पत्तिर्वासिष्ठानां महात्मनाम्
pravṛttilakṣaṇaṃ jñānaṃ nivṛttyadhikṛtā tathā
vasiṣṭhatanayotpattirvāsiṣṭhānāṃ mahātmanām
- 27
मुनीनां वंशविस्तारो राज्ञां शक्तेर्विनाशनम्
दौरात्म्यं कौशिकस्याथ सुरभेर्बन्धनं तथा
munīnāṃ vaṃśavistāro rājñāṃ śaktervināśanam
daurātmyaṃ kauśikasyātha surabherbandhanaṃ tathā
- 28
सुतशोको वसिष्ठस्य अरुन्धत्याः प्रलापनम्
स्नुषायाः प्रेषणं चैव गर्भस्थस्य वचस्तथा
sutaśoko vasiṣṭhasya arundhatyāḥ pralāpanam
snuṣāyāḥ preṣaṇaṃ caiva garbhasthasya vacastathā
- 29
पराशरस्यावतारो व्यासस्य च शुकस्य च
विनाशो राक्षसानां च कृतो वै शक्तिसूनुना
parāśarasyāvatāro vyāsasya ca śukasya ca
vināśo rākṣasānāṃ ca kṛto vai śaktisūnunā
- 30
देवतापरमार्थं तु विज्ञानं च प्रसादतः
पुराणकरणं चैव पुलस्त्यस्याज्ञया गुरोः
devatāparamārthaṃ tu vijñānaṃ ca prasādataḥ
purāṇakaraṇaṃ caiva pulastyasyājñayā guroḥ

